2 افتتاح براي يک خط

معصومه اصغري : از مهرماه 90 که محمدباقر قاليباف، شهردار وقت تهران، با اتکا به يک غول فولادي زيرزميني (TBM)، قول تکميل دوساله تونل و ايستگاه‌هاي خط 6 مترو تهران را داد و با اما و اگر و کنایه به دولت احمدي‌نژاد گفت اگر اعتبار باشد در دو سال خطوط مترو را به 218 کيلومتر مي‌رسانيم، بيش از هفت سال مي‌گذرد. اين خط ضروري و حياتي براي مردم پايتخت که سال به سال گران‌تر از پارسال و با بي‌پولي و تحريم داخلي و خارجي تکميل شد، حتي اکنون و بعد از افتتاح بخشي از آن شائبه نقص و غيرايمن‌بودن را به‌همراه دارد؛ خطي نيمه‌افتتاح‌شده که حداقل در سه سال گذشته تا امروز در مسير حفر تونلش از يک طرف حادثه شهران را رقم زد و از آن طرف چشمه‌علي را به‌عنوان يکي از جاذبه‌هاي طبيعي - تاريخي تهران خشک کرد و معلوم نيست چه خسارتي از افتتاح نيمه‌کاره سال 96 تا افتتاح نيمه‌کاره 98 نصيب شهرداري و مردم تهران شده است.
‌‌قول با افتخار اما بدون اعتبار!
محمدباقر قاليباف در مراسم آغاز‌به‌کار حفر تونل خط 6 مترو با دستگاه حفار اتوماتيک (TBM) که حدودا هم‌زمان با تلاش‌هايش براي آزادسازي و تکميل بزرگراه مهم امام علي (ع) بود، گفته بود: روزي در تهران توان ساخت مترو در سال فقط 2،5 کيلومتر بود، اما ما متعهد مي‌شويم اگر اعتبارات لازم در اختيارمان قرار گيرد، سالانه 50 کيلومتر تونل را حفر و آماده ريل‌گذاري کنيم و حداقل 30 کيلومتر مترو را به بهره‌برداري برسانيم.
سال 90 دوراني بود که شهردار تهران در بيشتر سخنراني‌ها داعيه امکان مديريت ترافيک تهران در صورت‌ داشتن همه اختيارات را داشت و مي‌گفت: «ساخت هر کيلومتر مترو با تمام ايستگاه‌ها، تجهيزات و واگن‌هاي مورد نيازش حدود 50 ميليارد تومان هزينه مي‌برد و در صورت تأمين اعتبارات قادريم سالانه 50 کيلومتر تونل مترو حفر کنيم، اما براي تحقق اين مهم بايد سالانه دوهزارو 500 ميليارد تومان اعتبار پيش‌بيني شود». اما شهردار جهادي که از 84 تا 92 و انتخابات و دومين تلاشش براي رسيدن به رياست‌جمهوري حداقل دو خط کامل مترو و بخش‌هایی از خط 3 را با وجود بي‌مهري دولت احمدي‌نژاد و شرايط مالي شهرداري تهران و البته تحريم‌ها تکميل و بهر‌ه‌برداري کرده بود، يک‌باره از سال 92 مترو را از اولويت خارج کرد. به اين ترتيب خط 6 متروی تهران که مي‌توانست در فاصله سال‌های 90 تا 92 بدون شرايط امروز تحريم‌ها و قبل از پرواز دلار، به قول محمدباقر قاليباف با 50 ميليارد تومان براي هر کيلومتر مترو آماده بهره‌برداري شود، اکنون معلوم نيست چقدر تمام مي‌شود؟
از همان ابتدا انتقادهایی درباره هم‌زماني شروع دو خط 6 و 7 و حجم بالاي حفر تونل بدون تأمين واگن براي بهره‌برداري وجود داشت و در نهايت هم اين دو خط طولاني و مهم مترو گرفتار همين چالش شدند؛ تونل‌هايي طولاني بدون واگن. اين‌گونه بود که قول افتخارآميز شهردار وقت تهران و قول معاون ترافيکش براي اينکه سال 93 سال شکوفايي مترو تهران باشد، نه‌تنها اجرائي نشد، بلکه خط 6 و بعد خط 7 به‌عنوان دو پروژه سنگين روي دست شهرداري تهران و بانک اسپانسرش يعني بانک شهر ماند.
