حریری در مسیر بازگشت
طالع سعد
سعد حریری روز چهاردهم فوریه همزمان با سالمرگ پدرش رفیق حریری، مقابل جمعیت قابل توجهی از لبنانیها ایستاد و وعده داد با کمک احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، پیشرفت را به منطقه میآورد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
سعد حریری روز چهاردهم فوریه همزمان با سالمرگ پدرش رفیق حریری، مقابل جمعیت قابل توجهی از لبنانیها ایستاد و وعده داد با کمک احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، پیشرفت را به منطقه میآورد. این گفتهها در حالی مطرح شد که سعد حریری از سال ۲۰۲۲ پای خود را از صحنه سیاسی لبنان بیرون کشیده بود، اما حالا با چهرهای تکیدهتر از همیشه به میدان آمد تا اعلام کند جریان المستقبل در انتخابات پیشرو با تمام قوا شرکت خواهد کرد.
چرا بازگشت حریری اهمیت دارد؟
پس از تحریم انتخابات ۲۰۲۲ توسط المستقبل، جامعه اهل سنت لبنان دچار تشتت آرا و فقدان رهبری واحد شد. سعد حریری در ژانویه ۲۰۲۲ با ناامیدی مطلق فعالیت سیاسی خود را تعلیق کرد. در غیاب حریری، فراکسیون سنی پارلمان تکهتکه شد و نفوذ آنها در برابر احزاب مسیحی و شیعی (حزبالله و امل) به حداقل رسید. پس از چهار سال، فشار افکار عمومی سنیها برای بازگشت یک رهبر واحد، اصلیترین محرک او بود. سعد حریری بیش از آنچه به فعالیتهای سیاسی خود و دستاوردهایش متکی باشد، به شهرتی وابسته است که نخستوزیری پدرش برای او آورده است. کشورهای عربی و غربی بهویژه عربستان و فرانسه با جای پای محکم خود در بیروت، طی سالها از سعد حریری به عنوان چهرهای سیاسی استفاده میکردند تا بتواند نفوذ رقبا را در قدرت کم کرده و با تکیه بر پیشینه خانوادگی خواستههای گروههای سنی، کشورهای عربی و در نهایت پاریس را به کرسی بنشاند. اما چرا سعد حریری ناگهان تصمیم گرفت به صحنه سیاسی برگردد؟
بازگشت سعد چه ضرورتی دارد؟
سقوط بشار اسد در اواخر ۲۰۲۴، یکی از بزرگترین موانع تاریخی حریری و متحدانش را از میان برداشت. او حالا میتواند بدون ترس از دخالتهای امنیتی سوریه، پایگاه خود را بازسازی کند. حریری در تمام بزنگاههای تاریخی اخیر لبنان نشان داده است نمیخواهد از قطار قدرت جا بماند. او همیشه سر وقت رسیده و جایی برای خود باز میکند. به نظر میرسد سعد حریری نیز مانند بسیاری دیگر از سیاستمداران لبنانی با تشکیل دولت از سوی نواف سلام و ریاستجمهوری ژوزف عون، راهی برای خروج از بنبستی که بیش از یک دهه بیروت را درگیر خود کرده بود مقابل روی کشورش دید. غیبت چهارساله حریری باعث ایجاد یک خلأ قدرت بیسابقه در میان اهل سنت لبنان شده بود. تحریم انتخابات ۲۰۲۲ توسط جریان المستقبل منجر به تشتت آرا و کاهش وزن سیاسی این طایفه در پارلمان شد. اما درصورتیکه ظهور مجدد حریری و مشارکت در انتخابات از سوی المستقبل پیگیری شود، میتوان منتظر بود پایگاه رأی اهل سنت تحت یک چتر واحد بار دیگر به شکلی منسجم دور یکدیگر جمع شوند و حتی ممکن است ثقل سیاسی به سمت آنها بازگردد. در شرایطی که حزبالله به دلیل فشارهای بینالمللی برای خلع سلاح و تغییرات منطقهای پس از تحولات سوریه در وضعیت دشواری قرار دارد، مخالفان این گروه به دنبال نیرویی میگردند تا با گفتمان حاکمیت دولت و انحصار سلاح وارد میدان شود.
