برنده نوبل فیزیک معرفی شد

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۶ به «فرانسیس هالزن» به پاس تلاش‌هایش برای دریافت آنچه «پیام‌های شبح‌وار از فضا» نامیده شد، اهدا شد. این جایزه به پاس مشارکت‌های تعیین‌کننده این دانشمند بلژیکی ۸۱ساله در رصدخانه نوترینوی «آیس‌کیوب» (IceCube) در جنوبگان و کشف «نوترینوهای پرانرژی با منشأ اخترفیزیکی» اهدا شد. او اکنون در دانشگاه ویسکانسین مدیسون فعالیت دارد. فرانسیس هالزن پایه‌های نوع کاملا جدیدی از اخترشناسی را بنا کرد. ایده او استفاده از یخ‌ یخچال‌های طبیعی در قطب جنوب برای شکار ذرات مرموزی به نام «نوترینو» بود. حاصل این ایده، «رصدخانه نوترینوی آیس‌کیوب» بود که می‌تواند نوترینوهای برخاسته از اعماق دوردست کیهان را ردیابی کند. سازه‌ای متشکل از «یک کیلومتر مکعب یخ» که به حسگرهای نوری مجهز شده است. این رصدخانه از سال ۲۰۱۰ فعالیت خود را آغاز کرده و هالزن پژوهشگر اصلی آن است. البته کشف او مربوط به سال ۱۹۸۸ است و پس از این کشف بود که پژوهشگران با استفاده از «آیس‌کیوب» توانستند نوترینوهایی را که حاصل فرایندهای فوق‌العاده پرانرژی در کیهان دوردست هستند، شکار کنند. نوترینوها همه‌جا حضور دارند، اما خود را آشکار نمی‌کنند. آنها بدون آنکه متوجه شویم، از میان زمین و بدن ما عبور می‌کنند. فقط در موارد بسیار نادر، یک نوترینو با هسته اتم برهم‌کنش می‌کند و همین امر امکان شناسایی آنها را برای کسانی که تجهیزات مناسب در اختیار دارند، فراهم می‌‌کند. به گزارش سایت جایزه نوبل نجوم نوترینو در مقیاس کوچک در دهه ۱۹۶۰ آغاز شد، زمانی که ریموند دیویس جونیور نوترینوها را از خورشید مشاهده کرد. این موضوع توسط تیم تحقیقاتی در رصدخانه نوترینوی کامیوکانده در ژاپن، به رهبری ماساتوشی کوشیبا تأیید شد، زیرا آنها توانستند مسیر نوترینوها را تعیین کرده و منشأ آنها را ردیابی کنند. ریموند دیویس جونیور و ماساتوشی کوشیبا به خاطر این پیشرفت‌ها، جایزه نوبل فیزیک ۲۰۰۲ را دریافت کردند. یک مشکل باقی مانده بود که تعداد نوترینوهای جذب‌شده، یک‌سوم تعداد پیش‌بینی‌شده در محاسبات واکنش‌هایی بود که باید در خورشید رخ دهند. دلیل این امر مربوط به وجود سه نوع نوترینو بود. ماهیت تغییرپذیر نوترینوها از طریق آزمایش‌هایی در ژاپن و کانادا آشکار و جایزه نوبل فیزیک ۲۰۱۵ به تاکاکی کاجیتا و آرتور بی. مک‌دونالد برای این کشف اهدا شد. اکنون نیز هالزن برای دریافت بیشتر از این پدیده و تأثیراتش جایزه فیزیک امسال را دریافت کرد. «فرانسیس هالزن» نخستین بار در سال ۱۹۸۸ طرح و بینش خود را برای شکار نوترینوها در قطب جنوب ارائه کرد. هنگامی که یک نوترینو با هسته اتم برخورد می‌کند، جرقه‌ای از نور ایجاد می‌شود که حسگرهای موجود در یخ‌های شفاف یخچال‌های طبیعی قادر به ردیابی آن هستند. یخ‌های قطب جنوب مزایای بسیاری دارند، چراکه عاری از انواع تداخل‌ها بوده و این منطقه از نظر زمین‌شناختی پایدار است و زلزله‌ای در آن رخ نمی‌ده