دربارهی نمایشگاه «یوکرونیا»
رودرو با لویاتان
شاید بهتر باشد با این پرسش آغاز کنیم که آیا نمایش آثار دانشجویان هنر در گالریای که جزئی از بدنهی حرفهای عرضه و تقاضای هنر محسوب میشود، فکر خوبی است یا نه. این سؤال صرفاً جنبهی نظری ندارد که با کیفیت و نوع ارائهی آثار نمایشگاه «یوکرونیا»، مجموعهای از آثار دانشجویان رافی داوتیان، مجسمهساز و مدرس باسابقهی مجسمهسازی نسبت و رابطهی مستقیم دارد
به گزارش گروه رسانهای شرق،
حافظ روحانی: شاید بهتر باشد با این پرسش آغاز کنیم که آیا نمایش آثار دانشجویان هنر در گالریای که جزئی از بدنهی حرفهای عرضه و تقاضای هنر محسوب میشود، فکر خوبی است یا نه. این سؤال صرفاً جنبهی نظری ندارد که با کیفیت و نوع ارائهی آثار نمایشگاه «یوکرونیا»، مجموعهای از آثار دانشجویان رافی داوتیان، مجسمهساز و مدرس باسابقهی مجسمهسازی نسبت و رابطهی مستقیم دارد. جاییکه مجموعهای از آثار متنوع (عمدتاً پیروی آنچه هنر معاصر خوانده میشود) بهنمایش درآمدهاند که بهتأسی از ویژگیهای همین جریان هنری (که بهباور من بسیار بیشتر از آنچه در واقعیت هست مورد توجه قرار گرفته) شاهد رویکردهای متعدد و اشکال ارائهی گوناگون هستیم؛ از استناد به متون نظری بهعنوان خاستگاه شکلگیری مجموعه گرفته تا تأکید (عمدتاً بیشار از حد نیاز) بر نوشتههای مختلف در طول نمایشگاه که شامل نوشتهی هر هنرمند بر اثرش میشود و البته نوشتههایی کوتاه و مستقل بر دیوارهای گالری که میکوشد جای خالی استیتمنت نمایشگاه را بگیرد و تجربهای کیوریتورال را پیش روی بیننده بگذارد.
دوم اینکه فارغ از پرسش اول این متن، نمایشگاهی چون «یوکرونیا» فرصتی است برای دیدن و یافتن استعدادهای جوان هنری شبیه آنچه که مثلاً اندکی قبلتر در «16امین دورهی منتخب نسل نو» دیدیم و یا آنچه همزمان با این نمایشگاه در «ششمین جایزهی هنر معاصر ویستا» میتوانیم ببینیم. همهی اینها انگار فرصتی را برای دیدن و کشف استعدادهای فراهم میکنند که آثار خود را در قالب یک مجموعه در معرض تماشای عموم میگذارند. پس جستجوی آن گوهر گُنگ یگانهای که استعدادش میخوانیم احتمالاً بیش از هر چیز دیگری در چنین نمایشگاههایی لذتبخش است و باقی را میتوان به کمتجربگی هنرمندان بخشود.
در نهایت و بنا به گفتهی رافی داوتیان، آنچه در این نمایشگاه میبینیم حاصل نیمسال تحصیلی است که بنا به دلائل گوناگون سالهای اخیر (که تقریباً بر همگان واضح است) به صورت مجازی برگزار شده و بدیهی است که برگزاری یک نیمسال تحصیلی مجازی در رشتهی مجسمهسازی بیشتر به یک شوخی شبیه است. با اینحال راهحل داوتیان در مواجهه با کلاسی برخط متنخوانی جمعی بود که مطالعهی «لویاتان» توماس هابز یکی از نتایج آن بود. نمایشگاه کنونی حاصل این دوره است و کوشش برای زنده نگه داشتن یک نیمسال تحصیلی رشتهی مجسمهسازی که از تجربهی واجبِ کارگاهی به یک دورهمی مجازی نظری تبدیل شده است؛ راهحلی که لاجرم بود ولی بیتردید قابل ستایش است.
اگر مقدمهی اول و دوم این متن را در نظر بگیریم هم باید در جستجوی استعدادها باشیم و هم در تلاش برای یافتن راهحلهای بهتر ارائه و نمایش که به کمتجربگی هنرمندان در ارائهی آثار برمیگردد و پای پرسش اول را به میان میکشد که آیا ارائهی این آثار در گالریای که جزء جریان حرفهای هنر در نظر گرفته میشود، فکر خوبی است یا نه. مهمترین مسأله از این جنبه این است که آیا هنرمندان حاضر در نمایشگاه راهحل بصری مناسبی برای ایدهی ذکر شده در نوشتهی مرتبط با اثرشان یافتهاند یا نه. این راهحل بصری از آنرو اهمیت دارد که نشان میدهد فارغ از مباحث نظری آیا هنرمند توانسته آن را به اشکال مختلف بصری ترجمه کند و وجهی تازه به ایده بدهد یا نه.
