فناوری کنترل استارلینک را داریم؛ اینترنت ماهواره‌ای بومی در راه است

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

محمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی فضای مجازی، با حضور در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد که ایران به فناوری‌هایی برای کنترل اینترنت ماهواره‌ای دست یافته است و در صورت نپذیرفتن قوانین کشور از سوی ارائه‌دهندگان این خدمات، امکان مقابله با فعالیت آنها وجود دارد. او در گفت‌وگوی ویژه خبری، ضمن تأکید بر اینکه شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت ماهواره‌ای باید تابع مقررات ایران باشند، از آمادگی کشور برای انتقال فناوری‌های مقابله با این خدمات به کشورهای متقاضی خبر داد؛ ادعایی که جزئیات فنی آن همچنان روشن نیست. آقامیری همچنین از پیشرفت پروژه اینترنت ماهواره‌ای بومی، بازنگری در مصوبه ۳۲‌بندی مرتبط با دسترسی به سکوهای خارجی تا پایان سال و آغاز رتبه‌بندی سکوهای داخلی خبر داد.

استارلینک زیر سایه تهدید به مقابله فنی

اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در ماه‌های گذشته به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز سیاست‌گذاری اینترنت در ایران تبدیل شده است. در شرایطی که دسترسی به اینترنت  و امکان استفاده از ابزارهای ارتباطی مستقل از زیرساخت‌های زمینی همچنان محل مناقشه است، دبیر شورای عالی فضای مجازی می‌گوید ایران برای مدیریت این فناوری به ابزارهای فنی دست پیدا کرده است.

آقامیری در گفت‌وگوی ویژه خبری تأکید کرد هر شرکتی که قصد ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای در ایران را دارد، باید قوانین و چارچوب‌های تعیین‌شده در کشور را بپذیرد. به گفته او، چارچوب صدور مجوز برای ارائه این خدمات از حدود سال ۱۴۰۰ در وزارت ارتباطات تدوین شده و فعالیت خارج از این چارچوب پذیرفتنی نیست.

او با تأکید بر اینکه ایران در مواجهه با این فناوری صرفاً به رصد و شناسایی اکتفا نمی‌کند، گفت: «ما مقتدرانه این فناوری را مدیریت می‌کنیم. شرکت‌ها یا قوانین ما را می‌پذیرند یا ما جلوی آنها را می‌گیریم.»

دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین گفت اگر رویکرد کشور در قبال یک فناوری از اشراف و شناسایی به سمت کنترل تغییر کند، امکان اقدام برای کنترل آن وجود دارد. او در ادامه تأکید کرد با هرگونه استفاده از فناوری و نسخه‌های ارتقایافته آن علیه آرامش روانی مردم و کشور مقابله خواهد شد.

این اظهارات در ادامه ادعاهای قبلی آقامیری درباره توانایی فنی ایران برای مختل‌کردن ارتباط پایانه‌های استارلینک مطرح می‌شود. او در نشست خبری ۲۱ مهر نیز از وجود چند سامانه برای قطع ارتباط این پایانه‌ها خبر داده بود. آقامیری در توضیحات فنی آن نشست مدعی شد روش مورد استفاده ایران، پارازیت‌های متعارف ماهواره‌ای نیست و سامانه‌های قدیمی نمی‌توانند به‌سادگی با ساختار ارتباطی استارلینک مقابله کنند. با این حال، جزئیات فنی و شواهد مستقلی که امکان ارزیابی دامنه و میزان موفقیت این فناوری‌ها را فراهم کند، در اظهارات منتشرشده ارائه نشده است. 

آقامیری در گفت‌وگوی اخیر خود نیز از در اختیار داشتن چند فناوری برای کنترل اینترنت ماهواره‌ای سخن گفت و مدعی شد استفاده از آنها نتیجه‌بخش بوده است. او بدون توضیح درباره ماهیت این فناوری‌ها، از آمادگی ایران برای همکاری با کشورهای متقاضی خبر داد و چنین همکاری‌هایی را نوعی «بده‌بستان فناوری» میان کشورها توصیف کرد.

اینترنت ماهواره‌ای بومی؛ پروژه‌ای که زمان راه‌اندازی آن مشخص نیست

دبیر شورای عالی فضای مجازی در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره برنامه ایران برای راه‌اندازی اینترنت ماهواره‌ای بومی گفت این پروژه در مسیر مناسبی قرار دارد و کشور در آینده به چنین خدماتی دسترسی خواهد داشت.

او توضیح داد که از سال ۱۴۰۰ موضوع توسعه اینترنت ماهواره‌ای در دستور کار قرار گرفته و برای پیشبرد آن، امکان سرمایه‌گذاری مستقل یا همکاری با کشورهای دیگری که در این حوزه فعالیت می‌کنند، در نظر گرفته شده است. به گفته آقامیری، این فناوری می‌تواند برای مناطقی که پوشش ارتباطی مناسبی ندارند، از جمله مناطق دورافتاده، کاربرد داشته باشد.

با این حال، او زمان مشخصی برای آغاز ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای بومی اعلام نکرد و گفت تعیین زمان و اعلام جزئیات بر عهده دستگاه مسئول است.

بازنگری در مصوبه ۳۲‌بندی اینترنت تا پایان سال

یکی دیگر از محورهای این گفت‌وگو، مصوبه ۳۲‌بندی مرتبط با تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و سازوکارهای مرتبط با تسهیم درآمد بود. آقامیری اعلام کرد این سند تا پایان سال جاری بازنگری می‌شود؛ هرچند به گفته او، احتمال انجام این بازنگری تا اواخر امسال یا ابتدای سال آینده نیز وجود دارد.

