ملخها به شرق کشور حمله کردند از خراسان شمالی تا کنارک
افزایش چشمگیر تراکم ملخهای مراکشی در شرق ایران معیشت هزاران خانوار را در معرض نابودی و تهدید قرار داده است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
افزایش چشمگیر تراکم ملخهای مراکشی در شرق ایران معیشت هزاران خانوار را در معرض نابودی و تهدید قرار داده است.
در دشتها و مراتع جنوب سیستان و بلوچستان، جایی که کشاورزی و دامداری ستون اصلی معیشت هزاران خانوار محسوب میشود، این روزها تهدیدی خاموش اما جدی در حال گسترش است؛ تهدیدی که اگر بهموقع مهار نشود، میتواند بخشی از دسترنج کشاورزان را نابود و خسارات سنگینی به تولیدات زراعی و مرتعی وارد کند. افزایش ناگهانی جمعیت ملخهای مراکشی در برخی مناطق شهرستان کنارک، بار دیگر ضرورت آمادگی و واکنش سریع دستگاههای متولی را یادآور شده است.
همچنین مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی روز یکشنبه در گفت و گو با ایرنا اظهار کرد: تاکنون حدود هزار و 700 هکتار از عرصههای منابع طبیعی در شهرستانهای صفیآباد، بجنورد، راز و جرگلان، شیروان و فاروج با انواع ملخها مورد مبارزه قرار گرفته و بخش عمده عملیات کنترل در مراتع انجام شده است؛ بهطوری که تنها حدود یک درصد از آلودگی به مزارع کشاورزی سرایت کرده است.
با این حال، نگرانی اصلی مسئولان و کشاورزان همچنان پابرجاست؛ چرا که با افزایش دما و تداوم خشکسالی، احتمال حرکت این آفات به سمت مزارع و باغها وجود دارد؛ موضوعی که میتواند خسارتهای جدی به محصولات کشاورزی وارد کند.
۵۰ میلیارد ریال برای خط مقدم مبارزه
امید میثاق عنوان کرد: ۵۰ میلیارد ریال اعتبار برای اجرای عملیات مقابله با ملخها در استان اختصاص یافته است؛ اعتباری که قرار است در قالب پایش، شناسایی کانونها و اجرای عملیات سمپاشی در مناطق آلوده هزینه شود.
به گفته مسئولان، مبارزه با این آفت باید پیش از ورود ملخها به مرحله بالدار شدن انجام شود؛ زیرا در آن مرحله، کنترل و مهار آنها بسیار دشوارتر و پرهزینهتر خواهد بود.
مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به اینکه بخشی از کانونهای ملخ در ارتفاعات و مناطق سختگذر قرار دارد، تاکید کرده است عملیات مبارزه در این مناطق با دشواری و کندی بیشتری انجام میشود، اما برنامهریزی برای کنترل مستمر ادامه دارد.
وی همچنین خشکسالی و فقر پوشش گیاهی را از عوامل مهم افزایش احتمال هجوم ملخها عنوان کرده و گفته است در شرایط کاهش بارش، این آفات برای تکمیل چرخه زندگی خود به سمت مزارع و باغها حرکت میکنند.
بر اساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی، سال زراعی گذشته نیز بخشی از ملخها از سمت ترکمنستان وارد مراتع شهرستان راز و جرگلان شده بودند، اما عملیات مبارزه در کانونهای آلوده انجام شد و تاکنون گزارشی از ورود گسترده موج جدید این آفت از مرزها ثبت نشده است.
۱۷۰۰ هکتار زیر پای ملخها
در حال حاضر، عملیات کنترل آفت در سطحی حدود ۱۷۰۰ هکتار از مراتع استان انجام شده و اولویت اصلی، جلوگیری از ورود ملخها به اراضی کشاورزی و باغی است؛ جایی که معیشت بیش از ۸۰ هزار بهرهبردار کشاورزی خراسان شمالی به آن وابسته است.
مسئولان جهاد کشاورزی از چوپانان، طبیعتگردان، کوهنوردان و روستاییان خواستهاند در صورت مشاهده کانونهای جدید ملخ، موضوع را سریعاً به مراکز جهاد کشاورزی اطلاع دهند تا عملیات مقابله در کوتاهترین زمان انجام شود.
در خراسان شمالی، جایی که بخش قابل توجهی از اقتصاد بر پایه کشاورزی است، هجوم ملخها تنها یک تهدید زیستمحیطی نیست؛ بلکه هشداری جدی برای امنیت غذایی و معیشت روستاییان به شمار میرود؛ هشداری که اکنون در سایه «ارتش گرسنه» بیش از هر زمان دیگری جدی گرفته شده است.
