|

تاریخ فلسفه یونان و روم

خاستگاه فلسفه یونان باستان حدود شش قرن پیش از میلاد است. فلسفه یونان به موضوعات گسترده‌ای پرداخته است: از جمله فلسفه سیاسی، اخلاق، متافیزیک، هستی‌شناسی، منطق، زیست‌شناسی، فصاحت و بلاغت و زیباشناسی. ازاین‌رو، با گذشت ده‌ها قرن از حیات فیلسوفان یونانی، تأثیرات تفکرات آنها در آثار فیلسوفان معاصر به‌وضوح دیده می‌شود. اوج فلسفه یونان را قرن چهارم پیش از میلاد، یعنی در زمان سقراط، افلاطون و ارسطو می‌دانند. اما نقش فیلسوفان پیشا‌سقراطی به اندازه آنها مهم بوده است: فیلسوفانی چون هراکلیت، طالس و اتکسیمانوس و دیگران که ردپای آنها را می‌توان در آثار غالب متفکران فلسفه غرب دید که هر یک به شکلی با فلاسفه یونانی آغاز می‌کنند. ازاین‌رو، مطالعه فلسفه یونان باستان برای فهم فلسفه مدرن بسیار مهم و ضروری است. در سال‌های گذشته آثار بسیاری درباره تاریخ فلسفه یونان به فارسی منتشر شده. «کلیات تاریخ فلسفه یونان» ادوارد گوتلوب تسلر یکی از مهم‌ترین آنهاست که به تازگی نشر حکمت روانه بازار کرده است. هر متفکر و شارحی که پس از او به نگارش در این حوزه پرداخته از آثار تسلر به‌ عنوان یک مرجع بهره برده است. او را بیشتر به‌ عنوان فیلسوف نوکانتی آلمانی و متاله پروتستان می‌شناسند که شهرتش را مدیون نوشته‌هایش درباره فلسفه یونان باستان است. بزرگ‌ترین اثر تسلر، فلسفه یونان در بستر تکامل تاریخی‌اش است که همه یا بخش‌هایی از آن به اکثر زبان‌های اروپایی ترجمه شده و جایگاهش را به‌ عنوان متن معتبر تاریخ فلسفه یونانی تثبیت کرده است. بسیاری تسلر را پدر تاریخ فلسفه یونان می‌دانند و آثار او به‌ عنوان مرجعی مهم برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه شناخته می‌شود. ازجمله در مجلد اول تاریخ فلسفه کاپلستون که در ایران نیز بسیار شناخته شده است، حدود 15 بار به این کتاب ارجاع داده شده است. کتاب حاضر، ترجمه ویراست سیزدهم اثر تسلر است که نخستین‌بار در سال 1883 منتشر شد. تسلر تا شش سال پیش از مرگش، چند ویراست دیگر نیز بر این کتاب نوشت که آخرین ویراست را در سال 1902 منتشر کرد. در نظر تسلر فلسفه یونانی همچون دیگر دستاوردهای جهان یونانی، ابداعی اصیل بوده و اهمیتی بنیادی در کل تمدن غربی داشته است. از مشخصه‌های بارز این کتاب می‌توان به تأثیر فلسفه هگل بر گزارش و تحلیل تسلر از تاریخ فلسفه یونان اشاره کرد. در نظر تسلر فلسفه یونانی از عناصر مهم حیات عقلانی اروپا است و تأکید دارد سیر تکاملی آن را نمی‌توان جدا از فلسفه یونانی شناخت. تسلر گزارش خود را با این پرسش مهم آغاز می‌کند که چرا 1400 سال پس از انحلال آخرین مدرسه از مدارس فلسفی یونان، هنوز فلسفه یونانی خوانده می‌شود؟ پاسخ به این پرسش خط سیر کلی کتاب را می‌کشد. تسلر در این کتاب پس از مرور و توضیح معنا و منابع دوره‌های اصلی و ماهیت و گسترش فلسفه یونانی، فلسفه یونان را به چهار دوره تقسیم می‌کند:
۱- دوره پیش از سقراطی ۲- فلسفه آتیکی: سقراط و سقراطیان، افلاطون و ارسطو ۳- فلسفه هلنیستی (یونان‌مآبی)، مکتب رواقی، مکتب کلبی متأخر، مکتب اپیکوری، شکاکیت، التقاط‌گرایی 4- فلسفه امپراتوری روم.

