عباس کیارستمی در آن سوتر از مرزها

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

هنرمندان در مراسم «عباس کیارستمی: آن‌سوتر از مرزها» مطرح کردند که کیارستمی یکی از موفق‌ترین دیپلمات‌های فرهنگی ایران بوده است. او همچنان مهم‌ترین شاعر سینمای ایران محسوب می‌شود و نگاهش به جهان ناشی از فعالیت کودک درون‌اش است.

آیین بزرگداشت زنده‌یاد عباس کیارستمی، سینماگر برجسته و چهره ماندگار فرهنگ و هنر ایران، با عنوان «عباس کیارستمی: آن‌سوتر از مرزها»، به همت اندیشکده دیپلماسی ملل، هم‌زمان با آغاز به کار رسمی دپارتمان دیپلماسی هنری، با همکاری موزه سینمای ایران، با حضور فاطمه محمدی، مدیر موزه سینمای ایران، سیف‌الله صمدیان، عکاس و فیلم‌ساز، ابراهیم حقیقی، مدیر هنری و طراح گرافیک، شادمهر راستین، فیلم‌نامه‌نویس، سیدمحمد بهشتی، مدیر فرهنگی، سیدمحمدعلی سیدحنایی، رئیس اندیشکده دیپلماسی ملل، رایزن‌های فرهنگی کشورهای ژاپن، ایتالیا، ترکیه، قزاقستان، لبنان، انگلیس، مالزی و رومانی و همچنین اصحاب رسانه، در سالن فردوس موزه سینمای ایران برگزار شد.

کیارستمی موفق‌ترین دیپلمات فرهنگی

در این مراسم سیدمحمدعلی سیدحنایی، رئیس اندیشکده دیپلماسی ملل گفت: فرهنگ، هنر و گفت‌وگوی انسانی در دیپلماسی رسمی، ستون اصلی روابط میان دولت‌ها است، اما تجربه دهه‌های اخیر نشان داده که روابط پایدار میان ملت‌ها فقط بر پایه توافق‌های سیاسی شکل نمی‌گیرد. اعتماد، پیش از آنکه در اتاق‌های مذاکره ساخته شود، در ذهن و قلب انسان‌ها شکل می‌گیرد و این همان‌جایی است که هنر نقش بی‌بدیل پیدا می‌کند.

وی افزود: هنر، زبان مشترکی است که به ترجمه نیاز ندارد. هنر، پیش از آنکه استدلال کند، ارتباط برقرار می‌کند و هنر، پیش از آنکه تفاوت‌ها را برجسته سازد، انسان بودن مشترک ما را یادآوری می‌کند. به همین دلیل است که امروز بسیاری از کشورها دیپلماسی فرهنگی و هنری را نه فعالیتی حاشیه‌ای، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از سیاست خارجی و قدرت نرم خود می‌دانند؛ قدرتی که نه بر اجبار استوار و نه بر تحریم، بلکه بر الهام، احترام و شناخت متقابل بنا نهاده شده است.

این اندیشمند از افتتاح دپارتمان دیپلماسی هنری اندیشکده دیپلماسی ملل خبر داد و گفت: هدف ما از تأسیس این دپارتمان صرفاً برگزاری رویدادهای فرهنگی نیست، بلکه می‌خواهیم بستری برای گفت‌وگوی مستمر میان دیپلمات‌ها، هنرمندان، اندیشمندان، دانشگاهیان و فعالان فرهنگی از کشورهای مختلف ایجاد کنیم. ما باور داریم که هر نمایشگاه، هر فیلم، هر قطعه موسیقی، هر اثر ادبی و هر تجربه هنری می‌تواند به اندازه یک گفت‌وگوی دیپلماتیک در کاهش فاصله‌ها و ساختن اعتماد مؤثر باشد. این دپارتمان تلاشی برای تبدیل هنر به پلی میان ملت‌هاست؛ پلی که حتی در دشوارترین شرایط پابرجا بماند.

