رشد 900درصدی صندوق طلای «رزترنج» در نخستین سال فعالیت
اهمیت نقدشوندگی از نکات حائز اهمیت صندوق طلا بجای پلتفرم ها و بخش سنتی بازار طلا در روزهای بحران می باشد.
صندوق طلای «رز ترنج» در نخستین سال فعالیت خود ۱۲۶ درصد بازدهی داشته و ارزش معاملات آن به ۳۹ هزارمیلیارد تومان رسیده است.
«رز ترنج» پس ازآغازفعالیت، به ۱۰هزارمیلیارد تومان دارایی تحت مدیریت رسیده است؛ داراییای که پشتوانه آن شامل ۳۶۸ کیلوگرم شمش طلای ۲۴ عیار و۵۴۴۷ سکه طرح جدید موجود در خزانههای بورس کالاست.
در نشست خبریای که به مناسبت ارائه سالانه صندوق صدای «رزترنج» انجام شد، مدیران گروه ترنج در نشست ارائه گزارش سالانه این صندوق، علاوه بر تشریح پشتوانه دارایی و سازوکار معاملات آن، از تفاوت صندوقهای بورسی با برخی پلتفرمهای طلا و چشمانداز اقتصاد ایران گفتند. این نشست فقط ارائه چند عدد از عملکرد یک صندوق نبود؛ بخش مهمتر آن به این پرسش اختصاص داشت که صندوقهای بورسی طلا در مقایسه با سایر روشهای خرید آنلاین طلا، چه سازوکاری برای تضمین مالکیت، پشتوانه و نقدشوندگی سرمایهگذاران دارند.
طلا در بورس پیش از فروش وارد خزانه میشود
مجید شجاعی، مدیر راهبردی گروه ترنج با اشاره به تفاوت صندوقهای طلای بورسی با سایر روشهای خرید آنلاین طلا گفت: «ممکن است صندوق طلا، پلتفرم خریدوفروش طلا و توکن طلا در یک دسته قرار داده شوند؛ اما سازوکار این ابزارها تفاوتهای اساسی دارد. در بورس کالا، فرایند از زمانی آغاز میشود که طلای فیزیکی با استانداردهای مشخص وارد خزانه شود. برای مثال، شمش پذیرفتهشده باید طلای ۲۴ عیار و دارای ویژگیهای مورد تأیید بورس کالا باشد.«
شجاعی ادامه داد: «پس از ورود طلا به خزانهای امن و تحت پوشش سازوکارهای بیمهای، گواهی سپرده کالایی صادر میشود. صندوقهای طلا نیز روی همین گواهیها سرمایهگذاری میکنند؛ بنابراین پشتوانه دارایی صندوق از ابتدا مشخص است. فلسفه این بازار فروش طلا و خرید پشتوانه در مرحله بعد نیست؛ ابتدا دارایی وارد خزانه میشود و سپس امکان معامله آن به وجود میآید.»
او تأکید کرد: «در صندوقهای طلای بورسی امکان خالیفروشی وجود ندارد؛ زیرا مجوز عرضه زمانی صادر میشود که طلای متناظر در خزانه بورس کالا قرار گرفته باشد. سرمایهگذار نیز پس از خرید واحد صندوق یا گواهی سپرده، مالک داراییای ثبتشده در شرکت سپردهگذاری مرکزی است. این مالکیت در مراجع قانونی، انتقال دارایی به وراث، وثیقهگذاری و دریافت گواهی تمکن مالی قابلیت استناد دارد.»
مدیر راهبردی گروه ترنج با اشاره به الزامات تأسیس صندوق طلا توضیح داد مدیر صندوق باید یک نهاد مالی دارای مجوز، حداقل کفایت سرمایه لازم و تیمهای تخصصی تحلیل و مدیریت ریسک باشد. به گفته او، همین نظارت چندلایه و وجود پشتوانه در خزانه، صندوقهای بورسی را از برخی مدلهایی متمایز میکند که در آنها تأمین طلای متناظر به مرحله بعد از فروش موکول میشود.
