آرژانتین در جمع بزرگان قاره سبز
اروپا دوباره فرمانروای فوتبال میشود؟
جام جهانی ۲۰۲۶ در هفتههای نخست، نوید یک تغییر بزرگ در نظم سنتی فوتبال جهان را میداد. حذف زودهنگام تیمهایی مانند آلمان و هلند، صعود تاریخی مراکش، حضور مصر، الجزایر، کیپورد و غنا در مراحل حذفی، درخشش ژاپن و مقاومت تیمهای آسیایی، این تصور را به وجود آورده بود که فاصله قارهها کمتر از همیشه شده است. بسیاری از کارشناسان از پایان انحصار اروپا صحبت میکردند و حتی برخی معتقد بودند فوتبال آفریقا و آسیا آماده تصاحب جام است
به گزارش گروه رسانهای شرق،
سپهر خرمی، خبرنگار ورزشی: جام جهانی ۲۰۲۶ در هفتههای نخست، نوید یک تغییر بزرگ در نظم سنتی فوتبال جهان را میداد. حذف زودهنگام تیمهایی مانند آلمان و هلند، صعود تاریخی مراکش، حضور مصر، الجزایر، کیپورد و غنا در مراحل حذفی، درخشش ژاپن و مقاومت تیمهای آسیایی، این تصور را به وجود آورده بود که فاصله قارهها کمتر از همیشه شده است. بسیاری از کارشناسان از پایان انحصار اروپا صحبت میکردند و حتی برخی معتقد بودند فوتبال آفریقا و آسیا آماده تصاحب جام است. اما هرچه مسابقات به روزهای پایانی نزدیکتر شد، واقعیت بار دیگر خودش را نشان داد. در جمع چهار تیم پایانی، سه نماینده اروپا یعنی فرانسه، اسپانیا و انگلیس حضور دارند و فقط آرژانتین از آمریکای جنوبی توانسته خود را به این مرحله برساند. در میان هشت تیم برتر نیز فقط مراکش به عنوان تنها نماینده آفریقا باقی ماند و هیچ تیم آسیایی به جمع مدعیان نرسید. جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر ثابت کرد شگفتیها جذاب هستند، اما وقتی نوبت به فتح جام میرسد، اروپا هنوز قدرت اول فوتبال دنیاست.
اروپا؛ قارهای که در بزنگاهها تفاوت را رقم میزند
مرحله گروهی و حتی آغاز دور حذفی، بیش از هر زمان دیگری نشان داد فوتبال جهان متوازنتر شده است. مراکش همان تیم جسوری بود که خاطره جام جهانی ۲۰۲۲ را زنده کرد. مصر با نسلی متفاوت عملکرد قابل قبولی داشت، الجزایر و کیپورد فراتر از انتظار ظاهر شدند و ژاپن هم بار دیگر نشان داد به یکی از قدرتهای ثابت فوتبال آسیا تبدیل شده است. با این حال، تفاوت بزرگ اروپا در کیفیت بازیهای تکحذفی آشکار شد؛ جایی که تجربه، عمق ترکیب، مدیریت مسابقه و توانایی تصمیمگیری در لحظات حساس اهمیت بیشتری از شور و انگیزه پیدا میکند. تیمهای اروپایی شاید در برخی مسابقات نمایشهای پرنوسانی داشتند، اما وقتی رقابت وارد مرحله مرگ و زندگی شد، کمتر اشتباه کردند. آنها بازیهایی را که باید میبردند، بردند و همین ویژگی است که سالها فوتبال اروپا را در بالاترین سطح نگه داشته است؛ نگاهی به ادوار اخیر جام جهانی نیز همین موضوع را تأیید میکند. در سالهای اخیر تقریبا همیشه بیشترین سهم نیمهنهایی متعلق به اروپا بوده و جام ۲۰۲۶ نیز از این قاعده مستثنا نیست.
