غنی‌سازی اجتماعی

جامعه ایران در سال‌های گذشته موفق شده است کار بسیار دشوار غنی‌سازی اورانیوم را انجام دهد. دانشمندان ایرانی از معدود اندیشمندانی بوده‌اند که به این موفقیت بزرگ دست یافته‌اند. گفته می‌شود در یادداشت تفاهم یا توافق‌نامه‌ای که بین ایران و آمریکا امضا خواهد شد، حق غنی‌سازی ایران به رسمیت شناخته می‌شود؛ گرچه آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای چنین حقی به شکل صلح‌آمیز هرچند صوری برای اعضای خود قائل شده است.

بعد از ترک مخاصمه با آمریکا و ادامه غنی‌سازی صلح‌آمیز، لازم است غنی‌سازی به عرصه‌های اجتماعی و اقتصادی گسترش یابد. جامعه ایران غنای زیادی دارد. دفاع، تاب‌آوری و شجاعت جامعه ایران در جنگ اخیر نشان‌دهنده غنای جامعه ایران بود. اما غنی‌سازی اجتماعی با کمک جامعه برای ایرانی قدرتمند‌تر، آباد‌تر و توسعه‌یافته‌تر لازم است. در این یاد‌داشت، منظورم از غنی‌سازی اجتماعی را بیان می‌کنم. غنی‌سازی اجتماعی و اقتصادی یعنی داشتن اقتصاد با‌ثبات و پویا و کاهش فقر. کاهش فقر یعنی غنی‌سازی جامعه. کاهش فقر و کمک به قدرت‌یابی فقرا، مانند غنی‌سازی اورانیوم کاری دشوار و نیازمند رویکرد جدید است.

امید است با گسترش مبادلات خارجی، افزایش تجارت بین‌المللی و آزادسازی منابع بلوکه‌شده کشور، فقر کاهش یابد و جامعه از نظر اقتصادی و اجتماعی غنی‌سازی شود. بنابراین، غنی‌سازی اجتماعی یعنی توان‌یابی کم‌توانان، غنی‌سازی اجتماعی یعنی کاهش میزان تورم. هرچه تورم کمتر شود، جامعه غنی‌تر می‌شود. تورم بالا و پرنوسان جامعه‌ را تضعیف می‌کند. غنی‌سازی اجتماعی و اقتصادی یعنی نگذاریم زیرساخت‌های جامعه ناکافی شود. هرچه زیرساخت‌ها بهتر و باکیفیت‌تر باشد، جامعه غنی‌تر می‌شود.

غنی‌سازی اجتماعی و اقتصادی یعنی فراهم‌کردن شرایط و زمینه برای اشتغال شایسته جوانان. هرچه جوانان بیشتری بتوانند اشتغال با‌کیفیت و متناسب با توانایی و استعدادشان داشته باشند، جامعه‌ غنی‌سازی می‌شود. بیکاری و اشتغال ناقص، بی‌کیفیت و با دستمزد ناکافی، غنای جامعه را کم می‌کند. غنی‌سازی اجتماعی یعنی امکان انتخاب‌های بیشتری برای افراد جامعه فراهم شود. با آزادی انتخاب، جامعه غنی‌تر می‌شود.

غنی‌سازی یعنی توان دفاعی کشور افزون شود. این تصور غلط را از خودمان دور کنیم که افزایش تجهیزات دفاعی در اولویت نیست. نباید اسیر این سؤال غلط شویم که اولویت کدام است؛ اقتصاد یا افزایش توان دفاعی؟

غنی‌سازی اجتماعی یعنی در جامعه از تخاصم بر مبنای دوست و دشمن پنداشتن به سمت به رسمیت شناختن مخالفان مشروع حرکت کنیم. البته کسانی که عدالت و دموکراسی را بر‌نمی‌تابند‌ یا کمر به نابودی کشور بسته‌اند‌ یا با اقدماتشان‌ امنیت و منافع ملی به خطر می‌افتد، مخالفان مشروع تلقی نمی‌شوند.

غنی‌سازی اجتماعی یعنی بهرسمیت‌شناختن سبک‌های زندگی در چارچوب عرف و قانون. سعی شود از مداخله در زندگی خصوصی افراد حذر شود. گسترش آزادی‌های اجتماعی به غنی‌سازی اجتماعی می‌انجامد.

غنی‌سازی اجتماعی یعنی فراهم‌کردن بهداشت و آموزش با‌کیفیت. آموزش عمومی فعلی کیفیت چندانی ندارد. همچنین سهم هزینه افراد از سلامت و بهداشت بسیار بالاست. توجه بیشتر به بهداشت و آموزش عمومی یعنی غنی‌سازی اجتماعی.

غنی‌سازی اجتماعی و اقتصادی یعنی کاهش انحصار و فساد اداری. غنی‌‌سازی اجتماعی یعنی توجه به شایستگی و استعداد افراد. عقلانی‌شدن بوروکراسی دولتی به غنی‌‌سازی جامعه کمک می‌کند.

غنی‌سازی اجتماعی یعنی افزایش همبستگی اجتماعی با به‌رسمیت‌شناختن تفاوت‌ها و تکثرها و با تأکید بر وجه مشترک میان ایرانیان.

غنی‌سازی اجتماعی یعنی صادقانه و شفاف با جامعه رفتار شود. اختلال در خدمات‌رسانی بانک‌ها که اعلام شد اختلال کوچکی بوده و برطرف شده، اما تا زمان نوشتن این یادداشت هنوز خدمات الکترونیکی بانک‌ها برای برخی مشتریان حل نشده‌، نمونه‌ای است از کاهش میزان اعتماد به سازمان‌ها. چنین رویه‌ای از غنی‌سازی جامعه جلوگیری می‌کند.

غنی‌سازی اجتماعی و اقتصادی مانند غنی‌سازی اورانیوم، کاری پیچیده و دشوار اما ضروری و لازم است. لحظه‌ای تعلل برای غنی‌سازی اجتماعی و اقتصادی جایز نیست. بااین‌حال، دو سؤال مهم مطرح می‌شود که یکی را باید اندیشمندان اجتماعی و دیگری را باید دولت پاسخ دهد. آیا اندیشمندان اجتماعی و اقتصادی مانند دانشمندان علوم طبیعی، برای کمک به غنی‌سازی اجتماعی (توان‌یابی جامعه) آماده‌اند؟ آیا دولت توان و انگیزه لازم را برای غنی‌سازی اجتماعی دارد و ‌می‌تواند فضای لازم را برای اندیشمندان علوم اجتماعی مانند علوم طبیعی فراهم کند؟