‌‌از يک جايي به بعد تأكيد روي پول است
قول محمدباقر قاليباف براي تکميل خط 6 مترو در سال 92 يا حداقل افتتاح بخشي از آن به شيوه شهرداري تهران، محقق نشد و از همان زمان به بعد چه در مصاحبه‌ها و چه گزارش‌ها به شوراي شهر تهران تأكيد روي عدم تخصيص اعتبارات است و توضيحي درباره تأخير اين پروژه جز کمبود اعتبار وجود ندارد تا اينکه آبان 94 خبر کمک 2107 هزار ميليارد ريالي بانک دي در قالب تسهيلات و ضمانت‌نامه بانکي به خط 6 مترو اعلام شد. در اين زمان تنها خبر ارائه‌شده از سوي مسئولان شهرداري پيشرفت در حفر تونل خط 6 است؛ پيشرفتي که تا زمان تکميلش از يک طرف آن حادثه انفجار در شهران را رقم زد و از يک طرف ديگر هم آب چشمه‌علي تهران را خشک کرد.
حتي اين اتفاق هم حال خط 6 را خوب نکرد و در ادامه خبر کناره‌گيري بانک دي از خط 6 منتشر شد و پس از مدتي که پروژه بلاتکليف و بي‌پول مانده بود بانک شهر به عنوان اسپانسر معرفي شد اما ماجرا به همين وضع هم نماند و کمي بعد مشخص شد بانک شهر يکي از طلبکاران شهرداري است و خبرهاي توقف کار از سوي پيمانکاران و اعتراض کارگران و پيمانکاران خط 6 در ميانه رد و تکذيب، مي‌رفت و مي‌آمد. حتي همين سال گذشته بود که بانک شهر ضمانت‌نامه‌هاي پيمانکاران خط 6 و7 مترو را به اجرا گذاشت و حساب‌هاي آنها را هم بست و هنوز هم مشخص نيست اين تبادلات مالي پيمانکاران و کارکنان اين دو خط نيمه افتتاح شده و نشده با بانک شهر و شهرداري تهران حل شده باشد.
‌‌مترو بدون واگن ؟
همان انتقاد جدي به شروع هم‌زمان دو خط طولاني مترو بدون دسترسي به اعتبار و تأمين واگن مي‌توانست مهم‌ترين بي‌تدبيري شهردار تهران در مديريت نياز تهران به مترو باشد. در زمان شروع به کار اين دو خط تهران براي خطوط سه و چهار که تازه داشت ايستگاه‌هايش يکي يکي افتتاح مي‌شد، کمبود واگن وجود داشت و شرکت بهره‌برداري مترو تهران با حذف قطارهاي خطوط ديگر و افزايش سرفاصله قطارهاي اين خطوط، تعدادي از قطارها را به خطوط جديد تزريق مي‌کرد به طوري که هنوز هم سرفاصله حرکت قطارها در خط سه بيشتر از ساير خطوط است. همين اتفاق در مورد خط 6 و 7 هم که نيمه‌کاره افتتاح شده تکرار شده و سرفاصله حرکت قطارها در بهترين حالت بيش از 15 دقيقه خواهد بود و اين يعني همان نبود هماهنگي بين تونل‌سازي و تأمين واگن! امروز مترو تهران در بهترين حالت (با توجه به واگن‌هايي فرسوده) هزار دستگاه واگن دارد و «اگر» دولت دوازدهم به قولي که براي تأمين دو هزار واگن داده عمل کند، حداقل يک‌سال‌و‌نيم ديگر اولين واگن‌ها به مترو تزريق مي‌شوند. اين يعني مترو تهران با هزار واگن، هفت خط را پوشش مي‌دهد و به جاي شش يا هفت ميليون جابه‌جايي روزانه، کمتر از سه ميليون جابه‌جايي مسافر خواهد داشت.