فرانسه؛ ماشین همیشه آماده «دشان»
اگر قرار باشد از کاملترین تیم جام جهانی ۲۰۲۶ نام برده شود، بدون شک فرانسه یکی از نخستین گزینهها خواهد بود. فرانسویها برخلاف برخی مدعیان تقریبا در هیچ مقطعی از مسابقات دچار بحران نشدند. آنها مرحله به مرحله پیش رفتند، پاراگوئه را حذف کردند و سپس در جدالی دشوار مقابل مراکش ایستادند و با ارائه نمایشی حسابشده، تنها نماینده آفریقا را کنار زدند. راز موفقیت فرانسه فقط کیفیت ستارههایش نیست؛ مهمتر از آن، ساختار تاکتیکی و ثباتی است که طی سالهای اخیر شکل گرفته است. بازیکنانی که از لیگهای بزرگ اروپا میآیند، سالها کنار هم بازی کردهاند و دقیقا میدانند در هر شرایطی چه وظیفهای دارند. فرانسه تیمی نیست که فقط بر استعداد فردی متکی باشد. این تیم در دفاع منظم است، در میانه میدان کنترل بازی را در اختیار میگیرد و در خط حمله نیز از کوچکترین اشتباه حریف استفاده میکند. همین ویژگیها باعث شده دوباره یکی از مدعیان اصلی قهرمانی باشد؛ تیمی که نه با نمایشهای احساسی، بلکه با فوتبال منطقی و حرفهای پیش میرود.
اسپانیا؛ بازگشت فلسفهای که فراموش نشده بود
سالها بود بسیاری تصور میکردند دوران طلایی فوتبال اسپانیا به پایان رسیده است. حذفهای متوالی در جامهای گذشته این ذهنیت را تقویت کرده بود، اما جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داد اسپانیا دوباره به همان هویت همیشگی خود بازگشته است. قهرمان یورو 2024 در مسیر صعود، اتریش را کنار زد، پرتغال را با همه ستارههایش شکست داد و سپس بلژیک را نیز از پیشرو برداشت تا مقتدرانه به نیمهنهایی برسد. ویژگی مهم این تیم، حفظ مالکیت توپ بدون افت کیفیت هجومی است. برخلاف سالهای گذشته که پاسهای بیثمر مورد انتقاد قرار میگرفت، اسپانیا این بار توانست مالکیت را به خلق موقعیت تبدیل کند. نسل جدید فوتبال اسپانیا ترکیبی از بازیکنان جوان و باتجربه است؛ تیمی که هم سرعت دارد، هم تکنیک و هم انعطاف تاکتیکی. اسپانیا در این جام ثابت کرد هنوز یکی از پیشرفتهترین مدارس فوتبال دنیا را در اختیار دارد؛ مدرسهای که حتی پس از چند سال افت، دوباره توانسته محصولاتی در سطح کلاس جهانی تولید کند.
انگلیس؛ نسلی که بالاخره به بلوغ رسید
شاید بیشترین تحسین را باید به انگلیس اختصاص داد؛ تیمی که سالها به داشتن ستارههای فراوان مشهور بود اما در لحظات حساس ناکام میماند. نایبقهرمان یورو 2024 در جام جهانی ۲۰۲۶ اما چهره متفاوتی از خود نشان داد. حذف کنگو، پیروزی دشوار برابر مکزیک و سپس عبور از نروژ نشان داد این تیم دیگر فقط زیبا بازی نمیکند، بلکه بلد است مسابقات بزرگ را هم مدیریت کند. آنچه انگلیس را نسبت به گذشته متفاوت کرده، شخصیت تیمی است. بازیکنان این تیم دیگر اسیر فشار رسانهها و انتظارات سنگین نیستند و در لحظات حساس آرامش بیشتری دارند. علاوه بر این، لیگ برتر انگلیس همچنان قدرتمندترین لیگ باشگاهی جهان محسوب میشود و همین مسئله باعث شده بازیکنان این کشور هر هفته در بالاترین سطح ممکن رقابت کنند. ثمره این روند، تیمی است که حالا نهفقط روی کاغذ، بلکه در زمین مسابقه نیز یکی از مدعیان اصلی قهرمانی محسوب میشود.
