بررسی وضعیت صنعت پلاسما به عنوان حلقه راهبردی امنیت سلامت کشور
طلای زرد
پلاسما، بخش مایع و زردرنگ خون، فقط یک حامل سلولهای خونی نیست، بلکه منبعی حیاتی از پروتئینهای ارزشمند نظیر آلبومین، ایمونوگلوبولینها و فاکتورهای انعقادی به شمار میآید که نقشی اساسی در درمان بیماران خاص، مبتلایان به نقص ایمنی، هموفیلی و بیماران بستری در بخشهای ویژه ایفا میکند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
زهرا ابراهیمی: پلاسما، بخش مایع و زردرنگ خون، فقط یک حامل سلولهای خونی نیست، بلکه منبعی حیاتی از پروتئینهای ارزشمند نظیر آلبومین، ایمونوگلوبولینها و فاکتورهای انعقادی به شمار میآید که نقشی اساسی در درمان بیماران خاص، مبتلایان به نقص ایمنی، هموفیلی و بیماران بستری در بخشهای ویژه ایفا میکند. به همین دلیل، پلاسما امروز در جهان صرفا یک فراورده درمانی نیست، بلکه یک کالای راهبردی در نظام سلامت به شمار میرود. داروهای مشتق از پلاسما در فهرست داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارند؛ فهرستی که اقلام آن برای حفظ سلامت عمومی کشورها حیاتی تلقی میشوند. از این منظر دسترسی پایدار به پلاسما و توسعه صنعت مرتبط با آن، مستقیم با مفهوم «امنیت سلامت» گره خورده است. صنعت پلاسما با استفاده از فناوریهای پیشرفته پالایش، پلاسما را به داروهایی با ارزش افزوده بالا تبدیل میکند؛ داروهایی مانند ایمونوگلوبولینها برای تقویت سیستم ایمنی، آلبومین انسانی برای بیماران سوختگی و مراقبتهای ویژه و فاکتورهای انعقادی برای بیماران هموفیلی. تولید این فراوردهها مستلزم رعایت دقیقترین استانداردهای کیفی و ایمنی زیستی است، زیرا کیفیت این محصولات مستقیم با جان بیماران در ارتباط است.
در ایران نیز فراوردههای خون و پلاسما در زمره دارو طبقهبندی میشوند و از ارز دارویی بهرهمند هستند. هرچند بخشی از فاکتورهای انعقادی ۷ و ۸ امروز بدون وابستگی به پلاسما در داخل کشور تولید میشود، اما همچنان بخش عمدهای از داروهای پرمصرف از جمله آلبومین و IVIG وابسته به پلاسمای انسانی هستند. در سالهای اخیر، نیاز کشور به پلاسما و داروهای مشتق از آن روندی رو به رشد داشته است؛ رشدی که دلایل متعددی دارد: افزایش شناسایی بیماران خاص، توسعه پوششهای بیمهای، گسترش بیماریهای نقص ایمنی و خودایمنی، افزایش مصرف داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی و همچنین محدودیتهای ارزی و وارداتی. در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در زنجیره جمعآوری پلاسما میتواند به کمبود داروهای حیاتی، افزایش هزینههای ارزی و حتی بروز بحرانهای درمانی منجر شود. بر همین اساس، توسعه ظرفیت جمعآوری پلاسما و سرمایهگذاری در این صنعت ضرورتی فراتر از یک موضوع اقتصادی است و باید به عنوان بخشی از راهبرد کلان امنیت سلامت کشور دیده شود. طبق اعلام سازمان غذا و دارو، ایران سالانه به حدود یک میلیونو ۲۰۰ تا یک میلیونو ۵۰۰ هزار لیتر پلاسما نیاز دارد در حالی که فقط حدود ۶۰۰ هزار لیتر آن در داخل کشور جمعآوری و تبدیل به دارو میشود. این شکاف قابل توجه نشان میدهد کشور همچنان وابستگی بالایی به واردات و منابع خارجی دارد. در حال حاضر ۱۱ شرکت با حدود ۳۸ مرکز جمعآوری پلاسما در کشور فعال هستند، اما این ظرفیت هنوز با نیاز واقعی فاصله دارد. در شرایطی که تحریمها و محدودیتهای ارزی، تأمین دارو را دشوارتر کردهاند، حمایت از سرمایهگذاری در صنعت پلاسما میتواند علاوه بر کاهش وابستگی خارجی، زمینهساز توسعه فناوری، اشتغالزایی و تقویت زیرساختهای سلامت کشور باشد. صنعت پلاسما امروز فقط یک حوزه درمانی نیست، بلکه بخشی از اقتدار سلامت و تابآوری ملی کشورها در مواجهه با بحرانهای آینده به شمار میرود.