دبیر شورای عالی فضای مجازی درباره رفع فیلتر سکوهای خارجی گفت جزئیات، شرایط و سازوکار این فرایند در سند ۳۲‌بندی پیش‌بینی شده است. او همچنین تأکید کرد ارزیابی عملکرد این سند باید بر اساس میزان تحقق اهداف آن انجام شود.

به گفته آقامیری، یکی از نشانه‌های تحقق اهداف سند آن است که تولیدکنندگان محتوای داخلی بتوانند از محتوای تولیدشده خود به درآمد برسند. او امکان نظارت عمومی بر اجرای سند را نیز مطرح کرد.

با وجود این توضیحات، در اظهارات او زمان‌بندی مشخصی برای رفع فیلتر سکوهای خارجی یا اعلام مرحله‌به‌مرحله اجرای مفاد سند ارائه نشد.

شبکه ملی اطلاعات هنوز به نقطه مطلوب نرسیده است

آقامیری در بخش دیگری از سخنانش به وضعیت شبکه ملی اطلاعات پرداخت و پذیرفت که این شبکه همچنان تا رسیدن به یک زیرساخت باکیفیت و پایدار فاصله دارد.

او با اشاره به تجربه سال گذشته گفت در شرایط اعمال محدودیت بر شبکه، خدمات اصلی کشور توانسته‌اند به فعالیت خود ادامه دهند و کاربران در استفاده از این خدمات با اختلال جدی مواجه نشده‌اند؛ هرچند او نیز تأیید کرد محدودیت‌های اعمال‌شده مشکلاتی برای کاربران ایجاد کرده‌اند.

آقامیری در توضیح وضعیت فعلی شبکه ملی اطلاعات خبر داد: «دوست داشتیم به مردم بگوییم خیالتان راحت و هر اتفاقی که بیفتد همچنان یک سیستم باکیفیت وجود دارد که پایه خدمات مشکلی نمی‌بینند. اما فعلاً با این نقطه فاصله داریم.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که پایداری خدمات داخلی و کیفیت دسترسی به اینترنت  دو موضوع متفاوت‌اند؛ ادامه فعالیت برخی خدمات داخلی در زمان محدودیت، به‌تنهایی به معنای حفظ کیفیت دسترسی کاربران به اینترنت جهانی نیست.

رتبه‌بندی سکوهای داخلی آغاز شد

دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین از آغاز فرایند رتبه‌بندی سکوهای داخلی برای نخستین‌بار در کشور خبر داد و این کار را فرایندی چالش‌برانگیز توصیف کرد.

او با اشاره به اینکه سکوهای داخلی صرفاً به پیام‌رسان‌ها محدود نمی‌شوند، گفت این خدمات دسته‌بندی‌های مختلفی دارند و تعداد کاربران برخی از آنها از ۴۲ میلیون نفر فراتر رفته است.

آقامیری معتقد است اگر خدمات داخلی از کیفیت مناسبی برخوردار باشند، کاربران آنها را به نمونه‌های خارجی ترجیح خواهند داد. او مسئولیت فراهم‌کردن چنین کیفیتی را بر عهده متولیان این حوزه دانست.

با این حال، در این گفت‌وگو جزئیات شاخص‌های رتبه‌بندی، نهاد مسئول ارزیابی، نحوه انتشار نتایج و زمان‌بندی اجرای کامل این فرایند اعلام نشد.

آقامیری از ادامه حملات سایبری خبر داد

بخش دیگری از اظهارات دبیر شورای عالی فضای مجازی به وضعیت امنیت سایبری اختصاص داشت. او گفت حملات سایبری متوقف نشده‌اند، اما بخش عمده حملات طرف مقابل مهار شده است. آقامیری همچنین مدعی شد طرف مقابل در این حوزه ضربات سنگینی دریافت کرده است.

او با اشاره به فعالیت شبکه‌هایی که به گفته او با دشمن همکاری می‌کنند، مدعی شد این شبکه‌ها زیر نظر قرار دارند و حتی برخی مجموعه‌های استارت‌آپی نیز در این چارچوب شناسایی شده‌اند.

آقامیری در ادامه با انتقاد از همکاری برخی شرکت‌های فناوری با صنایع نظامی اسرائیل، به شرکت سیسکو اشاره کرد و مدعی شد این شرکت با همکاری در حوزه نظامی، اعتبار خود را در اختیار اسرائیل قرار داده است. او همچنین از شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی که به گفته او با صنایع نظامی اسرائیل همکاری می‌کنند، خواست به این همکاری پایان دهند.

دبیر شورای عالی فضای مجازی در عین حال تأکید کرد متخصصان و جوانان ایرانی توانسته‌اند بخشی از اقدامات سایبری طرف مقابل را خنثی کنند.

افزایش تعرفه اینترنت و مسئله کیفیت

آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره افزایش تعرفه اینترنت و کیفیت خدمات، گفت شورای عالی فضای مجازی در این حوزه نقش ناظر دارد و مجری مستقیم افزایش یا تغییر تعرفه‌ها نیست.

او افزایش هزینه‌های زیرساختی را از دلایل رشد تعرفه‌ها دانست و گفت وزارت ارتباطات تلاش کرده است این هزینه‌ها را مدیریت کند تا افزایش قیمت‌ها به حداقل برسد.

آقامیری در عین حال ارتقای کیفیت اینترنت را ضرورتی دانست که مورد توجه همه دستگاه‌های مرتبط قرار دارد؛ موضوعی که تحقق آن، علاوه بر تغییر تعرفه‌ها، به میزان سرمایه‌گذاری در زیرساخت، کیفیت شبکه و نحوه مدیریت منابع ارتباطی وابسته است.