قیمت و نقدشوندگی چگونه در بورس شکل میگیرد؟
شجاعی، وجود تابلوی معاملاتی و بازارگردان را یکی دیگر از تفاوتهای صندوقهای بورسی با برخی پلتفرمهای طلا دانست و گفت: «قیمت در بورس با حضور همزمان خریدار و فروشنده شکل میگیرد و معاملات در بازاری با تعداد زیادی سرمایهگذار حقیقی و حقوقی انجام میشود. در کنار آن، بازارگردان نیز موظف است امکان خریدوفروش واحدهای صندوق را فراهم کند.»
او ادامه داد: «در برخی پلتفرمها، سرمایهگذار برای فروش دارایی خود به نقدینگی و تصمیم همان پلتفرم وابسته است؛ اما در بورس، قیمت روی تابلوی معاملات و با مشارکت خریداران و فروشندگان شکل میگیرد. این تفاوت در دورههای عادی شاید چندان به چشم نیاید، اما در زمان افزایش تقاضا یا بروز بحران اهمیت پیدا میکند.»
به گفته شجاعی، نهاد ناظر برای صدور مجوز صندوق طلا، علاوه بر بررسی کفایت سرمایه مدیر صندوق، برخورداری آن از تیمهای تحلیل و مدیریت ریسک و رعایت استانداردهای حرفهای را نیز ارزیابی میکند. او این الزامات را بخشی از سازوکاری دانست که قرار است ریسک نگهداری فیزیکی، ابهام در پشتوانه و نبود بازار ثانویه را برای سرمایهگذار کاهش دهد.
بحران، آزمون واقعی نقدشوندگی صندوقهای طلا
مدیر راهبردی گروه ترنج با اشاره به عملکرد صندوقهای طلا در دوره جنگ و محدودیت اینترنت گفت: «در بخشی از دوره جنگ، بازار فیزیکی عملاً معامله نمیشد یا فروشندگان برای نقدکردن دارایی خود با فاصله قابلتوجهی میان قیمت اعلامی و قیمت خرید مواجه بودند. صندوقهای طلا پس از بازگشایی بازار دوباره معامله شدند و سرمایهگذاران امکان خریدوفروش واحدهای خود را پیدا کردند.»
او افزود: «در دوره محدودیت اینترنت نیز دسترسی به قیمتهای جهانی دشوار شده بود؛ اما معاملات صندوقهای طلا روی تابلو ادامه داشت. پس از بازگشت اطلاعات بازار جهانی، مشخص شد قیمتهای شکلگرفته در این صندوقها فاصله زیادی با ارزش واقعی طلا نداشته است. کارکرد نقدشوندگی دقیقاً در چنین شرایطی معنا پیدا میکند.»
شجاعی تأکید کرد نقدشوندگی فقط به معنای وجود دکمه فروش نیست؛ سرمایهگذار باید بتواند دارایی خود را در بازاری با خریدار واقعی و با قیمتی نزدیک به ارزش ذاتی نقد کند. به اعتقاد او، عملکرد صندوقهای بورسی طلا در دورههای بحران، اهمیت بازارگردانی و وجود بازار ثانویه را بیش از گذشته نشان داده است.
دارایی «رز» در یک سال ۹۰۰ درصد رشد کرد
بهادر برهان، معاون مدیریت دارایی گروه ترنج، با ارائه گزارش نخستین سال فعالیت صندوق طلای «رز» گفت: «این صندوق در شرایطی فعالیت خود را آغاز کرد که مرحله نهایی پذیرهنویسی آن با جنگ ۱۲روزه همزمان شد. پس از پایان جنگ و بازگشایی بازار سهام و طلا، رز نخستین صندوقی بود که مجوز پذیرهنویسی دریافت کرد. اکنون یک سال از آغاز فعالیت آن گذشته و زمان آن است که بهعنوان مدیر دارایی درباره عملکرد صندوق به سرمایهگذاران گزارش بدهیم.»
دارایی تحت مدیریت صندوق طلای رز در این مدت با رشد حدود ۹۰۰درصدی به ۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. ارزش معاملات آن نیز در نخستین سال فعالیت به ۳۹ هزار میلیارد تومان رسیده و صندوق بازدهی ۱۲۶درصدی ثبت کرده است. پشتوانه دارایی رز شامل ۳۶۸ کیلوگرم شمش طلای ۲۴ عیار و ۵۴۴۷ سکه طرح جدید پذیرفتهشده در خزانههای بورس کالاست.
