صنعت خودرو در دوراهی فروپاشی یا جراحی؛ نقشه راه عبور از بحران جنگی
حسین مقیسه . کارشناس صنعت خودرو
جناب آقای مهندس اتابک، وزیر محترم صنعت، معدن و تجارت
با سلام و احترام
در شرایط بسیار پیچیده و حساس کنونی کشور که جنگ، محاصره دریایی، آسیب جدی به صنایع فولاد و پتروشیمی، از دست رفتن حدود یکسوم تولید گاز کشور و بحران بیبرقی زودرس، صنعت را تحت فشار بیسابقهای قرار داده اجازه دهید با نگاهی کارشناسی و دلسوزانه چند نکته مهم را خدمتتان عرض کنم.
شرایط واقعی و چالشهای میدانی
هزینههای تولید در صنعت خودرو به شکل چشمگیری افزایش یافته است. قیمت مواد اولیه کلیدی در بازار جهانی از ابتدای اسفند ۱۴۰۴ تا امروز (۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵) روند صعودی شدیدی داشته است. برای مثال، ورق گرم، ورق سرد، آلومینیوم، مس ، نفت خام فزایشهای قابل توجهی بین ۱۵ تا ۵۰ درصد را تجربه کردهاند. متأسفانه در بازار داخلی ایران، مواد اولیه جهت تولید در صنعت خودرو بین ۸۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش قیمت داشتهاند.
علاوه بر این، محاصره دریایی باعث شده واردات از مسیرهای جایگزین (زمینی و ریلی) به هیچ وجه جبرانکننده کمبودها نباشد. در چنین وضعیتی، تولید خودرو بسیار دشوارتر شده و کوچکترین کمبود قطعه (حتی یک واشر یا کاسه نمد) میتواند کل خط تولید را متوقف کند.
مسئله سایپا و کروز
اخیراً اظهاراتی از سوی جناب آقای مفتح، قائم مقام محترم وزیر، درباره عدم تأمین قطعه توسط شرکت کروز مطرح شد. واقعیت این است که مطالبات معوق کروز از گروه سایپا به بیش از ۱۳ همت رسیده و چندین همت نیز چک در معرض برگشت قرار دارد. بسیاری از قطعهسازان دیگر نیز به دلیل همین بحران نقدینگی و عدم تسویه مطالبات، توان تأمین قطعه برای سایپا را ندارند. نتیجه آنکه هزاران خودرو به کف پارکینگها رفته و تولید سایپا به شدت افت کرده است.
تولید خودرو، چه قوای محرکهاش کم باشد و چه یک کاسه نمد یا واشر کم داشته باشد، به ثمر نمیرسد.
پیشنهادهای عملی و فوری
«جناب وزیر»، در این شرایط جنگی، چند پیشنهاد مشخص دارم:
۱. تمرکز فرماندهی و اظهارنظر: تنها یکی از معاونین محترم شما ترجیحاً جناب رئیس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران به عنوان مسئول اصلی و سخنگوی حوزه خودرو اظهارنظر کند و فرمان کار را در دست بگیرد. تعدد اظهارنظرها در این برهه حساس، آرامش فضای تولید را مختل میکند.
۲. اختیار تام به رئیس سازمان گسترش: به ایشان اختیار ویژه و تام داده شود تا مسائل گروه سایپا را به سرعت و قاطعانه حل و فصل کنند. این حل و فصل ممکن است شامل تغییر در سطوح مدیریتی نیز باشد.
۳. حمایت و همراهی واقعی با ایرانخودرو: گروه صنعتی ایرانخودرو در این شرایط سخت، با وجود همه فشارها، تولید روزانه حدود ۱۸۰۰ دستگاه را حفظ کرده و برنامه دارد آن را تا تابستان به ۲۰۰۰ دستگاه و تا پایان سال به ۲۸۰۰ دستگاه برساند. وزارتخانه باید به عنوان سکاندار صنعت، حامی و همراه واقعی این مجموعه باشد.
۴. عرضه هوشمند خودرو در بورس کالا: تداوم قیمتگذاری دستوری در شرایط تورم افسارگسیخته و افزایش شدید هزینهها، تولید را به سمت زیان فزاینده سوق داده است. تجربه عرضه محدود در بورس کالا در سال ۱۴۰۱ نشان داد که کشف قیمت توسط مکانیزم شفاف بازار میتواند رانت دلالی را کاهش دهد، شفافیت ایجاد کند و درآمد خودروساز را برای ادامه تولید و حفظ اشتغال تقویت نماید. پیشنهاد میشود عرضه منظم و قابل پیشبینی حداقل ۳۰ تا ۴۰ درصد تولید ماهانه در بورس کالا، با نظارت پسینی قوی و محدودیتهای رفتاری (مانند یک خودرو به ازای هر کد ملی)، به صورت آزمایشی اجرا شود.
«جناب وزیر»، صنعت خودرو امروز بیش از هر زمان دیگری به آرامش، وحدت، تصمیمگیری سریع و حمایت واقعی نیاز دارد. ایرانخودرو با حداکثر توان در حال تولید است و وزارتخانه باید این تلاش را قدر بداند و از آن حمایت کند.
امیدوارم با درایت و تدبیر جنابعالی، از این پیچ خطرناک عبور کنیم و تولید ملی و اشتغال حفظ شود.