از سوی دیگر سیستان و بلوچستان نیز مورد حمله ملخ مراکشی قرار گرفته است. این آفت در شرایط مساعد اقلیمی توانایی تکثیر گسترده و خسارتزایی بالا دارد. این آفت در صورت کنترل نشدن میتواند در مدت کوتاهی به پوشش گیاهی، مزارع نوپا، محصولات زراعی و مراتع آسیب وارد کند و زنجیره تولید را با اختلال مواجه سازد،به همین دلیل، کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند موفقیت در مقابله با این آفت بیش از هر چیز به شناسایی زودهنگام و اقدام پیشگیرانه وابسته است.
افزایش نگرانکننده تراکم ملخها در کنارک
پایشهای میدانی امسال از شرایطی حکایت دارد که نگرانی کارشناسان را بیش از گذشته افزایش داده است. بررسیهای انجامشده نشان میدهد تراکم ملخهای مراکشی در برخی نقاط شهرستان کنارک به حدود 10 تا 12 عدد در هر مترمربع رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته افزایش قابلتوجهی را نشان میدهد.
رئیس اداره فنی و زیربنایی جهاد کشاورزی شهرستان کنارک در گفتوگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به نتایج رصدهای میدانی و استفاده از سامانههای تخصصی پایش آفات گفت که کانونهای اصلی تخمریزی این آفت در مراتع کوهپایهای منطقه شناسایی شده است و بر همین اساس عملیات گسترده مقابله در دستور کار قرار گرفته است.
صدیق پوریان با بیان اینکه مرحله فعلی چرخه زندگی ملخها از حساسترین مقاطع برای کنترل جمعیت آنها بهشمار میرود، اظهار داشت که راهبرد اصلی جهاد کشاورزی بر پیشگیری و مبارزه در مراحل ابتدایی استوار شده است؛ زیرا هرچه عملیات کنترل زودتر انجام شود، هزینهها و خسارات احتمالی نیز کاهش مییابد.
چرا ملخ مراکشی خطرناک است؟
کارشناسان معتقدند قدرت تخریب این آفت تنها به تغذیه از محصولات زراعی محدود نمیشود. ملخهای مراکشی در صورت افزایش جمعیت میتوانند بخش قابلتوجهی از پوشش گیاهی مراتع را نیز از بین ببرند؛ موضوعی که علاوه بر کشاورزی، دامداری منطقه را نیز تحتتأثیر قرار میدهد.
در مناطق جنوبی سیستان و بلوچستان که بخش مهمی از اقتصاد خانوارها به کشاورزی و دامداری وابسته است، تخریب پوشش گیاهی میتواند پیامدهایی فراتر از کاهش محصول داشته باشد. کاهش علوفه، افزایش هزینههای نگهداری دام، افت درآمد روستاییان و تهدید امنیت غذایی از جمله تبعات احتمالی گسترش این آفت است.
پوریان در همین رابطه هشدار میدهد که اگر اقدامات کنترلی بهموقع انجام نمیشد، در برخی مناطق احتمال ازبینرفتن تا نیمی از محصولات کشاورزی وجود داشت؛ موضوعی که میتوانست خسارات سنگینی به کشاورزان وارد کند.
عملیات گسترده برای مهار آفت
با افزایش تراکم ملخها، جهاد کشاورزی کنارک مجموعهای از اقدامات فنی و میدانی را برای مقابله با این تهدید آغاز کرده است. شخمزنی کانونهای تخمگذاری، حذف پوششهای گیاهی هرز، پایش مستمر مناطق آلوده و اجرای سمپاشیهای هدفمند از جمله مهمترین برنامههایی است که در دستور کار قرار گرفته است.
بهگفته رئیس اداره فنی و زیربنایی جهاد کشاورزی کنارک، هدف از این اقدامات آن است که جمعیت ملخها پیش از رسیدن به مرحله بلوغ کامل و آغاز تخمریزی گسترده کاهش یابد؛ زیرا پس از ورود آفت به مراحل پیشرفتهتر، کنترل آن بسیار دشوارتر و پرهزینهتر خواهد بود.
بر اساس اعلام جهاد کشاورزی، عملیات مبارزه تاکنون در حدود یکهزار هکتار از اراضی و مراتع منطقه اجرا شده است و روند پایش و کنترل همچنان ادامه دارد.
مبارزه با ملخهای مراکشی علاوه بر نیاز به تجهیزات و نیروی انسانی، هزینههای قابلتوجهی نیز بههمراه دارد. برآوردها نشان میدهد هزینه اجرای عملیات شیمیایی بسته به نوع سم و تجهیزات مورد استفاده برای هر هکتار بین یکونیم تا پنج میلیون تومان متغیر است.
