غده پاروتید یا غده بزاقی چیست؟ علائم + درمان
غده بزاقی یا پاروتید چیست؟غده بزاقی یا پاروتید یکی از سه جفت غده بزاقی اصلی در بدن انسان است که وظیفه تولید بزاق را بر عهده دارد. این غدهها در ناحیه فک و دهان قرار دارند و به تولید بزاق کمک میکنند که نقش مهمی در هضم غذا، حفظ رطوبت دهان و محافظت از دندانها دارد. غده پاروتید بزرگترین غده بزاقی است و در دو طرف صورت، در جلوی گوشها قرار دارد. بزاق تولید شده توسط این غده از طریق مجرای پاروتید به داخل دهان ترشح میشود.
غده پاروتید یا غده بزاقی از دو بخش اصلی تشکیل شده است: بخش سطحی و بخش عمقی. بخش سطحی در نزدیکی پوست قرار دارد و بخش عمقی در نزدیکی عضلات و استخوانهای فک قرار گرفته است. این غدهها حاوی سلولهای مختلفی هستند که هر کدام وظیفه خاصی در تولید و ترشح بزاق دارند. بزاق تولید شده توسط غده پاروتید حاوی آنزیمهای مختلفی است که به هضم غذا کمک میکنند، از جمله آمیلاز که به تجزیه نشاستهها به قندهای ساده کمک میکند.
شما عزیزان میتوانید سوالات خود در زمینه غده پاروتید یا غده بزاقی را از دکتر کیوان آقازاده بپرسید.دکتر کیوان آقازاده دوران تخصص را در سال ۱۳۹۰ با به دست آوردن رتبه یک آزمون بورد(دانشنامه تخصصی)کشور به پایان رساند. از سال ۱۳۹۰ به عنوان هیات علمی در مرکز آموزشی بیمارستان امیراعلم مشغول به کار گردید که حاصل آن هزاران عمل جراحی موفق و تعداد زیادی مقالات پژوهشی بین المللی و تربیت صدها رزیدنت تخصصی بوده است.دکتر در حال حاضر حائز رتبه دانشیاری دانشگاه علوم پزشکی تهران و فلوشیپ فوق تخصصی جراحی های سر و گردن می باشد.
سنگ غده بزاقی چیست؟
سنگ غده بزاقی یا سیالولیت، تودههای سختی هستند که در داخل مجاری بزاقی تشکیل میشوند و میتوانند جریان بزاق را مسدود کنند. این سنگها معمولاً از مواد معدنی مانند کلسیم تشکیل شدهاند و میتوانند در هر یک از غدههای بزاقی ایجاد شوند، اما بیشتر در غدههای تحت فکی و پاروتید دیده میشوند.
تشکیل سنگهای بزاقی میتواند به دلایل مختلفی از جمله کمبود آب بدن، تغییرات در ترکیب بزاق، عفونتها و التهابات مزمن رخ دهد. این سنگها میتوانند باعث انسداد مجاری بزاقی شوند و مشکلاتی مانند درد، تورم و عفونت را به همراه داشته باشند.
علائم سنگ غده بزاقی
علائم سنگ غده بزاقی میتواند متنوع باشد و بسته به محل و اندازه سنگ متفاوت است. برخی از علائم شایع عبارتند از:
- درد و تورم: یکی از شایعترین علائم سنگ غده بزاقی، درد و تورم در ناحیه غده بزاقی است. این درد معمولاً هنگام غذا خوردن یا ترشح بزاق بیشتر میشود.
- خشکی دهان: انسداد مجاری بزاقی میتواند باعث کاهش ترشح بزاق و خشکی دهان شود.
- عفونت: در صورتی که سنگ باعث انسداد کامل مجاری بزاقی شود، ممکن است عفونت ایجاد شود که با علائمی مانند تب، قرمزی و تورم شدید همراه است.
- مشکل در بلع: برخی افراد ممکن است در بلع غذا مشکل داشته باشند.
- ترشح بزاق با طعم بد: در برخی موارد، ترشح بزاق ممکن است با طعم بد همراه باشد که نشاندهنده عفونت یا التهاب است.
