محاصره اقتصادی آمریکا و پیوستن افکار عمومی اروپایی

تحلیل مضمون مواضع دو هفته اخیر چهار مقام ارشد دولت آمریکا درباره ایران و تنگه هرمز از سویی و تحرکات رسمی-رسانه‌ای در اروپا در موضوع حملات سایبری به سامانه‌های سردخانه‌ای غذایی در اروپا نشان از تلاش برای تهییج افکار عمومی اروپا برای هماهنگی با آمریکا دارد.

الف- مقامات آمریکایی

 نظم گفتاری، تکرار، تحقیر و هماهنگی معنایی مواضع آمریکایی‌ها در چهار سطح است: ترامپ؛ صورت‌بندی سیاسی و راهبردی منازعه و تعیین خطوط قرمز. هگزت؛ صورت‌بندی نظامی، بازدارندگی و کنترل عملیاتی. اسکات بسنت؛ فشار اقتصادی، محاصره مالی و محدودسازی منابع ایران. روبیو؛ صورت‌بندی دیپلماتیک، بین‌المللی و ائتلاف‌سازی. نکته مهم این است که ترامپ، بسنت و روبیو، هر سه بر استفاده از ابزارهای غیرنظامی به‌جای ازسرگیری جنگ وسیع و تداوم فشار بدون جنگ گسترده تأکید کرده‌اند و این برخلاف جریان رسانه‌ای است که حمله نظامی را قریب‌الوقوع می‌داند. اثر روانی این جریان رسانه‌ای که از خارج و داخل ایران دامن زده می‌شود، بیش از خود حمله بوده و هدف آن بی‌ثباتی روانی‌-‌اقتصادی جامعه ایرانی است (تحلیل مضمون تفصیلی در اینجا نیامده است). در این راستا، دو اقدام مهم وزارت خزانه‌داری عبارت‌اند از هدف قراردادن آنچه که وزارت خزانه‌داری آمریکا، «شبکه جهانی تقلب دریایی» نامیده است که از حکومت ایران حمایت می‌کند‌ و تحریم هشت شرکت خدمات انتقال پول در کانادا و قطع دسترسی 

MEXC Global به نظام مالی آمریکا به اتهام تسهیل فعالیت‌های مالی مرتبط با ایران. اگر به‌تنهایی همین اظهارات را مبنا قرار دهیم، نشان از استراتژی «خفگی اقتصادی» و سپس در گام بعدی «آمادگی برای حمله نظامی» دارد و نه برعکس. یعنی فضاسازی حمله قریب‌الوقوع نیز در راستای همان بی‌ثباتی روانی-اقتصادی ایرانیان است. ترکیب سخنان این مقامات نشان‌دهنده تأکید بر راهبرد اقتصادی است:

- تبدیل کنترل تنگه هرمز به ابزار اعمال حاکمیت راهبردی

- جایگزینی جنگ گسترده با محاصره اقتصادی و مالی

- بین‌المللی‌سازی منازعه و تقسیم هزینه امنیت هرمز

- معرفی امنیت تنگه به‌عنوان منفعت جهانی (درخواست مشارکت کشورهای اروپایی و آسیایی، استفاده از گروه هفت برای ایجاد اجماع سیاسی و اقتصادی، تلاش برای تبدیل فشار آمریکا به اقدام جمعی)

- روایت پیروزی و فرسودگی ساختاری ایران

در  نتیجه استراتژی حفظ تنش، گسترش آن به اروپا و جهان بدون بازگشت به جنگ تمام‌عیار. این مهم‌ترین نتیجه‌ای است که از مجموع تحلیل مضامین به دست می‌آید. مهم‌ترین نکته در مواضع دو هفته اخیر این است که آمریکا در حال برجسته‌کردن این تصور است که برای دستیابی به اهداف خود در قبال ایران، لزوما به جنگ گسترده و مستمر نیاز ندارد. در این چارچوب، محاصره دریایی، فشار مالی، محدودسازی درآمدهای ارزی و ائتلاف‌سازی بین‌المللی می‌توانند به‌صورت مکمل عمل کنند. تهدید نظامی نیز به‌عنوان پشتوانه این فشار حفظ می‌شود.