برهان درباره مأموریت مدیر دارایی توضیح داد: «سرمایهگذاری درست الزاماً به معنای کسب بیشترین بازدهی نیست. مدیر دارایی باید نیاز سرمایهگذار را بفهمد و بازدهی متناسب با سطح ریسک محصول ایجاد کند. کسی که در صندوق طلا سرمایهگذاری میکند، انتظار دارد بازدهی متناسب با طلا دریافت کند؛ همانطور که سرمایهگذار صندوق سهامی، ریسک و بازده متفاوتی را پذیرفته است.«
او ادامه داد: «بهازای هر هزار تومانی که وارد صندوق رز میشود، ما موظفیم به همان میزان برای صندوق دارایی طلا تهیه کنیم. این موضوع هم یک الزام قانونی است و هم تعهد مدیر صندوق برای حفظ ماهیت و سطح ریسک محصول. سرمایهگذار باید بداند پولی که وارد صندوق کرده، پشتوانهای معادل طلا دارد و ترکیب داراییهای صندوق نیز بهصورت شفاف قابلرصد است.»
کارنامه یکساله «رز» در چند عدد
بر اساس گزارش عملکرد منتشرشده از سوی گروه ترنج، صندوق طلای رز فعالیت خود را از مرداد ۱۴۰۴ آغاز کرده و در نخستین سال فعالیت ۱۲۶ درصد بازدهی ثبت کرده است. در محاسبات ارائهشده در این گزارش، بازدهی دلار آزاد در همین بازه ۱۱۰ درصد، شاخص کل بورس ۱۰۵ درصد و نرخ تورم ۶۶ درصد اعلام شده است.
ترنج این اختلاف بازدهی را حاصل ترکیب سرمایهگذاری در شمش و سکه طلا و استفاده هدفمند از ابزارهای مشتقه، از جمله قراردادهای اختیار معامله، دانسته است. این ارقام براساس محاسبات منتشرشده از سوی خود مجموعه ترنج ارائه شدهاند.
ارزش معاملات رز در این دوره به ۳۹ هزار میلیارد تومان رسیده و بیشترین ارزش معاملات روزانه آن ۹۸۰ میلیارد تومان بوده است. مقایسه ارزش معاملات یکساله با ۱۰ هزار میلیارد تومان دارایی تحت مدیریت صندوق نشان میدهد واحدهای این صندوق علاوه بر جذب سرمایه، گردش معاملاتی قابلتوجهی نیز داشتهاند؛ هرچند ارزش معاملات و دارایی تحت مدیریت، دو شاخص متفاوتاند و نباید آنها را معادل یکدیگر در نظر گرفت.
در بخش شفافیت اطلاعاتی نیز اعلام شده که صندوق طی سال نخست فعالیت، ۱۲ گزارش مربوط به ترکیب داراییها در سامانه کدال و ۲۴ گزارش تحلیلی درباره بازار طلا منتشر کرده است. ترکیب دارایی صندوق نیز علاوه بر شمش و سکه موجود در خزانههای بورس کالا، شامل استفاده مدیریتشده از ابزارهای مشتقه بوده است.
بازدهی بدون امکان نقدکردن دارایی کامل نیست
معاون مدیریت دارایی گروه ترنج، نقدشوندگی را در کنار بازدهی یکی از مأموریتهای اصلی صندوق دانست و گفت: «ممکن است قیمت ملک یا خودرو دو برابر شود، اما تا زمانی که خریداری برای آن وجود نداشته باشد، نمیتوان از تحقق کامل بازدهی صحبت کرد. طلا برای بسیاری از مردم بخشی از پسانداز زندگی است؛ بنابراین سرمایهگذار باید بتواند در زمان نیاز و با قیمتی نزدیک به ارزش واقعی، دارایی خود را نقد کند.»