تشخیص سنگ غده بزاقی معمولاً با استفاده از روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی، سیتی اسکن یا امآرآی انجام میشود. درمان این مشکل میتواند شامل روشهای غیرجراحی مانند ماساژ غده، مصرف مایعات زیاد و داروهای ضدالتهاب باشد. در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به جراحی برای برداشتن سنگ باشد.
تشخیص سنگ غده بزاقی چیست؟
تشخیص سنگ غده بزاقی معمولاً با استفاده از روشهای تصویربرداری و معاینات بالینی انجام میشود. پزشک ابتدا با بررسی علائم بیمار و معاینه فیزیکی ناحیه غده بزاقی، به وجود سنگ مشکوک میشود. سپس از روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی، سیتی اسکن یا امآرآی برای تأیید تشخیص استفاده میکند. سونوگرافی یکی از روشهای رایج و غیرتهاجمی است که میتواند سنگهای کوچک را نیز شناسایی کند. در برخی موارد، از سیالوگرافی (تصویربرداری با استفاده از ماده حاجب) نیز استفاده میشود تا مجاری بزاقی بهطور دقیقتر بررسی شوند.
علت سنگ غده بزاقی چیست؟
علت دقیق تشکیل سنگهای غده بزاقی هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما عوامل مختلفی میتوانند در این فرآیند نقش داشته باشند. برخی از این عوامل عبارتند از:
- کمبود آب بدن: کمبود آب میتواند باعث غلیظ شدن بزاق و افزایش احتمال تشکیل سنگ شود.
- تغییرات در ترکیب بزاق: تغییرات در ترکیب شیمیایی بزاق، مانند افزایش غلظت کلسیم، میتواند به تشکیل سنگها منجر شود.
- عفونتها و التهابات مزمن: عفونتها و التهابات مزمن در غدد بزاقی میتوانند باعث انسداد مجاری و تشکیل سنگ شوند.
- مصرف برخی داروها: برخی داروها میتوانند ترشح بزاق را کاهش دهند و خطر تشکیل سنگ را افزایش دهند.
- بیماریهای سیستمیک: برخی بیماریهای سیستمیک مانند دیابت و سندرم شوگرن نیز میتوانند خطر تشکیل سنگهای بزاقی را افزایش دهند.
انواع درمان غده بزاقی چیست؟
درمان سنگهای غده بزاقی بسته به اندازه و محل سنگ و شدت علائم متفاوت است. برخی از روشهای درمانی عبارتند از:
- روشهای غیرجراحی: در مواردی که سنگ کوچک است و علائم خفیف هستند، میتوان از روشهای غیرجراحی مانند ماساژ غده، مصرف مایعات زیاد، و داروهای ضدالتهاب استفاده کرد.
- روشهای جراحی: در مواردی که سنگ بزرگ است یا باعث انسداد کامل مجاری بزاقی شده است، ممکن است نیاز به جراحی غدد بزاقی یا پاروتید برای برداشتن سنگ باشد. این جراحیها میتوانند بهصورت سرپایی یا با استفاده از تکنیکهای کمتهاجمی انجام شوند.
- سیالندوسکوپی: این روش کمتهاجمی با استفاده از یک دوربین کوچک و ابزارهای خاص برای برداشتن سنگ از داخل مجاری بزاقی انجام میشود.
- لیزر: در برخی موارد، از لیزر برای خرد کردن سنگها و تسهیل خروج آنها استفاده میشود.
عمل پاروتید چیست؟
عمل پاروتید یا پاروتیدکتومی یک جراحی است که برای برداشتن بخشی یا تمام غده پاروتید انجام میشود. این عمل معمولاً در مواردی انجام میشود که غده پاروتید دچار تومور، عفونت مزمن یا سنگهای بزرگ شده باشد. جراحی پاروتیدکتومی میتواند به دو صورت سطحی و عمقی انجام شود. در پاروتیدکتومی سطحی، بخش سطحی غده برداشته میشود، در حالی که در پاروتیدکتومی عمقی، بخش عمقی غده نیز برداشته میشود. این جراحی نیاز به دقت بالایی دارد تا به عصبهای صورت آسیب نرسد.