‌‌اما و اگر تکميل فارغ از سياسي‌کاري
قرار نبود ۳۸ کيلومتر مترو خط 6 با ۳۱ ايستگاهش يکباره افتتاح شود اما همين که خيال مردم جمع باشد که اين خط با همان چند ايستگاه آماده‌شده، ايمني لازم را دارد کفايت مي‌کرد و اين همان موضوعي بود که از ابتدا محقق نشد. شهردار اسبق تهران اصرار داشت اين خطوط را به نام خود تمام کند و اين‌گونه بود که افتتاح نمايشي و نيمه‌کاره کليد خورد و چه کسي است که نداند کار نيمه‌کاره رهاشده چه گوشت قرباني خوبي است و چه اعتباري به هدر مي‌رود! پروژه با وجود اعتراضات گسترده و هشداري که مراجع رسمي و مسئول دادند، افتتاح شد و چندي بعد از رفتن مديريت شهري اصولگرا و روي‌کارآمدن اصلاح‌طلبان دو خط 6 و 7 به دليل نداشتن ايمني لازم متوقف شدند. قرار شد فارغ از سياسي‌کاري و با قبول هزينه‌هاي توقف پروژه، اين دو خط بررسي و عيوب احتمالي برطرف شود و به اين ترتيب بيش از يک سال بعد افتتاح مجدد انجام شد. حالا خطوط 6 و 7 با تأكيد مراجع مربوطه افتتاح شده‌اند اما هنوز آن انگ و آن شائبه‌ها وجود دارد. شهرداري تهران سند تأييديه ايمني شرکت گروه مهندسين مشاور و مجري، مبني بر انجام تست‌هاي ايمني خط ۶ مترو شامل تهويه و هواسازها، سيستم ايمني و اطفاي حريق، سيگنالينگ و... را منتشر کرد. با اين شرايط بايد منتظر فعاليت و کارنامه عمل اين خط البته با شرط تردد واگن و مسافر انبوه باشيم.
محسن هاشمي، مدير قديمي مترو و رئيس امروز شوراي شهر تهران روز گذشته در حضور رئيس‌جمهور از او خواست تا پيگيري و دستور جدي براي تأمين واگن‌هاي مترو داشته باشد. او گفت: مي‌طلبد که رئيس‌جمهور فشار بياورد تا کار اين واگن‌ها راه بيفتد و چهار شرکت واگن‌سازي در کشور فعال شود. خط ۶ و ۷ مترو براي فعاليت از قطارهاي خطوط ديگر استفاده مي‌کنند. اين مسئله سبب شده در خطوط ديگري که از آنها قطار گرفتيم فشار به مسافران افزايش يابد به همين دليل مسافران مترو به جاي آنکه زياد شوند، به دليل فشار روز به روز کمتر مي‌شوند و بايد بگويم که راحتي و آرامش در مترو تهران روز به روز کمتر مي‌شود چراکه تجهيزات کم است. هاشمي افزود: از رئيس‌جمهور مي‌خواهم جلسه‌اي را با حضور وزير کشور، وزير اقتصاد، رئيس سازمان برنامه و بودجه و... اختصاص دهد تا تصميم جدي براي تجهيز مترو تهران بگيريم و من قول مي‌دهم که اگر مشکل تجهيزات حل شود، هر ماه مي‌توانيم يک ايستگاه افتتاح کنيم و ۴۰ هزار سفر به مترو اضافه خواهد شد.

