پنج دلیل که قیمت نفت پس از جنگ ایران به حالت عادی برنمیگردد
انباشت نفتکشها، زیرساختهای انرژی آسیبدیده و تهدیدات در تنگه هرمز میتواند برای مدتها قیمت بنزین را بالا نگه دارد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
انباشت نفتکشها، زیرساختهای انرژی آسیبدیده و تهدیدات در تنگه هرمز میتواند برای مدتها قیمت بنزین را بالا نگه دارد.
این گزارش راهبردی در نشریه پولتیکو به بررسی پیامدهای سیاسی و اقتصادی جنگی میپردازد که دولت دونالد ترامپ علیه ایران آغاز کرده و تأثیرات آن بر بازارهای انرژی و فضای سیاسی ایالات متحده را تحلیل میکند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، ممکن است وعده پایان سریع جنگی را که علیه ایران آغاز کرده بدهد، اما پیامدهای سیاسی این درگیری احتمالاً مدتها پس از پایان نبردها ادامه خواهد یافت.
مقامهای دولت ترامپ در تلاشاند افزایش قیمت نفت و بنزین را که در نتیجه اختلال در ارسال نفت خام از طریق تنگه هرمز – یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان – رخ داده کماهمیت جلوه دهند. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز سهشنبه به خبرنگاران گفت: «افزایش اخیر قیمت نفت و گاز موقتی است و این عملیات در بلندمدت به کاهش قیمت سوخت منجر خواهد شد.» او این سخنان را در اشاره به حملات علیه ایران بیان کرد. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز روز دوشنبه اعلام کرد که نوسانات قیمت احتمالاً «چند هفته ادامه خواهد داشت، نه چند ماه»؛ در حالی که رفتوآمد نفتکشها در تنگه هرمز همچنان با اختلال روبهرو است.
با این حال، تحلیلگران معتقدند که اثر این اختلال از هماکنون در قیمتهای نفت و گاز منعکس شده و ممکن است افزایش قیمت بنزین را تا زمان انتخابات میاندورهای آمریکا ادامه دهد.
در ادامه پنج دلیل اصلی مطرح میشود که چرا ممکن است قیمت نفت در سطح بالا باقی بماند.
واقعیتهای فیزیکی بازار انرژی
جنگ علیه ایران تاکنون بازار انرژی در منطقه خلیج فارس را چنان مختل کرده که بازگشت سریع به شرایط عادی دیگر ممکن نیست. آناس الحاجی، کارشناس بازارهای جهانی انرژی، میگوید صف طولانی نفتکشها در دو سوی تنگه هرمز – که بیش از یک هفته است عملاً بسته شده – دستکم دو هفته زمان میبرد تا تخلیه شود.
پس از آن نیز لازم است تولید نفت و گاز در شماری از کشورهای خاورمیانه که اکنون فعالیتهایشان متوقف شده از سر گرفته شود؛ کشورهایی مانند قطر، بحرین، عراق و عربستان سعودی. به گفته او، بخشی از خسارتهایی که در جریان حملات ایران وارد شده – از جمله آسیب به تأسیسات گاز طبیعی قطر – به آسانی قابل جبران نیست.
الحاجی میگوید: «پایان جنگ به معنای پایان بحران نیست. برخی کشورها عملاً تولید خود را متوقف کردهاند، زیرا ظرفیت ذخیرهسازیشان پر شده است. بازگرداندن این نفت به سطح پیش از بحران زمان میبرد. بهویژه در مورد گاز طبیعی مایع، این روند بسیار طولانی خواهد بود.»
پایان جنگ در اختیار یک طرف نیست
ترامپ ممکن است آغازگر این جنگ بوده باشد، اما توانایی پایان دادن یکجانبه به آن را ندارد. مقامهای ایرانی نیز تاکنون به طور علنی اعلام نکردهاند که به سرعت حملات خود را متوقف خواهند کرد. طی هفته گذشته، تمرکز حملات ایران بهطور فزایندهای بر زیرساختهای انرژی منطقه قرار گرفته است؛ اقدامی که در صورت ادامه میتواند باعث افزایش بیشتر قیمت نفت و تداوم دورهای از عدم قطعیت در بازارهای انرژی شود.
در واکنش به اظهارات ترامپ، علیمحمد نائینی، سخنگوی سپاه پاسداران، روز سهشنبه به رسانههای دولتی ایران گفت: «ایران تعیین خواهد کرد که جنگ چه زمانی پایان یابد.»
مقامهای ایرانی به خوبی از فشار سیاسی داخلی که ترامپ با آن روبهرو است آگاهاند؛ فشاری که تا زمانی که قیمت بنزین در آمریکا بالا بماند ادامه خواهد داشت. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد افزایش قیمت جهانی نفت نشان میدهد ایران در برابر فشارهای آمریکا و اسرائیل عقبنشینی نخواهد کرد، بهویژه اگر زیرساختهای نفتی هدف قرار گیرد.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «۹ روز از عملیات اشتباه بزرگ گذشته و قیمت نفت دو برابر شده است، در حالی که قیمت همه کالاها در حال افزایش است. ما میدانیم که آمریکا در تلاش است با هدف مهار شوک تورمی، علیه تأسیسات نفتی و هستهای ایران اقدام کند. ایران کاملاً آماده است و ما نیز غافلگیریهای زیادی در اختیار داریم.»