آنها در حالی به سعد حریری امید بستهاند که او در گفتوگو با خبرنگاران در سالگرد ترور پدرش گفت محدودکردن سلاح تصمیم خوبی است و از دولتی تکنوکرات دفاع کرد. حریری البته موضعی تند علیه حزبالله اتخاذ نکرد و این گروه را بخشی از بافت و ساختار لبنان خواند. با وجود اینکه سعد حریری تمام تلاش خود را کرده تا در بازگشت سیاسی خود، چهرهای کاریزماتیک را به نمایش بگذارد، اما گروهی از ناظران معتقدند نخواهد توانست موفقیت چشمگیری را برای المستقبل به ارمغان بیاورد. وقایع سال ۲۰۱۷ و بازداشت سعد از سوی عربستان سعودی و بحران عجیب پس از آن، از او چهرهای فاقد استقلال ساخته است. نزدیکی حریری به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس شمشیری دولبه است. برخی تحلیلگران معتقدند با توجه به بحران اقتصادی هولناک لبنان در سالهای اخیر حریری به دلیل روابط سنتی و عمیق با کشورهای حوزه خلیج فارس (بهویژه امارات و عربستان) و نهادهای مالی غربی، تنها چهرهای است که میتواند اعتماد بینالمللی را برای تزریق نقدینگی به اقتصاد فروپاشیده لبنان جلب کند. از سوی دیگر پارلمان بعدی مسئول تصویب توافق نهایی با صندوق بینالمللی پول خواهد بود و حضور یک فراکسیون قدرتمند تحت رهبری حریری، سیگنال ثبات به سرمایهگذاران خارجی ارسال میکند.
اهمیت انتخابات ۲۰۲۶ چیست؟
پارلمانی که انتخابات آن در ماه می ۲۰۲۶ (اردیبهشتماه) برگزار میشود، شانس آن را دارد که بنبست سیاسی موجود در بیروت را برطرف کند. بحرانهای لبنان با ابعاد گسترده سیاسی و نظامی و اقتصادی، نیازمند رسیدگی فوریاند. جنوب این کشور تقریبا روزانه از سوی اسرائیل به بهانه مقابله با حزبالله بمباران میشود، اقتصاد فروپاشیده است و خلع سلاح حزبالله که از سوی اسرائیل و ایالات متحده بهشدت مورد پیگیری قرار دارد به جایی نرسیده است. پارلمان جدید باید راهحلی برای همه این بحرانها پیدا کند. پارلمان بعدی نهتنها مسئول اجرای قراردادهای بینالمللی است، بلکه یا باید با حزبالله به توافقی دست پیدا کرده یا مسئله خلع سلاح را با استفاده از فشار حلوفصل کند. جریان المستقبل و شخص سعد حریری در بهترین حالت ممکن است بتوانند کل جریان سنیمذهب لبنان را از طرابلس تا صیدا با خود همراه کنند. در شرایطی که احمد الشرع در سوریه دولت موقت را در دست دارد و مورد استقبال شدید غرب و جهان عرب قرار گرفته، امیدها برای ایجاد شرایطی مشابه در بیروت هم افزایش پیدا کرده است.
موانع حریری کداماند؟
هرچند ریاض سالها به عنوان جدیترین حامی سعد حریری شناخته میشود، ولی مقامات آن به این چهره لبنانی که پاسپورت سعودی دارد، با دیده شک مینگرند. یک تحلیل جدی در عربستان و حتی در غرب این است که سعد بیش از آنچه باید به حزبالله امتیاز خواهد داد. آنها معتقدند حریری موفق نمیشود پروژه خلع سلاح را آنطور که باید و شاید پیش ببرد. منتقدان سعد حریری میگویند او سالها برای خرید وفاداریهای سیاسی از جیب امپراتوری پدر خرج کرده است. بااینحال آن امپراتوری مالی حالا فروپاشیده و قدرت پیشین را ندارد و سعد نمیتواند با اتکا بر کاریزما و سابقه سیاسی کاری از پیش ببرد. گروهی دیگر معتقدند تصور اینکه پای نبیه بری و شیعیان نزدیک به حزبالله و جنبش امل از پارلمان بریده شود، ممکن نیست.
آنها حتی اگر کمتعدادتر از امروز در پارلمان ظاهر شوند، نفوذ و ریشه خود را از دست نخواهند داد و همین موضوع برای المستقبل و شخص سعد حریری تنشزا خواهد بود. بازگشت سعد حریری را نباید صرفا بازگشت یک شخص دانست، بلکه این اتفاق به معنای بازگشت پروژه سیاسی است که در سال ۲۰۲۲ به کما رفته بود. تغییر ساختاری در لبنان بدون وجود یک بلوک سیاسی قدرتمند، تقریبا غیرممکن است و این چیزی است که سعد حریری و جریان المستقبل بالاخره به آن پی بردهاند. طرفداران سعد حریری، همان گروهی که با شنیدن نام احمد الشرع غریو شادی سر میدهند، معتقدند او میتواند پراکندگی آرا در بدنه میانهرو و اهل سنت را مهار کرده و آن را به قدرت چانهزنی در پارلمان ۲۰۲۶ تبدیل کند و چهرهای است که توان بازگرداندن اعتبار منطقهای و حتی جهانی را برای لبنان دارد. نحوه ظهور مجدد سعد حریری در عرصه سیاسی نشان میدهد این مرد ۵۵ساله تلاش میکند خاطرات پیشین را از ذهنها زدوده و با تکیه بر اقتدار شخصی وارد میدان شود. موفقیت حریری اما به عوامل گوناگون داخلی و خارجی بستگی دارد و برای رأیدهندگان دیگر فقط پسر رفیق حریری بودن، برای اعتماد به سعد کافی نیست.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
