هوای هم را بیشتر داشته باشیم

بهارا تلخ منشین، خیز و پیش آ/ گره واکن ز ابرو، چهره بگشا. سر و رویی به «سرو» و «یاسمن» بخش/ نوایی نو به مرغان چمن بخش. بهارا از گل و می، آتشی ساز/ پلاس درد و غم در آتش انداز. بهارا شور شیرینم بر‌انگیز/ شرار عشق دیرینم برانگیز. بهارا زنده مانی، زندگی بخش/ به فروردین ما فرخندگی بخش.

حال که زمزمه گرم بهاران از دشت سپید زمان به گوش می‌رسد تا دل و جان‌مان را میزبان «خدای بهارآفرین» کنیم، فرصتی است تا یادآوری کنیم که «نوروز» همیشه حامل پیام‌های انسانی از قبیل ترویج مهربانی، نوع‌دوستی، مردم‌داری، نشاط و... بوده و هست. صدای کوبه «عمو نوروز» را بهانه کنیم تا به خود قول دهیم که اخلاقی‌تر زندگی کنیم؛ موضوعی که ترویج آن فلسفه بعثت پیامبر اکرم (ص) اعلام شده است. اخلاقی که می‌تواند مهم‌ترین عامل تقویت پیوند و همبستگی اجتماعی باشد و بی‌دلیل نیست که خداوند در قرآن از این ویژگی پیامبر به‌عنوان «خلق عظیم» یاد می‌کند. در‌حالی‌که امروز از ضعف اخلاق رنج می‌بریم و دروغ و چاپلوسی و بی‌تفاوتی و... دارد جایگاه مهم‌تری از صداقت پیدا می‌کند. این در حالی است که حضور افراد صادق و مسئولیت‌پذیر می‌تواند در افزایش سرمایه اجتماعی که عامل مهم دیگری در تقویت همبستگی اجتماعی است، مؤثر واقع شود. طبق آنچه در دین اسلام بر آن تأکید شده، واگذاری مسئولیت و پذیرش مسئولیتی که تخصص و صلاحیتش را نداریم، هر دو، نوعی خیانت محسوب می‌شود که با اخلاق مغایرت دارد. پیامبر اکرم (ص) در حدیثی می‌فرماید: اگر کسی شخصی را به‌عنوان رئیس بر چند نفر بگمارد و بداند در میان آنها یکی شایسته‌تر از او وجود دارد، به خداوند و پیامبر او و همه مسلمین خیانت کرده است. همچنین در جای دیگر می‌فرماید که اگر کسی کاری را بپذیرد و بداند شایسته آن نیست، جایگاه او در قیامت آتش خواهد بود. بیاییم اخلاق را فقط در خلق خوش تقلیل ندهیم که خود نوعی ظلم است. بیاییم در سایه اخلاق، مردم‌داری را سرلوحه زندگی‌مان قرار دهیم. «همبستگی اجتماعی» شعار سال 1400 انجمن مددکاران اجتماعی ایران و حتی شعار سال جهانی مددکاران اجتماعی هم «همبستگی اجتماعی و اتحاد جهانی» نام‌گذاری شده است؛ زیرا بر این باوریم که «من هستم، چون ما هستیم». بحران‌های مختلف از‌جمله «کرونا» اهمیت این مردم‌داری و بی‌تفاوت‌نبودن در قبال یکدیگر، فارغ از مرز‌های جغرافیایی، نژادی و... را بیش‌از‌پیش نشان داد. انسان اجتماعی نمی‌تواند نسبت به آنچه پیرامونش می‌گذرد، بی‌تفاوت باشد. در این صورت است که شعر حافظ شیرازی در جامعه مصداق پیدا نمی‌کند: یاری اندر کس نمی‌بینم، یاران را چه شد/ دوستی کی آخر آمد، دوست‌داران را چه شد. شهر یاران بود و خاک مهربانی این دیار/مهربانی کی سر آمد، مهربانان را چه شد. ضعف اخلاق و همبستگی اجتماعی، تهدیدی برای حوزه سلامت اجتماعی و امنیت اجتماعی است. همیشه این نکته را به خود یادآور می‌شوم که عشق به خانواده و مردم می‌تواند زیباترین عشق‌ها باشد و یکی از جلوه‌های عشق به مردم «مسئولیت‌پذیری» در قبال آنان است. به قول شاعر: به یقین فلسفه خلقت دنیا، عشق است/ آنچه نقش است در این گنبد مینا، عشق است. بدون‌شک در جامعه‌ای که عشق به مردم در آن جاری باشد، خشونت جایی ندارد و به‌راحتی دست همدیگر را می‌فشاریم. بی‌مناسبت ندیدم که از مطلبی که منتسب به «گاندی» است، استفاده کنم تا به خود یادآوری کنم که «با انگشتان گره‌کرده، نمی‌توانم دست کسی را بفشارم». همبستگی اجتماعی و «ما‌شدن‌ها» مستلزم تقویت ارتباطات اجتماعی، انسانی و ترویج مهربانی اجتماعی است که از‌جمله پیام‌های نوروز است. ضمن سپاس از تلاش‌های شما برای ساختن ایرانی آبادتر و به گویش مازندرانی «شمه خنابدون» (خانه‌تان آباد باد) و تبریک صمیمانه نوروز به شما، همکاران و خانواده محترم در آستانه سال جدید، با کمک از خواجه عبدالله انصاری از خداوند می‌خواهم که: یا رب دل ما را تو به رحمت جان ده/ درد همه را به صابری درمان ده. این بنده نداند که چه می‌باید خواست/ داننده تویی هر آنچه خواهی آن ده.