لااقل در چند نمونه میتوان تصور کرد که هنرمند کوشیده تا تعادلی میان مضمون، شکل و نحوهی ارائه بیاید؛ «کتاب کوچ» از هانا الماسی، «خارج از جایگاه» از ندا محسنپور و «در نسبت با مرجع» اثر سنا رحیمپور را میتوان در میان این آثار برشمرد. در هر سه اثر میتوان کوشش برای ساختن تجربهای نو از یکسو و تلاش برای برساختن استعارهای از مضمون کلی را مشاهده کرد. هر چند که اجرای هر سه اثر هنوز خامدستانه است و باید امیدوار نشست که نمونههای پختهتر از هر سه اثر به نتیجه برسند.
آثار ایلیا سلیمی با اثر «ناکجاآباد»، «پارادوکس بقا» اثر ملیکا خوشزبان و «لویاتان در ظرف میوه» اثر شیدا مدبر هر سه نشان میدهند که با وجودیکه هنرمند تلاش کرده برای ایده راهحل بصری پیدا کند در مرحلهای از این تلاش گرفتار مانده است. ایلیا سلیمی میکوشد به سراغ یک مسألهی جذاب در هنر برود و رابطهی تفکر و مابهازای بصری آن را تصویر کند. با اینحال تجربهاش هنوز در مراحل بسیاری ابتدایی اجرایی گرفتار مانده است. همین مسأله را میتوان در «پارادوکس بقا» اثر ملیکا خوشزبان هم مشاهده کرد با این تفاوت که بهنظر میرسد اثر او هنوز موفق نشده به یک فرم بصری قابل ارائه برسد و آنچه در نوشتهی اثر مطرح میکند هنوز جذابتر از اثر پیشرو است. اثر ملیکا خوشزبان با وجود تلاش برای یافتن استعاره مناسب هنور آنچنان که باید پخته نیست. شاید تغییر ابعاد اثر راهحل بهتری برای ارائهی آن باشد. همچنین شاید بتوان اثر آیناز رشتی با عنوان «دوباره خواندن» را هم در همین مجموعه قرار داد؛ جاییکه ایدهاش صرفاً به نمایش ابژهای منتهی شده بیآنکه هنرمند نگاهی خلاقانه به ایدهی خود داشته باشد.
اثر الهام محمدی با عنوان «لباس به مثابه مرز»، اثر پارمین خزائی با عنوان «احشای شهر»، اثر نرگس زارعی با عنوان «در آینه»، اثر غزل زارع با عنوان «بینابین»، کار مینا رستمی به اسم «حائل»، کار محیا اورعی با عنوان «ATM; Access Temporary Machine» و «خیابان» اثر درسا نقشی میکوشند هم به کتاب تاماس هابز وفادار باشند و هم جنبههای اجتماعی را به آثارشان وارد کنند. با اینحال نتیجه عمق چندانی پیدا نمیکند. با وجودیکه تلاش آنها به واسطهی ملاحظات مختلف ستایشبرانگیز است اما هنوز تا دست یافتن به نتیجه راه درازتری را در پیش دارند. در این میان اثر محیا اورعی واجد نگاهی جذاب به موضوع است.
پیوند شیء یا فضا با بدن را میتوان در آثار ملیکا رضازاده با عنوان «میخواهم از خانه خارج شوم»، میعاد معادی با عنوان «مواجهه»، امیر دانایی با عنوان «بدون عنوان بر اساس نقاشی تمثیل حکومت خوب و بد از امبرجو لورنزتی»، نیکو غفاری با عنوان «التهاب مزمن»، آیدا نیکفر با عنوان «ضیافت»، هدیه مانیان با عنوان «آناتومی تداوم» و فاطمه محمدیان با عنوان «دستگاه شمارهی 4» مشاهده کرد. هنرمندانی که در جستجوی یک نسبت جذاب میان پیکرهی انسانی، فضا و مضمون میروند و از این جنبه تجربهای را پیش روی بیننده میگذارند که با بدن نسبت دارد. این قبیل تجربیات تجربهی مواجههای تازه را ممکن میسازند. در این میان میتوان آثار امیر دانایی یا فاطمه محمدیان را موفقتر ارزیابی کرد.
در نگاه کلی مسائل اجتماعی، تکیه بر یک متن نظری و کوشش برای یافتن نوعی نگاه استعاری را میتوان ویژگی مشترک آثار در نظر گرفت؛ کیفیتهایی که همگی یادآور آموزههای دورانی است که هنر معاصر خوانده میشود.
در نهایت در پاسخ سؤال اول شاید بتوان گفت که خامدستی و یا دشواری به نتیجه رساندن ایده را بتوان در بسیاری از آثار مشاهده کرد اما شاید فرصت تماشای ممارست و تلاش هنرمندانی کمتجربه بیش از هر چیز لذتبخش باشد. اینکه کدام به کدام میارزد انتخاب شخصی هر بیننده در مواجه با هنرمندان این نمایشگاه خواهد بود، به چشم من دیدن تلاشها بر خامدستی ارجح است و تماشای نخستین گامها همواره جذاب.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.