امکان تشدید بحران
روز سهشنبه نشانههایی منتشر شد که نشان میداد ایران در حال کارگذاری مین در تنگه هرمز است؛ اقدامی که در صورت تأیید میتواند تلاشها برای ازسرگیری انتقال حدود ۲۰ درصد از انرژی روزانه جهان از این مسیر را با پیچیدگی جدی روبهرو کند.
روری جانستون، تحلیلگر بازار نفت، میگوید کارگذاری احتمالی مینها در کنار خسارتهای زیرساختی و توقف تولید در برخی مناطق به این معناست که بازگشت بازار انرژی به وضعیت عادی ممکن است زمان زیادی ببرد.
او نوشت: «این بحران تا زمانی که رفتوآمد عادی از تنگه هرمز از سر گرفته نشود ادامه خواهد یافت. حتی اگر درگیری امروز پایان یابد و نفتکشها دوباره با ظرفیت کامل حرکت کنند، بازگشت به شرایطی شبیه وضعیت عادی ماهها زمان خواهد برد.»
گرگ پریدی، کارشناس اختلال در بازارهای انرژی که پیشتر در اداره اطلاعات انرژی آمریکا فعالیت داشته، نیز معتقد است هرچه مدت بسته ماندن تنگه بیشتر شود، احتمال ورود اقتصاد جهانی به رکودی عمیق افزایش مییابد. به گفته او، حتی اگر جنگ همین امروز پایان یابد، بازگشت به شرایط عادی بیش از یک ماه زمان خواهد برد و تا زمانی که ایران توانایی حمله به نفتکشها را داشته باشد، رفتوآمد عادی در این مسیر دشوار خواهد بود.
پریدی که اکنون پژوهشگر ارشد یک مرکز مطالعاتی در آمریکا است میگوید اگر عرضه فعلی نفت برای هفت هفته دیگر از بازار حذف شود، اقتصاد جهانی ممکن است با رکودی بسیار شدید روبهرو شود؛ رکودی که شاید از دهه ۱۹۳۰ تاکنون بیسابقه باشد.
بحران تنها به مینهای دریایی محدود نیست
حملات به زیرساختهای انرژی – چه از سوی ایران و چه از سوی دیگر گروههای فعال در منطقه – هر روز گستردهتر میشود و میتواند خسارتهایی پایدار به همراه داشته باشد.
روز چهارشنبه ایران یک مرکز بزرگ ذخیره نفت در عمان را هدف قرار داد و آن را منهدم کرد. در همان روز سه کشتی در نزدیکی تنگه هرمز هدف قرار گرفتند؛ از جمله یک کشتی باری با پرچم تایلند که ایران اعلام کرد به دلیل «اصرار غیرقانونی برای عبور از تنگه هرمز» مورد حمله قرار گرفته است.
ترامپ نیز روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت نفتکشها باید با وجود خطرات از این مسیر عبور کنند.
او گفت: «به نظر من باید از تنگه استفاده کنند. ما تقریباً تمام کشتیهای مینگذار آنها را در یک شب از بین بردیم.»
با این حال برخی سناتورهای دموکرات که در جلسه توجیهی محرمانه درباره جنگ شرکت کرده بودند اعلام کردند دولت آمریکا هنوز برنامه مشخصی برای بازگشایی تنگه ندارد.
کریس مورفی، سناتور ایالت کنتیکت، نوشت: «در حال حاضر آنها نمیدانند چگونه میتوان این مسیر را به طور ایمن بازگشایی کرد. این مسئله غیرقابل بخشش است، زیرا این بخش از بحران کاملاً قابل پیشبینی بود.»
بحران تنها به ایران محدود نمیشود
در حالی که دولت آمریکا تهدید کرده در صورت حمله به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز ایران با پیامدهای جدی روبهرو خواهد شد، اما ایران تنها بازیگر منطقهای نیست که میتواند مسیر کشتیرانی را مختل کند.
به گفته آناس الحاجی، گروههای مختلفی در منطقه وجود دارند که وابسته به دولت ایران نیستند، اما از کشته شدن رهبر خود خشمگین هستند و به دنبال واکنشاند.
به گفته او، آیتالله علی خامنهای تنها رهبر ایران نبود، بلکه برای بسیاری از شیعیان در منطقه نیز جایگاه معنوی مهمی داشت و در کشورهایی مانند یمن، عربستان سعودی، عراق، کویت، پاکستان و افغانستان نیز حامیانی داشت.
این موضوع شبکه گستردهتری از گروهها را ایجاد کرده که ممکن است به منافع نفتی در منطقه حمله کنند. به گفته او شواهدی وجود دارد که نشان میدهد برخی از این گروهها در حال آمادهسازی حملات احتمالی هستند.
الحاجی میگوید پیشرفت فناوری در سالهای اخیر باعث شده حتی ابزارهای بسیار ارزان نیز بتوانند خسارتهای سنگینی ایجاد کنند.
او میگوید: «پیشرفت فناوری در پانزده سال گذشته به حدی رسیده که میتوان با ابزاری بسیار ارزان، خسارتهای چند میلیون دلاری ایجاد کرد.»
آخرین اخبار اقتصادی را از طریق این لینک پیگیری کنید.