بهارا تلخ منشین، خیز و پیش آ/ گره واکن ز ابرو، چهره بگشا. سر و رویی به «سرو» و «یاسمن» بخش/ نوایی نو به مرغان چمن بخش. بهارا از گل و می، آتشی ساز/ پلاس درد و غم در آتش انداز. بهارا شور شیرینم بر‌انگیز/ شرار عشق دیرینم برانگیز. بهارا زنده مانی، زندگی بخش/ به فروردین ما فرخندگی بخش.

حال که زمزمه گرم بهاران از دشت سپید زمان به گوش می‌رسد تا دل و جان‌مان را میزبان «خدای بهارآفرین» کنیم، فرصتی است تا یادآوری کنیم که «نوروز» همیشه حامل پیام‌های انسانی از قبیل ترویج مهربانی، نوع‌دوستی، مردم‌داری، نشاط و... بوده و هست. صدای کوبه «عمو نوروز» را بهانه کنیم تا به خود قول دهیم که اخلاقی‌تر زندگی کنیم؛ موضوعی که ترویج آن فلسفه بعثت پیامبر اکرم (ص) اعلام شده است. اخلاقی که می‌تواند مهم‌ترین عامل تقویت پیوند و همبستگی اجتماعی باشد و بی‌دلیل نیست که خداوند در قرآن از این ویژگی پیامبر به‌عنوان «خلق عظیم» یاد می‌کند. در‌حالی‌که امروز از ضعف اخلاق رنج می‌بریم و دروغ و چاپلوسی و بی‌تفاوتی و... دارد جایگاه مهم‌تری از صداقت پیدا می‌کند. این در حالی است که حضور افراد صادق و مسئولیت‌پذیر می‌تواند در افزایش سرمایه اجتماعی که عامل مهم دیگری در تقویت همبستگی اجتماعی است، مؤثر واقع شود. طبق آنچه در دین اسلام بر آن تأکید شده، واگذاری مسئولیت و پذیرش مسئولیتی که تخصص و صلاحیتش را نداریم، هر دو، نوعی خیانت محسوب می‌شود که با اخلاق مغایرت دارد. پیامبر اکرم (ص) در حدیثی می‌فرماید: اگر کسی شخصی را به‌عنوان رئیس بر چند نفر بگمارد و بداند در میان آنها یکی شایسته‌تر از او وجود دارد، به خداوند و پیامبر او و همه مسلمین خیانت کرده است. همچنین در جای دیگر می‌فرماید که اگر کسی کاری را بپذیرد و بداند شایسته آن نیست، جایگاه او در قیامت آتش خواهد بود. بیاییم اخلاق را فقط در خلق خوش تقلیل ندهیم که خود نوعی ظلم است. بیاییم در سایه اخلاق، مردم‌داری را سرلوحه زندگی‌مان قرار دهیم. «همبستگی اجتماعی» شعار سال 1400 انجمن مددکاران اجتماعی ایران و حتی شعار سال جهانی مددکاران اجتماعی هم «همبستگی اجتماعی و اتحاد جهانی» نام‌گذاری شده است؛ زیرا بر این باوریم که «من هستم، چون ما هستیم». بحران‌های مختلف از‌جمله «کرونا» اهمیت این مردم‌داری و بی‌تفاوت‌نبودن در قبال یکدیگر، فارغ از مرز‌های جغرافیایی، نژادی و... را بیش‌از‌پیش نشان داد. انسان اجتماعی نمی‌تواند نسبت به آنچه پیرامونش می‌گذرد، بی‌تفاوت باشد. در این صورت است که شعر حافظ شیرازی در جامعه مصداق پیدا نمی‌کند: یاری اندر کس نمی‌بینم، یاران را چه شد/ دوستی کی آخر آمد، دوست‌داران را چه شد. شهر یاران بود و خاک مهربانی این دیار/مهربانی کی سر آمد، مهربانان را چه شد. ضعف اخلاق و همبستگی اجتماعی، تهدیدی برای حوزه سلامت اجتماعی و امنیت اجتماعی است. همیشه این نکته را به خود یادآور می‌شوم که عشق به خانواده و مردم می‌تواند زیباترین عشق‌ها باشد و یکی از جلوه‌های عشق به مردم «مسئولیت‌پذیری» در قبال آنان است. به قول شاعر: به یقین فلسفه خلقت دنیا، عشق است/ آنچه نقش است در این گنبد مینا، عشق است. بدون‌شک در جامعه‌ای که عشق به مردم در آن جاری باشد، خشونت جایی ندارد و به‌راحتی دست همدیگر را می‌فشاریم. بی‌مناسبت ندیدم که از مطلبی که منتسب به «گاندی» است، استفاده کنم تا به خود یادآوری کنم که «با انگشتان گره‌کرده، نمی‌توانم دست کسی را بفشارم». همبستگی اجتماعی و «ما‌شدن‌ها» مستلزم تقویت ارتباطات اجتماعی، انسانی و ترویج مهربانی اجتماعی است که از‌جمله پیام‌های نوروز است. ضمن سپاس از تلاش‌های شما برای ساختن ایرانی آبادتر و به گویش مازندرانی «شمه خنابدون» (خانه‌تان آباد باد) و تبریک صمیمانه نوروز به شما، همکاران و خانواده محترم در آستانه سال جدید، با کمک از خواجه عبدالله انصاری از خداوند می‌خواهم که: یا رب دل ما را تو به رحمت جان ده/ درد همه را به صابری درمان ده. این بنده نداند که چه می‌باید خواست/ داننده تویی هر آنچه خواهی آن ده.