چرا آسیا و آفریقا هنوز یک قدم عقبتر هستند؟
عملکرد تیمهای آسیایی و آفریقایی در جام جهانی ۲۰۲۶ را نمیتوان شکست دانست. برعکس، این قارهها نسبت به گذشته پیشرفت محسوسی داشتهاند. مراکش دوباره تا جمع هشت تیم برتر رسید، مصر عملکردی امیدوارکننده داشت، الجزایر و کیپورد فراتر از انتظار ظاهر شدند و ژاپن نیز بار دیگر کیفیت فوتبال خود را ثابت کرد؛ اما تفاوت اصلی هنوز در جزئیات است. اروپاییها معمولا دو یا سه بازیکن همسطح برای هر پست دارند؛ موضوعی که در مسابقات فشرده جام جهانی اهمیت فوقالعادهای پیدا میکند. از سوی دیگر، بیشتر ستارههای اروپا در لیگ قهرمانان اروپا و لیگهای معتبر باشگاهی تجربه بازیهای بزرگ را دارند و همین تجربه در مسابقات حذفی تعیینکننده میشود. تیمهای آسیایی و آفریقایی هنوز در مدیریت لحظات حساس، کنترل فشار مسابقات و حفظ کیفیت در طول تورنمنت فاصله محسوسی با اروپا دارند. به همین دلیل، اگرچه میتوانند شگفتی خلق کنند، اما حفظ آن شگفتی تا نیمهنهایی و فینال همچنان دشوار است. جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داد فاصله قارهها کمتر از گذشته شده، اما هنوز از بین نرفته است. فوتبال آفریقا دیگر یک میهمان ساده در جام جهانی نیست و آسیا نیز هر دوره مدعیتر میشود، اما برای شکستن سلطه اروپا، فقط استعداد کافی نیست. زیرساخت، لیگهای قدرتمند، سیستم استعدادیابی، تجربه بینالمللی و ثبات مدیریتی عواملی هستند که اروپا طی دههها ساخته و امروز ثمره آن را برداشت میکند. شاید در جام جهانی بعدی تعداد بیشتری از تیمهای آفریقایی و آسیایی به مراحل بالاتر برسند، اما جام ۲۰۲۶ یک بار دیگر این حقیقت قدیمی را یادآوری کرد؛ در فوتبال جهان، شگفتیها معمولا در ابتدای تورنمنت رخ میدهند، اما در روزهای سرنوشتساز، این اروپاست که همچنان تعیینکنندهترین نقش را بازی میکند.
اروپا سیستم تولید موفقیت دارد
اگر قرار باشد فقط یک دلیل برای تداوم برتری اروپا در جامهای جهانی انتخاب شود، آن دلیل «سیستم» است. فوتبال اروپا سالهاست که دیگر وابسته به ظهور یک نسل طلایی یا چند ستاره بزرگ نیست. تقریبا تمام کشورهای صاحب فوتبال این قاره از آکادمیهای حرفهای، لیگهای منظم، مربیان بهروز و برنامهریزی بلندمدت بهره میبرند. به همین دلیل است که با کناررفتن یک نسل، نسل بعدی بدون افت محسوس وارد میدان میشود. اسپانیا پس از دوران ژاوی و اینیستا دوباره مدعی شده، فرانسه بعد از نسل قهرمان ۲۰۱۸ همچنان در جمع بهترینهای جهان حضور دارد و انگلیس نیز با اتکا به سرمایهگذاری گسترده روی فوتبال پایه، اکنون یکی از کاملترین تیمهای دنیا را در اختیار دارد. در مقابل، بسیاری از تیمهای آسیایی و آفریقایی هنوز به چند بازیکن شاخص وابسته هستند. مصدومیت یا افت یکی دو ستاره میتواند ساختار فنی آنها را به هم بریزد؛ در حالی که تیمهای اروپایی به لطف عمق ترکیب، بهراحتی جایگزینهای همسطح در اختیار دارند. همین مسئله در مسابقات فشرده جام جهانی که فاصله بازیها کوتاه است، اهمیت دوچندانی پیدا میکند. از سوی دیگر، اکثر بازیکنان تیمهای اروپایی در طول فصل بارها مسابقاتی با فشار بالا را در لیگ قهرمانان اروپا، لیگ برتر انگلیس، لالیگا، بوندسلیگا، سریآ و لیگ یک فرانسه تجربه میکنند. بنابراین بازی در مراحل پایانی جام جهانی برای آنها اتفاقی تازه نیست. اما بسیاری از بازیکنان تیمهای آفریقایی و آسیایی، هرچند از نظر فنی پیشرفت کردهاند، هنوز چنین تجربه مستمری را در بالاترین سطح فوتبال باشگاهی ندارند.