برهان تأکید کرد بازدهی صندوق باید در کنار میزان نقدشوندگی، فاصله قیمت معامله با ارزش خالص داراییها و عملکرد بازارگردان بررسی شود. به گفته او، اهمیت بازارگردانی در دورههای عادی کمتر دیده میشود؛ اما در زمان شوک و افزایش تقاضای فروش، کیفیت آن میتواند بر تجربه سرمایهگذار اثر مستقیم بگذارد.
او توضیح داد خروج سرمایهگذاران از صندوق نباید برای مدیر دارایی تهدید محسوب شود و وظیفه بازارگردان این است که امکان فروش واحدها با قیمتی منصفانه را فراهم کند. از این منظر، ارزش معاملات ۳۹ هزار میلیارد تومانی رز فقط یک عدد مربوط به حجم بازار نیست؛ بلکه معیاری برای سنجش امکان ورود و خروج سرمایه نیز به شمار میآید.
ترنج بهدنبال توسعه سبد صندوقهای کالایی است
گروه ترنج اکنون ۱۰ صندوق سرمایهگذاری در کلاسهای مختلف دارایی دارد و مجموع دارایی تحت مدیریت آن به حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. شجاعی توضیح داد اولویت این مجموعه توصیه یک محصول مشخص به همه سرمایهگذاران نیست؛ بلکه ارائه تحلیل و طراحی محصول متناسب با سطح ریسکپذیری، نیاز و افق سرمایهگذاری هر فرد است.
او برای توضیح این رویکرد به صندوقهای مختلف ترنج در بازارهای درآمد ثابت، سهام، صندوقهای اهرمی، مختلط و طلا اشاره کرد و گفت توسعه هر محصول باید بر مبنای نیاز واقعی سرمایهگذار و ایجاد یک مزیت مشخص انجام شود؛ نه صرفاً تبلیغات یا رشد مقطعی بازار.
در ادامه این مسیر، برهان از دریافت مجوز صندوق نقره «یاس ترنج» با نماد «یاس» خبر داد و اعلام کرد پذیرهنویسی این صندوق در روزهای آینده آغاز خواهد شد. به گفته او، ترنج قصد دارد تجربه مدیریت صندوق طلا را در بازار نقره نیز بهکار گیرد؛ بازاری که در کنار ظرفیت بازدهی، نوسانها و ریسکهای متفاوتی نسبت به طلا دارد.
اقتصاد ایران در سناریوی «نه جنگ، نه صلح»
سیاوش غفاری، مدیر تحلیل اقتصاد کلان گروه ترنج، با اشاره به اثر مستقیم تحولات سیاسی بر تصمیمهای سرمایهگذاری گفت: «سناریوی پایه ما برای ماههای آینده، ادامه وضعیت خاکستری است؛ یعنی نه توافق صلح جامع و نه ورود به یک جنگ تمامعیار. در چنین شرایطی، سرمایهگذار ناچار است علاوه بر متغیرهای اقتصادی، تحولات سیاسی و بینالمللی را نیز در تصمیمهای خود در نظر بگیرد.»
غفاری کاهش ارزآوری، محدودیت صادرات نفت، ناترازی انرژی و افت فعالیتهای تولیدی را مهمترین فشارهای کوتاهمدت اقتصاد دانست. او توضیح داد این فشارها اکنون بر مشکلات ساختاری اقتصاد، از جمله ضعف رشد اقتصادی، کاهش توان اشتغالزایی و تغییر رژیم تورمی، اضافه شدهاند.
او کاهش محسوس خاموشیها را الزاماً خبری مثبت ندانست و گفت: «کمترشدن قطعی برق ممکن است بخشی از نتیجه کاهش مصرف صنعتی و کندشدن فعالیتهای اقتصادی باشد. فشارهای کوتاهمدت اکنون روی مشکلات ساختاری اقتصاد سوار شدهاند؛ بنابراین حتی یک توافق سیاسی نیز همه مسائل را بهسرعت حل نخواهد کرد.»
مدیر تحلیل اقتصاد کلان گروه ترنج پیشبینی کرد سال ۱۴۰۵ در نمودارهای بلندمدت اقتصاد ایران به سالی شاخص تبدیل شود؛ سالی با ارقام پایین در بخش رشد و ارقام بالا در بخش تورم. او تأکید کرد این برآورد به سناریوهای سیاسی، وضعیت صادرات نفت و امکان دسترسی کشور به منابع ارزی وابسته است.