سیدحنایی با اشاره به هنر کیارستمی، توضیح داد: او تنها یک فیلم‌ساز بزرگ نبوده، بلکه روایتگر جهانی بوده است که انسان‌ها، فارغ از ملیت، زبان و مرزهای سیاسی، می‌توانستند با آن ارتباط برقرار کنند. آثار کیارستمی در سراسر جهان نه به واسطه تبلیغات دولتی، بلکه به دلیل اصالت، صداقت و انسان‌گرایی، دیده شده است. اگر دیپلماسی را هنر ایجاد ارتباط بدانیم، کیارستمی یکی از موفق‌ترین دیپلمات‌های فرهنگی ایران بوده، دیپلماتی که نه گذرنامه دیپلماتیک داشت و نه مأموریت رسمی، اما توانست تصویری انسانی، عمیق و ماندگار از ایران را به میلیون‌ها نفر در جهان معرفی کند.

وی ادامه داد: امروز بیش از هر زمان دیگری به چنین سفیرانی نیاز داریم. در جهانی که اخبار منفی با سرعتی شگفت‌آور درباره ایران منتشر می‌شود، هنر می‌تواند روایت دیگری از ملت‌ها روایت‌هایی مبتنی بر کرامت انسانی، خلاقیت، زیبایی و امید بسازد. اگر فرهنگ‌ها یکدیگر را بشناسند، سوءبرداشت‌ها کاهش می‌یابد و اگر سوءبرداشت‌ها کاهش یابد، مسیر گفت‌وگو هموارتر می‌شود. شاید هنر نتواند جای سیاست را بگیرد، اما بی‌تردید می‌تواند سیاست را انسانی‌تر کند.

فیلم کیارستمی در پایان داستان، تازه در مخاطب شروع می‌شود

در ادامه، سیدمحمد بهشتی، مدیر فرهنگی با اشاره به تقسیم‌بندی سینمای جهان و جایگاه سینمای ایران، گفت: سهم سینمای ایران در جهان، شعر سینما و مهم‌ترین شاعر سینمای ایران، عباس کیارستمی است.

وی با اشاره به اینکه کیارستمی مصداق عینی دیپلماسی هنری است، توضیح داد: سال ۱۳۷۸، من همراه یک هیات فرهنگی سفری به عربستان داشتم و آنجا با سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان، دیداری داشتیم. سعود الفیصل بلافاصله گفت که فیلمی به نام «طعم گیلاس» جایزه کن برده است، اهل فیلم و تلویزیون نیست اما کنجکاو است که فیلم‌های ما را ببیند.

در ادامه ابراهیم حقیقی، طراح گرافیک و فیلم‌ساز درباره مؤلفه‌های سینمایی عباس کیارستمی عنوان کرد: او برای نخستین بار با ساخت «خانه دوست کجاست؟» در جهان سروصدا به پا کرد. درباره مؤلفه‌های سینمای کیارستمی می‌توان به آن جاده زیگزاگ اشاره کرد که در هر سه‌گانه کوکر به چشم می‌خورد. این جاده، جاده‌ای برای رفتن و رسیدن است و همان رفتار انسانی که صحبت شد؛ آن تمنا و تقاضای آدم برای تعالی. در تمام فیلم‌های کیارستمی، این جاده با ظرافت‌های بسیاری به مهر ختم می‌شود.

همچنین سیف‌الله صمدیان، عکاس و فیلم‌ساز، نگاه کیارستمی را به جهان ناشی از فعالیت کودک درون این هنرمند دانست و گفت: تفاوت سینمای کیارستمی با سینمای هالیوود و بالیوود در این است که با پایان فیلم آنها، همه‌چیز تمام می‌شود و چیزی از آن در جان و دل باقی نمی‌ماند.

وی افزود: اما فیلم کیارستمی که مؤلف هم هست، با به پایان رسیدن، تازه در مخاطب شروع می‌شود. این معجزه در روایت و ورود و خروج به داستان است.

صمدیان ادامه داد: کیارستمی دنباله‌روی این منطق بود که در سخن آندره کرتژ، عکاس مشهور مجارستانی‌الاصل، نهفته است که می‌گوید: «بسیاری از مردم نگاه می‌کنند، ولی تعداد کمی می‌بینند.» این قدرت دیدن به جای نگاه کردن و دوری از روزمرگی را کیارستمی کشف کرده بود، او چون کودک می دید که آن را در فیلم‌هایش می توانیم ببینیم.

همچنین در این مراسم، فاطمه محمدی، مدیر موزه سینمای ایران، عباس کیارستمی را استاد سینمای شاعرانه ایران نامید و گفت: کیارستمی، مرزها را درنوردیده و در کشورهای مختلف جهان، بروز و بلوغ داشته است.