موزه هنرهای معاصر زیر سایه جنگ و سیلاب

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

ماجرای آسیب‌دیدن مخزن موزه هنرهای معاصر این روزها جزء دغدغه‌های اهالی هنر است. کامران دیبا به‌تازگی درباره آسیب یک‌میلیارددلاری به این موزه اظهار نگرانی کرده است.

هرچند در کمال تعجب می‌شد در زمان جنگ نیز این ابراز نگرانی را مطرح کرد. زیرا خطرهای زیادی در انتظار موزه قرار دارد؛ از خطر آسیب در جنگ احتمالی پیش‌رو تا ال‌نینو و بارش‌هایی که ممکن است به این موزه رخنه کند. در ایام جنگ علامت سپر آبی بالای این موزه قرار گرفت و ۲۰ اثر به‌طور اضطراری نجات داده شدند. از سویی موزه هنرهای معاصر تهران اکنون در نقطه‌ای ایستاده که سه ریسک در آن شاید به یک نقطه خاص رسیده‌اند؛ تغییرات اقلیمی و بارش‌های حدی، فرسودگی زیرساخت‌های یک ساختمان ۴۹ساله و ارزش استثنائی مجموعه‌ای که قیمت رسمی و به‌روز آن حتی برای افکار عمومی روشن نیست. هرچند دو سال پیش در جریان بهسازی تمام لوله‌های فاضلاب «کاملا زنگ‌زده» تعویض شد و حدود ۱۵۰۰ متر لوله و نزدیک به هزار متر کابل برق مورد استفاده قرار گرفت. در موزه‌ای با چنین جایگاهی، حفاظت نباید در لحظه حادثه سنجیده شود. استاندارد حفاظت از یک اثر تاریخی دقیقا برای این است که پیش از آنکه آب وارد مخزن شود، رطوبت به بوم برسد و سیستم برق از کار بیفتد، سناریوی حادثه نوشته شده باشد، مسیر تخلیه مشخص باشد و اولویت آثار معلوم و مسئولیت هر تصمیم از پیش تعیین شده باشد. این موضوع قابل توجه است که در این گنجینه بیش از سه هزار اثر نگهداری می‌شود. اگر در سال ۹۷ ملانوروزی ارزش مجموعه را حدود پنج میلیارد دلار و برآوردهای بالاتر را تا ۱۰ میلیارد دلار ذکر کرد؛ یورونیوز نیز در ۲۰۲۴ ارزش بیش از پنج میلیارد دلار را به نقل از برآوردهای موجود گزارش کرد. در مقابل، برآورد دیگری در ۲۰۲۵ ارزش مجموعه را حدود سه میلیارد دلار دانست. در جدیدترین گزارشی که این روزها منتشر شده، آوش به سراغ مدیر موزه هنرهای معاصر یعنی رضا دبیری‌نژاد رفته است. او گفت موضوع در جلساتی با شهرداری تهران، مدیریت بحران منطقه و جمعی از متخصصان و معماران بررسی شده و نتیجه بررسی‌ها نشان می‌دهد در شرایط فعلی تهدید جدی سیلاب پیرامون موزه وجود ندارد. رضا دبیری‌نژاد گفت: «یکی از کارکردهای پنج‌گانه همه موزه‌ها، حفاظت است و حفاظت نیز سطوح مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین آنها حفاظت پیشگیرانه است. سیلاب از جمله بحران‌هایی است که نمی‌توان از پیش درباره شکل و شدت وقوع آن با قطعیت صحبت کرد تا بتوان بر اساس هر سطح از آن، یک راهکار مشخص تعریف کرد. موزه‌های مختلف، از جمله موزه فرش که در مجاورت ما قرار دارد، با همین خطرها مواجه‌اند».

دبیری‌نژاد ادامه می‌دهد: «ما از حدود یک سال پیش، متخصصانی را برای بررسی این موضوع دعوت کرده‌ایم و مطالعاتی انجام داده‌ایم. همچنین با شهرداری منطقه گفت‌وگو کرده‌ایم و مسیرها و کانال‌های کنترل رواناب در مجاورت موزه را بررسی کرده‌ایم؛ مسیرهایی که طی چند دهه گذشته ایجاد شده‌اند. شهرداری نیز قرار شد این کانال‌ها را به‌طور مستمر زیر نظر داشته باشد تا از تجمع آب و ایجاد شرایط بحرانی جلوگیری شود. در داخل ساختمان موزه نیز در حال حاضر دو تیم، با همکاری دانشگاه هنر، مشغول بررسی و مطالعه هستند».

مدیر موزه هنرهای معاصر در پایان تأکید کرد: «ما به عنوان یک موزه باید همه سناریوها را در نظر بگیریم. وقتی از مدیریت بحران صحبت می‌کنیم، باید طیف مختلفی از مخاطرات، از جمله جنگ، آتش‌سوزی، سرقت و موارد دیگر را مورد توجه قرار دهیم. در این زمینه نیز مطالعات لازم انجام شده و طراحی آسیب‌شناسی و برنامه‌ریزی برای مدیریت حفاظت پیشگیرانه صورت گرفته است تا در صورت نیاز بتوانیم اقدامات عملیاتی لازم را انجام دهیم».