ب- اتحادیه اروپا

در بیانیه مشترک گروه هفت در ۱۱ نوامبر، وزیران خارجه گروه هفت اعلام کردند در صورت نبود راه‌حل دیپلماتیک، محدودسازی اقتصادی و سیاسی ایران را ادامه خواهند داد و از ابتکار دفاعی چندملیتی به رهبری فرانسه و بریتانیا برای تسهیل بازگشت تردد دریایی حمایت کردند. این بیانیه نشان‌دهنده تبدیل مواضع دولت آمریکا به یک چارچوب جمعی است. در این راستا، موضوع مهم دیگری نیز در جریان است و آن حمله سایبری به سامانه‌های سرمایشی فروشگاه‌های مواد غذایی اروپاست. این حملات از سوی هر کشوری که انجام شده باشد، اثری جز خدمت به آمریکا و اسرائیل ندارد و بی‌دلیل مردم اروپا را در معرض تهدید امنیت غذایی قرار می‌دهد. ایران باید صریحا این مهم را در دستور کار خود و مجامع بین‌المللی و اروپایی قرار دهد تا از این اتهام مبرا شود. موجی در اروپا درباره این موضوع برخاسته است و از مقامات رسمی تا گزارش‌های قضائی، گزارش نهادهای تخصصی، گزارش روزنامه‌ها و رسانه‌های معتبر اروپایی، همگی در پی بررسی ماجرا هستند. در اروپا با توجه به تکثر سیاسی-رسانه‌ای این امکان وجود دارد که ایران بتواند به‌صورت فنی و تخصصی از خود رفع اتهام کند.

 به نظر می‌آید این موضوع باید به‌صورت جدی در دستور کار ایران قرار گیرد. بررسی اولیه شامل موارد زیر است:

فرانسه: انتساب رسمی حمله به سپاه پاسداران؛ دادستان پاریس اعلام جزئیات تحقیقات قضائی.

وزیر کشور بلژیک: سرویس‌های امنیتی بلژیک نشانه‌هایی از ارتباط احتمالی حملات سایبری اخیر با بازیگران شناخته‌شده ایرانی یافته‌اند.

وزیر امور خارجه آلمان: هشدار درباره حملات ترکیبی، بدون انتساب رسمی  به ایران.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا: این حوادث سایبری در اروپا، اگر به ایران منتسب شوند، از سوی ما نیز مستلزم واکنشی قوی هستند.

سخنگوی کمیسیون اروپا: اتحادیه اروپا در همبستگی کامل با فرانسه است.

کمیسر کشاورزی و غذا: این حملات تلاشی عامدانه برای مختل‌کردن زنجیره تأمین مواد غذایی ما و تضعیف اعتماد مصرف‌کنندگان به آن است.

گزارش‌های رسمی نهادهای امنیت سایبری اروپا و فرانسه: این بخش از نظر مستندات فنی اهمیت ویژه‌ای دارد. لوموند، گاردین، AFP، رویترز، رسانه‌های آلمانی و اتریشی و...  این موضوع را پوشش داده‌ و با گزارش های خود در حال بررسی‌اند. براساس گزارش‌های منتشرشده، کشورهای زیر درگیر حوادث مربوط به سامانه‌های سرمایشی فروشگاه‌ها شده‌اند: فرانسه، بلژیک، سوئد، هلند، استونی، لوکزامبورگ، فنلاند، ایرلند، ایتالیا، آلمان، بریتانیا، رومانی. واضح است این حملات با هدف برانگیختن افکار عمومی اروپا علیه ایران ساماندهی شده است. عراقچی در واکنش به اتهامات فرانسه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دولت فرانسه حتی قادر به کنترل یخچال‌های خود نیست، چه رسد به رسیدگی به مشکلات شهروندانش؛ و مسئولیت ناکامی‌های خود را به گردن دیگران می‌اندازد». آنچه در فضای رسانه‌ای می‌توانم بگویم این است که این اظهارات در برابر موجی که در اروپا در عرصه‌های سیاسی، قضائی، رسانه‌ای‌ و گزارش‌‌های فنی به راه افتاده است کافی نیست، ناقص و غیردقیق است و بلکه... این جریان‌سازی و هم‌راستایی آن با تلاش‌های آمریکا که در تحلیل مضمون اظهارات چهار مقام آمریکایی آمد، نشان می‌دهد دستگاه دیپلماسی-امنیتی ایران باید بسیار فراتر از این عمل کند، یعنی فعالیت‌های دیپلماتیک را تشدید کند، افکار عمومی اروپا را مخاطب قرار دهد و گزارش‌های فنی تفصیلی در این موضوع ارائه کند. چنین عملیات سایبری فقط از اسرائیل و عوامل آن برمی‌آید، اگرچه ممکن است شماری ساده‌لوح را خرسند کند اما به‌هیچ‌وجه در راستای استراتژی امنیت ملی ایران نیست. وانگهی، مخالفت شرعی با بمب اتمی دقیقا از همین رو بوده است که توده مردم درگیر آسیب‌های جمعی این‌چنینی نشوند.