خاستگاه فلسفه یونان باستان حدود شش قرن پیش از میلاد است. فلسفه یونان به موضوعات گسترده‌ای پرداخته است: از جمله فلسفه سیاسی، اخلاق، متافیزیک، هستی‌شناسی، منطق، زیست‌شناسی، فصاحت و بلاغت و زیباشناسی. ازاین‌رو، با گذشت ده‌ها قرن از حیات فیلسوفان یونانی، تأثیرات تفکرات آنها در آثار فیلسوفان معاصر به‌وضوح دیده می‌شود. اوج فلسفه یونان را قرن چهارم پیش از میلاد، یعنی در زمان سقراط، افلاطون و ارسطو می‌دانند. اما نقش فیلسوفان پیشا‌سقراطی به اندازه آنها مهم بوده است: فیلسوفانی چون هراکلیت، طالس و اتکسیمانوس و دیگران که ردپای آنها را می‌توان در آثار غالب متفکران فلسفه غرب دید که هر یک به شکلی با فلاسفه یونانی آغاز می‌کنند. ازاین‌رو، مطالعه فلسفه یونان باستان برای فهم فلسفه مدرن بسیار مهم و ضروری است. در سال‌های گذشته آثار بسیاری درباره تاریخ فلسفه یونان به فارسی منتشر شده. «کلیات تاریخ فلسفه یونان» ادوارد گوتلوب تسلر یکی از مهم‌ترین آنهاست که به تازگی نشر حکمت روانه بازار کرده است. هر متفکر و شارحی که پس از او به نگارش در این حوزه پرداخته از آثار تسلر به‌ عنوان یک مرجع بهره برده است. او را بیشتر به‌ عنوان فیلسوف نوکانتی آلمانی و متاله پروتستان می‌شناسند که شهرتش را مدیون نوشته‌هایش درباره فلسفه یونان باستان است. بزرگ‌ترین اثر تسلر، فلسفه یونان در بستر تکامل تاریخی‌اش است که همه یا بخش‌هایی از آن به اکثر زبان‌های اروپایی ترجمه شده و جایگاهش را به‌ عنوان متن معتبر تاریخ فلسفه یونانی تثبیت کرده است. بسیاری تسلر را پدر تاریخ فلسفه یونان می‌دانند و آثار او به‌ عنوان مرجعی مهم برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه شناخته می‌شود. ازجمله در مجلد اول تاریخ فلسفه کاپلستون که در ایران نیز بسیار شناخته شده است، حدود 15 بار به این کتاب ارجاع داده شده است. کتاب حاضر، ترجمه ویراست سیزدهم اثر تسلر است که نخستین‌بار در سال 1883 منتشر شد. تسلر تا شش سال پیش از مرگش، چند ویراست دیگر نیز بر این کتاب نوشت که آخرین ویراست را در سال 1902 منتشر کرد. در نظر تسلر فلسفه یونانی همچون دیگر دستاوردهای جهان یونانی، ابداعی اصیل بوده و اهمیتی بنیادی در کل تمدن غربی داشته است. از مشخصه‌های بارز این کتاب می‌توان به تأثیر فلسفه هگل بر گزارش و تحلیل تسلر از تاریخ فلسفه یونان اشاره کرد. در نظر تسلر فلسفه یونانی از عناصر مهم حیات عقلانی اروپا است و تأکید دارد سیر تکاملی آن را نمی‌توان جدا از فلسفه یونانی شناخت. تسلر گزارش خود را با این پرسش مهم آغاز می‌کند که چرا 1400 سال پس از انحلال آخرین مدرسه از مدارس فلسفی یونان، هنوز فلسفه یونانی خوانده می‌شود؟ پاسخ به این پرسش خط سیر کلی کتاب را می‌کشد. تسلر در این کتاب پس از مرور و توضیح معنا و منابع دوره‌های اصلی و ماهیت و گسترش فلسفه یونانی، فلسفه یونان را به چهار دوره تقسیم می‌کند:
۱- دوره پیش از سقراطی ۲- فلسفه آتیکی: سقراط و سقراطیان، افلاطون و ارسطو ۳- فلسفه هلنیستی (یونان‌مآبی)، مکتب رواقی، مکتب کلبی متأخر، مکتب اپیکوری، شکاکیت، التقاط‌گرایی 4- فلسفه امپراتوری روم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «بله» و «روبیکا» بپیوندید.