بازگشت اینترنت با اعمال شاقه؛ تقابل حقوقی در آستانه عید قربان:
۸۸ روز بیاینترنتی و بازگشایی متزلزل
با آغاز جنگ در نهم اسفندماه، اینترنت ایران قطع شد و شهروندان ایرانی ۸۸ روز را در بیاینترنتی کامل سپری کردند. در اواسط هفته گذشته و در میانه آتشبس و امیدها برای توافق پایان جنگ، دولت چهاردهم در آستانه عید قربان از بازگشایی اینترنت جهانی خبر داد. مسعود پزشکیان فورا دستور اجرای مصوبه ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی را ابلاغ کرد، اما هنوز ساعاتی از خوشحالی مردم نگذشته بود که دیوان عدالت اداری با صدور دستور موقت، اجرای مصوبات این ستاد را تا زمان بررسی قانونیبودن ساختار آن متوقف کرد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: با آغاز جنگ در نهم اسفندماه، اینترنت ایران قطع شد و شهروندان ایرانی ۸۸ روز را در بیاینترنتی کامل سپری کردند. در اواسط هفته گذشته و در میانه آتشبس و امیدها برای توافق پایان جنگ، دولت چهاردهم در آستانه عید قربان از بازگشایی اینترنت جهانی خبر داد. مسعود پزشکیان فورا دستور اجرای مصوبه ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی را ابلاغ کرد، اما هنوز ساعاتی از خوشحالی مردم نگذشته بود که دیوان عدالت اداری با صدور دستور موقت، اجرای مصوبات این ستاد را تا زمان بررسی قانونیبودن ساختار آن متوقف کرد.
ستاد راهبری؛ اقدامی برای برونرفت از بنبست فیلترینگ
دولت چهاردهم برای حل معضل اینترنت و عمل به وعده انتخاباتی رفع فیلترینگ، «ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی» را به ریاست محمدرضا عارف و دبیری ستار هاشمی تشکیل داد. اعضای این ستاد شامل وزرای ارشاد، علوم، اطلاعات، دفاع، معاون علمی رئیسجمهور و نیز نهادهای حاکمیتی همچون دبیر شورای عالی امنیت ملی، رئیس سازمان اطلاعات سپاه، دبیر شورای عالی فضای مجازی و دادستان کل کشور هستند. هدف، ایجاد هماهنگی میان دولت و نهادهای امنیتی برای مدیریت فضای مجازی بود.
شکایت 4 عضو شورای عالی فضای مجازی؛ تقابل سیاسی یا حقوقی؟
علت صدور دستور موقت، شکایت چهار عضو شورای عالی فضای مجازی (ثقفی، تقیپور، جلیلی و انتظاری) از ساختار ستاد بود. این افراد که از مخالفان سرسخت رفع فیلترینگ و از مدافعان طرح صیانت در مجلس یازدهم بودند، با استناد به اصل ۱۷۶ قانون اساسی و بند «ب» ماده ۱۰۵ قانون برنامه هفتم توسعه، تشکیل ستاد جدید را غیرقانونی و متداخل با وظایف شورای عالی امنیت ملی و کمیسیون عالی امنیت فضای مجازی دانستهاند. بررسی سوابق سیاسی آنان نشان میدهد همگی به جریان نزدیک به سعید جلیلی تعلق دارند که از مخالفان پزشکیان است. این شکایت بیش از آنکه ماهیت حقوقی داشته باشد، به انتقامگیری سیاسی و تسویهحساب در شرایط حساس کشور شبیه است.
دیوان عدالت اداری متجاوز از صلاحیت؟
سیدمهدی حجتی، وکیل دادگستری، در گفتوگو با ایسنا ابعاد حقوقی ماجرا را چنین تحلیل کرده است: حق دسترسی به اینترنت از مصادیق نسل سوم حقوق بشر است و دولت باید تضمینکننده آن باشد، خصوصا زمانی که توجیهات امنیتی جنگ کمرنگ شده است. او همچنین گفته است: موازیکاری نهادها، آفت مدیریت کشور شده است. شورای عالی فضای مجازی، شورای عالی امنیت ملی، کمیسیون عالی امنیت فضای مجازی و اکنون ستاد راهبری دولت، همگی درباره یک موضوع تصمیمگیری میکنند. در نهایت این حقوقدان معتقد است دیوان عدالت اداری صرفا صلاحیت اظهارنظر درباره قانونیبودن تصمیمات دولت را دارد، نه تشخیص غیرقانونیبودن ساختار یک نهاد. اصل بر قانونیبودن تشکیلات حاکمیتی است تا زمانی که توسط مرجع ذیصلاح منحل نشده باشد. او میافزاید: مادامی که ستاد راهبری منحل نشده، مصوبات آن مجری است و دستور موقت دیوان که اجرای مصوبات را متوقف کرده، فراتر از اختیارات قانونی آن مرجع ارزیابی میشود. اما چرا دستور موقت با این سرعت صادر شد؟ سرعت خیرهکننده صدور دستور موقت -تنها ساعتی پس از ابلاغ مصوبه دولت- و همزمانی آن با خوشحالی مردم از بازگشایی اینترنت پس از ۸۸ روز، این پرسش را ایجاد میکند که آیا همه رسیدگیها در قوه قضائیه با چنین سرعت خیرهکنندهای انجام میشوند؟ در نهایت این اقدام نهتنها خشم افکار عمومی خسته از قطعی اینترنت را برانگیخت، بلکه زخم کهنه بیاعتمادی به نهادهای تصمیمگیر را نیز تازهتر کرد.
ضرورت حل تعارض نهادها در درون ساختار قدرت
آنچه امروز بیش از هر چیز به حقوق شهروندی آسیب میزند، نه خود محدودیت اینترنت، بلکه تعارض تصمیمات نهادهای موازی و خروج دیوان عدالت اداری از صلاحیت ذاتی خود است. تا وقتی ساختار ستاد راهبری از سوی دولت یا نهادهای ذیصلاح منحل نشده، تصمیمات آن مجری است. دیوان عدالت اداری نمیتواند با استدلال «غیرقانونیبودن ساختار» اجرای تصمیمات را متوقف کند. این موضوع باید در درون حاکمیت حلوفصل شود، نه به بهای سرگردانی بیشتر مردم و نقض حق دسترسی آنان به اینترنت. این نوع احکام شتابزده در نهایت موجب بیاعتمادی مردم میشود. مردم اینترنت میخواهند و بعد از هفتهها سرگردانی فقط بازگشت به شرایط قبل از جنگ و البته اعتراضات دیماه را که در آن مقطع هم به صورت کلی اینترنت قطع شد، خواستارند. حتی بازگشایی اینترنت که در حال اجراست نیز نتوانسته اینترنت را به شرایط قبل از دیماه بازگرداند و همچنان کیفیت دسترسیها پایین است.