کسری تجاری چگونه بر ارز و تورم اثر میگذارد؟
غفاری با اشاره به برآوردهای ارائهشده در نشست گفت صادرات غیرنفتی که در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۸ میلیارد دلار بوده، ممکن است در سال ۱۴۰۵ به محدوده ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار کاهش پیدا کند. در مقابل، اقتصاد ایران برای واردات به حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیارد دلار نیاز دارد و در نتیجه کسری تجاری میتواند به حدود ۲۰ میلیارد دلار برسد.
او کاهش درآمدهای ارزی را یکی از عوامل افزایش فشار بر نرخ ارز و بودجه دولت دانست. به گفته غفاری، محدودشدن درآمد نفتی همزمان با نیاز کشور به واردات کالا و انرژی، فضای سیاستگذاری را محدودتر میکند و میتواند دولت را به سمت اصلاح قیمت حاملهای انرژی سوق دهد.
غفاری هشدار داد اجرای اصلاحات قیمتی بدون ارائه چشماندازی روشن از بهبود شرایط اقتصادی، ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد. به اعتقاد او، تجربه اصلاحات قیمتی گذشته نشان داده است که افکار عمومی فقط به خود افزایش قیمت واکنش نشان نمیدهد؛ نبود اعتماد و چشمانداز مثبت نیز در پذیرش یا رد این سیاستها مؤثر است.
او همچنین گفت حتی در یک سناریوی خوشبینانه و با کنترل انتظارات تورمی، بازگشت سریع اقتصاد ایران به میانگینهای تورمی گذشته دشوار خواهد بود. ارقام ارائهشده از سوی غفاری، برآوردهای تحلیلی گروه ترنجاند و نباید بهعنوان پیشبینی قطعی در نظر گرفته شوند.
چشمانداز کوتاهمدت محتاطانه و بلندمدت مثبت برای طلا
غفاری درباره طلای جهانی گفت: «در کوتاهمدت، افزایش تورم آمریکا و احتمال سختگیرانهترشدن سیاست پولی فدرالرزرو میتواند بر قیمت طلا فشار وارد کند. اگر تنشهای منطقهای و اختلال در بازار انرژی ادامه پیدا کند، افزایش تورم جهانی ممکن است بانک مرکزی آمریکا را به افزایش نرخ بهره وادار کند؛ اتفاقی که معمولاً به سود طلا نیست.»
او در افق بلندمدت دیدگاه مثبتی به طلا دارد و در این خصوص توضیح داد: «اقتصاد جهان با دورهای متفاوت روبهرو شده است. افزایش بدهی دولتهای بزرگ، کاهش اعتماد به ارزهای ذخیرهای، تغییر نگاه به دلار، خرید طلا از سوی بانکهای مرکزی و تداوم رقابت چین و آمریکا، تقاضایی ساختاری برای طلا ایجاد کردهاند. این روند صرفاً به یک دولت یا یک دوره سیاسی محدود نیست.»
به اعتقاد مدیر تحلیل اقتصاد کلان گروه ترنج، ترکیب تقاضای ساختاری برای طلای جهانی و افزایش احتمالی نرخ ارز داخلی میتواند طلا را همچنان در کانون توجه سرمایهگذاران ایرانی نگه دارد. بااینحال، این چشمانداز به معنای حذف نوسان یا تضمین بازدهی نیست و میزان سرمایهگذاری در طلا باید با سطح ریسکپذیری، افق زمانی و ترکیب سایر داراییهای هر فرد متناسب باشد.
کارنامه یکساله رز نشان میدهد رشد صندوقهای طلا فقط حاصل افزایش قیمت این فلز نیست. پشتوانه قابلردیابی، بازار ثانویه، امکان معامله، کیفیت بازارگردانی و شفافیت گزارشدهی نیز در انتخاب سرمایهگذاران نقش دارند. آزمون اصلی این ابزارها نیز نه در روزهای آرام بازار، بلکه زمانی است که دارنده طلا میخواهد در میانه بحران، دارایی خود را با قیمتی منصفانه به پول تبدیل کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
