سهم کالابرگ در زندگی ما

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

مقامات دولتی اعلام کردند از نیمه همین ماه امکان خرید میوه و خرما با کالابرگ فراهم می‌شود. آنها از اقلامی مانند سیب‌زمینی، پیاز، خرما و پرتقال نام بردند که به فهرست کالاهای مشمول کالابرگ اضافه می‌شود تا به تعبیر آنها، سبد حمایتی خانوارها متنوع‌تر شود.

آنگاه نوبت سخنگوی دولت بود که اعلام کرد براساس تصمیمات اتخاذشده، از این پس خانوارها می‌توانند با استفاده از کالابرگ الکترونیکی خود، در فروشگاه‌های غیرزنجیره‌ای نسبت به تهیه پوشک اقدام کنند. این تصمیم با هدف افزایش دسترسی، تقویت شبکه توزیع و تسهیل خرید برای خانواده‌ها اتخاذ شده است. گویا نرخ تأمین ارز این اقلام دستخوش تغییر شده که طبیعتا بر قیمت تمام‌شده محصول اثرگذار بوده است. معلوم نیست اگر نرخ تأمین ارز سایر کالاها نیز چنین وضعیتی داشته باشد آیا آنها را هم می‌توان در شمول فهرست کالابرگ قرار داد یا خیر. فارغ از هر موضعی که بتوان درباره این خبرها اتخاذ کرد، اما به نظر می‌رسد فهرست اقلام تحت حمایت کالابرگ مرتب در حال اضافه‌شدن است.

در ابتدا دولت تعداد 11 قلم کالا را در این فهرست گذاشته بود و بابت آنها یک میلیون تومان به هر ایرانی می‌داد. سپس محاسبه کرده بود افزایش این 11 قلم با قیمت‌های جدید (یعنی بعد از یکسان‌سازی نرخ ارز و جهش تورمی وحشتناک حاصل از آن) حدود 700 هزار تومان است. این وسط هر ایرانی در هر ماه لابد باید خیلی خوشحال می‌شد که 300 هزار تومان مفت‌و‌مجانی به جیب می‌زند. این کالاها طوری تعریف شده بود که گویا ایرانی‌ها از پس یک گرسنگی بزرگ آمده‌اند و کشورمان با قحطی مواجه است. به همین خاطر به‌تدریج سایر کالاها را به این فهرست اضافه کردند. سخنگوی وزارت مربوطه از سیب‌زمینی، پیاز، خرما و پرتقال یاد کرده است. او احتمالا می‌خواسته به کالاهای موردنیاز این مقطع از سال اشاره کند. اما در استفاده از واژگان بی‌احتیاطی کرده است. در همین روز موضوع پوشک نیز سروصدا کرد. پوشک هم به صرف تنوع مصارف و هم گروه‌های سنی مصرف‌کننده آن می‌توانند به درجاتی یک کالای نمادین باشد. آنچه سخنگوی دولت مطمح‌نظر دارد، در توضیحات بعدی مشخص‌تر بیان می‌کند. در وضعیتی که کشور با بحران درآمدی مواجه است و حتی دولت مجبور شده به مردم کمک کند که سیب‌زمینی و پیاز بخرند، هنوز دغدغه‌هایی چون فرزندآوری در اولویت است. سخنگوی دولت گفته از سال جدید، برای نوزادان ماهانه مبلغ دو میلیون تومان تحت عنوان «کارت امید مادر» اختصاص خواهد یافت.

این اعتبار می‌تواند بخشی از هزینه‌های مرتبط با تأمین پوشک، شیر خشک و سایر نیازهای ضروری نوزادان را پوشش دهد. این بودجه‌ها قرار است از کجا تأمین شوند؟ کل زمان رسیدگی به بودجه در مجلس به 10 روز هم نرسید. یعنی مقدرات مالی و اقتصادی ایرانیان این‌قدر ارزش نداشت که 10 روز از وقت نمایندگان همین مردم را بگیرد؟ ویژگی چنین بودجه‌ای چه می‌تواند باشد؟ چرا این‌قدر سریع تصویب و تأیید شد؟ در سال‌های گذشته برای هر رقم از جداول متعدد بودجه سنواتی بحث و جدل‌های متعددی درمی‌گرفت. اما گویا امسال بودجه باید سریع تصویب می‌شد. احتمالا مراحل بعدی نهایی‌سازی آن نیز به‌سرعت صورت خواهد گرفت. باید منتظر بود تا «قانون بودجه» سال آینده منتشر شود. به هر حال موضوع پوشک می‌تواند کارکرد نشانه‌ای هم داشته باشد. آن‌گونه که به نظر می‌رسد، دولت در دل‌مشغولی زاد‌و‌ولد و فرزندآوری اراده‌ای جدی دارد. اما چه‌بسا قضیه پوشک را بتوان هم‌زمان هم شکست سیاست مزبور دانست و هم تلاش برای حفظ آن قلمداد کرد. در حالت دوم احتمالا وجوه کالابرگ هر نفر کفاف دو بسته پوشک بچه را نمی‌دهد. موضوع فقط کودکان نیستند. نرخ همین کالا برای گروه سنی بزرگسال خیلی بیشتر از گروه کودک است. مشاهده همین رنج برای خانواده‌ها کافی است.

اگر هم حالت اول باشد می‌توان انتظار داشت خانواری که کودک دارد باید به واسطه تصمیم «پوشک» از کالاهایی که می‌تواند بخرد چشم‌پوشی کند. از یک بعد دیگر نیز به نظر می‌رسد این شمول کالایی (که احتمالا به تدریج بیشتر و بیشتر هم خواهد شد) یک جور کارکرد روانی دارد. مردم عادی در جریان قیمت کالاها هستند و می‌دانند قدرت خرید یک میلیون تومان چقدر است. اگر این قدرت خرید در نسبت با 11 قلم سنجیده شود، یک کارکرد دارد و اگر برای طیف وسیع‌تری لحاظ شود طبعا چنین به نظر خواهد رسید که شخص قدرت انتخاب بالاتری دارد. این امکان‌پذیری انتخاب‌کردن خیلی خوب است مشروط بر آنکه منجر به تحقق فعل «خرید» هم بشود. گوشت مرغ در هر حال گوشت مرغ است، اما فرق بسیار دارد که یک مرغ خام خریده شود یا یک سیخ جوجه‌کباب یا یک پرس مرغ کنتاکی. هرچند همگی «مرغ» محسوب می‌شوند اما در هرکدام باید مبلغ متفاوتی پرداخت شود. طبق یک مشاهده دقیق که یکی از رسانه‌ها داشته، کالابرگ یک‌میلیونی اگرچه سبدی «باز» پیش‌روی مردم می‌گذارد، اما در میدان خرید، خیلی زود به انتخابی محدود میان چند قلم ضروری ختم می‌شود.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.