ما کار می‌کنیم اما فقیریم

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

بانک جهانی در تازه‌ترین گزارش خود با عنوان «فقر، رفاه و سیاره زمین ۲۰۲۶» که هفته پیش منتشر شده است، به نکات مهمی اشاره کرده از‌جمله اینکه کشورها با توجه به اتفاقات مختلف، مبارزه با فقر را تقریبا متوقف کرده‌اند.

 از طرفی صندوق بین‌المللی پول نیز در گزارشی تازه تأکید کرده است که حمایت مستقیم و هدفمند از خانوارهای آسیب‌پذیر، در مقایسه با پرداخت یارانه‌های عمومی و سیاست‌های تثبیت قیمت، هزینه بسیار کمتری برای دولت‌ها دارد. این نکته مهم می‌تواند برای کشور ما مؤثر باشد. 

بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۶ حدود ۸۱۱ میلیون نفر، معادل تقریبا یک نفر از هر ۱۰ نفر در جهان، با کمتر از سه دلار در روز زندگی می‌کنند؛ نسبتی که از زمان همه‌گیری کرونا تغییر معناداری نداشته است. بانک جهانی هشدار می‌دهد در صورت تقویت‌نشدن رشد اقتصادی سرانه، شمار افراد گرفتار فقر شدید در سال ۲۰۳۰ حتی می‌تواند از سطح کنونی بالاتر برود. 

به گزارش اقتصادنیوز و طبق آنچه روزمره تجربه می‌کنیم، می‌توانیم دریابیم در شرایطی که افزایش هزینه مسکن، خوراک، حمل‌ونقل و سایر نیازهای روزمره بخش بزرگی از درآمد خانوارها را جذب می‌کند، اشتغال به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه برخورداری از امنیت اقتصادی باشد. تجربه تورمی ایران نشان می‌دهد ممکن است فردی شاغل باشد، درآمد اسمی او نیز افزایش پیدا کند، اما قدرت خرید و توان پس‌اندازش کاهش یابد؛ وضعیتی که نشان می‌دهد قدرت خرید درآمد حقیقی، به اندازه تعداد فرصت‌های شغلی اهمیت دارد. طبق برآوردهای بانک جهانی، اگر جهان بخواهد نرخ فقر شدید را تا سال ۲۰۵۰ به سه درصد جمعیت کاهش دهد، رشد اقتصادی سرانه باید به‌طور متوسط سالانه حدود چهار درصد باشد؛ رقمی معادل دو برابر متوسط رشد محقق‌شده در ۲۵ سال گذشته. 

به بیان دیگر، کاهش فقر دیگر تنها به ادامه روندهای گذشته وابسته نیست و به شتابی بسیار بیشتر در رشد درآمد سرانه، افزایش بهره‌وری و گسترش فرصت‌های اقتصادی نیاز دارد. اما واقعیت این است که در کشورهای فقیر این چرخه وجود دارد که رشد اقتصادی ضعیف مانع ایجاد فرصت‌های شغلی شده و میلیون‌ها نفر را از امکان بهبود شرایط زندگی محروم کرده است. اما برای ایران، این گزاره یک پرسش کلیدی ایجاد می‌کند: آیا صرف افزایش تولید ناخالص داخلی می‌تواند وضعیت معیشتی مردم را بهبود دهد؟ پاسخ به نحوه توزیع منافع رشد، میزان اشتغال‌زایی آن و مهم‌تر از همه تغییر درآمد واقعی خانوارها بستگی دارد. رشدی که عمدتا در فعالیت‌های کم‌اشتغال یا بخش‌های محدود اقتصادی متمرکز باشد، لزوما به افزایش رفاه عمومی منجر نخواهد شد.

 طبق این گزارش، نزدیک به نیمی از جمعیت جهان، معادل ۳.۷ میلیارد نفر، همچنان با کمتر از هشت دلار و ۳۰ سنت به ازای هر نفر در روز زندگی می‌کنند. شمار افراد زیر این آستانه در مقیاس بلندمدت از سال ۱۹۹۰ تغییر چشمگیری نکرده است. بانک جهانی در گزارش «فقر و برابری ایران» در اکتبر ۲۰۲۵ پیش‌بینی کرده بود نسبت جمعیت زیر خط فقر ۸.۳۰ دلاری، بر اساس برابری قدرت خرید، از ۳۳.۲ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۳۵.۴ درصد در سال ۲۰۲۵ و سپس به ۳۸.۸ درصد در سال ۲۰۲۶ افزایش یابد. 

این گزارش برآورد کرده بود که افت تولید و افزایش قیمت‌ها می‌تواند در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۵ میلیون نفر و در سال ۲۰۲۶ نیز سه میلیون نفر دیگر را به زیر این خط فقر بکشاند. البته این ارقام پیش‌بینی‌های منتشرشده در سال ۲۰۲۵ هستند، نه شمار قطعی فقرای ایران در آبان ۱۴۰۵. باید در نظر داشت تمرکز صرف بر جلوگیری از فقر شدید، اگرچه ضروری است، اما نمی‌تواند تمام مسئله معیشت را توضیح دهد. خانوارهایی که اندکی بالاتر از خط فقر قرار دارند نیز ممکن است با یک شوک تورمی، بیماری، بیکاری یا افزایش هزینه مسکن، به گروه فقرا ملحق شوند.