این ارقام نشان میدهد که پیشگیری و شناسایی زودهنگام تا چهاندازه اهمیت دارد. هرچه آفت در مراحل اولیه کنترل شود، سطح عملیات کاهش مییابد و هزینههای مالی نیز کمتر خواهد شد.
از سوی دیگر، در شرایطی که منابع مالی بخش کشاورزی محدود است، گسترش آلودگی میتواند فشار مضاعفی بر اعتبارات حوزه حفظ نباتات وارد کند.
کشاورزان خط مقدم مبارزه با آفات
میان همه ابزارها و برنامههای مقابله، نقش کشاورزان همچنان تعیینکننده است. بسیاری از کانونهای جدید آلودگی نخستینبار توسط بهرهبرداران محلی شناسایی و به کارشناسان اطلاع داده میشود.
محمد امیری، یکی از کشاورزان شهرستان کنارک، میگوید: امسال حضور ملخها نسبت به سالهای گذشته محسوستر بوده و نگرانیهایی را میان کشاورزان ایجاد کرده است.
بهگفته او، اگر اقدامات جهاد کشاورزی در همان مراحل اولیه انجام نمیشد، احتمال خسارت به محصولات نوپا بسیار بالا بود.
وی معتقد است همکاری میان کشاورزان و کارشناسان موجب شد روند شناسایی و کنترل آفت با سرعت بیشتری انجام شود و از گسترش آن در سطح وسیع جلوگیری شود.
این کشاورز کنارکی همچنین تأکید کرد که اطلاعرسانی سریع از سوی بهرهبرداران میتواند نقش مهمی در موفقیت عملیات داشته باشد؛ زیرا هرگونه تأخیر در اعلام کانونهای جدید، فرصت تکثیر و گسترش آفت را افزایش میدهد.
سلامت مردم و دامها؛ اولویت همزمان با مبارزه
یکی از مهمترین دغدغههای جهاد کشاورزی در اجرای عملیات مبارزه، حفظ سلامت مصرفکنندگان، دامها و محیط زیست است، به همین دلیل رعایت دوره کارنس پس از سمپاشی بهطور جدی مورد تأکید قرار گرفته است.
کارشناسان اعلام کردهاند که برداشت محصولات و چرای دام در مناطق سمپاشیشده باید تا پایان دوره ایمنی که بین 72 تا 96 ساعت تعیین شده است، متوقف شود. اطلاعرسانی به دامداران و کشاورزان درباره این محدودیتها نیز بهصورت مستمر انجام میشود تا از هرگونه مخاطره احتمالی جلوگیری شود.
پوریان تأکید میکند که کنار مبارزه با آفت، حفظ سلامت محیط زیست، جلوگیری از باقیماندن سموم در محصولات و حفاظت از حشرات مفید نیز از اولویتهای اصلی این عملیات بهشمار میرود.
کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند افزایش جمعیت برخی آفات در سالهای اخیر بیارتباط با تغییرات اقلیمی نیست. بارشهای فصلی، تغییر الگوی دما و فراهم شدن شرایط مناسب زیستی، زمینه تکثیر برخی آفات از جمله ملخ مراکشی را در مناطق جنوبی کشور فراهم کرده است.
همین مسئله سبب شده است برنامههای پایش و رصد مستمر آفات اهمیت بیشتری پیدا کند. تجربه نشان داده است که هرگونه غفلت در این حوزه میتواند زمینه بروز خسارتهای گسترده را فراهم کند.
آنچه امروز در کنارک جریان دارد، تنها یک عملیات سمپاشی یا مبارزه با آفات نیست؛ بلکه تلاشی برای حفاظت از امنیت غذایی، معیشت روستاییان و پایداری تولید در یکی از مناطق مهم کشاورزی جنوب کشور است. افزایش چهار تا پنج برابری تراکم ملخهای مراکشی نسبت به سال گذشته، هشداری جدی برای بخش کشاورزی محسوب میشود؛ هشداری که نشان میدهد مقابله با آفات نیازمند آمادگی دائمی، پایش مستمر و مشارکت همگانی است،
در این میان، همراهی کشاورزان، اقدامات تخصصی جهاد کشاورزی و تداوم عملیات کنترلی میتواند مانع از تبدیل یک تهدید زیستی به بحرانی گسترده شود. نبرد با ملخهای مراکشی در کنارک همچنان ادامه دارد؛ نبردی که نتیجه آن مستقیماً با حفظ تولید، امنیت غذایی و معیشت هزاران خانوار گره خورده است.