معصومه اصغري : از مهرماه 90 که محمدباقر قاليباف، شهردار وقت تهران، با اتکا به يک غول فولادي زيرزميني (TBM)، قول تکميل دوساله تونل و ايستگاه‌هاي خط 6 مترو تهران را داد و با اما و اگر و کنایه به دولت احمدي‌نژاد گفت اگر اعتبار باشد در دو سال خطوط مترو را به 218 کيلومتر مي‌رسانيم، بيش از هفت سال مي‌گذرد. اين خط ضروري و حياتي براي مردم پايتخت که سال به سال گران‌تر از پارسال و با بي‌پولي و تحريم داخلي و خارجي تکميل شد، حتي اکنون و بعد از افتتاح بخشي از آن شائبه نقص و غيرايمن‌بودن را به‌همراه دارد؛ خطي نيمه‌افتتاح‌شده که حداقل در سه سال گذشته تا امروز در مسير حفر تونلش از يک طرف حادثه شهران را رقم زد و از آن طرف چشمه‌علي را به‌عنوان يکي از جاذبه‌هاي طبيعي - تاريخي تهران خشک کرد و معلوم نيست چه خسارتي از افتتاح نيمه‌کاره سال 96 تا افتتاح نيمه‌کاره 98 نصيب شهرداري و مردم تهران شده است.
‌‌قول با افتخار اما بدون اعتبار!
محمدباقر قاليباف در مراسم آغاز‌به‌کار حفر تونل خط 6 مترو با دستگاه حفار اتوماتيک (TBM) که حدودا هم‌زمان با تلاش‌هايش براي آزادسازي و تکميل بزرگراه مهم امام علي (ع) بود، گفته بود: روزي در تهران توان ساخت مترو در سال فقط 2،5 کيلومتر بود، اما ما متعهد مي‌شويم اگر اعتبارات لازم در اختيارمان قرار گيرد، سالانه 50 کيلومتر تونل را حفر و آماده ريل‌گذاري کنيم و حداقل 30 کيلومتر مترو را به بهره‌برداري برسانيم.
سال 90 دوراني بود که شهردار تهران در بيشتر سخنراني‌ها داعيه امکان مديريت ترافيک تهران در صورت‌ داشتن همه اختيارات را داشت و مي‌گفت: «ساخت هر کيلومتر مترو با تمام ايستگاه‌ها، تجهيزات و واگن‌هاي مورد نيازش حدود 50 ميليارد تومان هزينه مي‌برد و در صورت تأمين اعتبارات قادريم سالانه 50 کيلومتر تونل مترو حفر کنيم، اما براي تحقق اين مهم بايد سالانه دوهزارو 500 ميليارد تومان اعتبار پيش‌بيني شود». اما شهردار جهادي که از 84 تا 92 و انتخابات و دومين تلاشش براي رسيدن به رياست‌جمهوري حداقل دو خط کامل مترو و بخش‌هایی از خط 3 را با وجود بي‌مهري دولت احمدي‌نژاد و شرايط مالي شهرداري تهران و البته تحريم‌ها تکميل و بهر‌ه‌برداري کرده بود، يک‌باره از سال 92 مترو را از اولويت خارج کرد. به اين ترتيب خط 6 متروی تهران که مي‌توانست در فاصله سال‌های 90 تا 92 بدون شرايط امروز تحريم‌ها و قبل از پرواز دلار، به قول محمدباقر قاليباف با 50 ميليارد تومان براي هر کيلومتر مترو آماده بهره‌برداري شود، اکنون معلوم نيست چقدر تمام مي‌شود؟
از همان ابتدا انتقادهایی درباره هم‌زماني شروع دو خط 6 و 7 و حجم بالاي حفر تونل بدون تأمين واگن براي بهره‌برداري وجود داشت و در نهايت هم اين دو خط طولاني و مهم مترو گرفتار همين چالش شدند؛ تونل‌هايي طولاني بدون واگن. اين‌گونه بود که قول افتخارآميز شهردار وقت تهران و قول معاون ترافيکش براي اينکه سال 93 سال شکوفايي مترو تهران باشد، نه‌تنها اجرائي نشد، بلکه خط 6 و بعد خط 7 به‌عنوان دو پروژه سنگين روي دست شهرداري تهران و بانک اسپانسرش يعني بانک شهر ماند.
‌‌از يک جايي به بعد تأكيد روي پول است
قول محمدباقر قاليباف براي تکميل خط 6 مترو در سال 92 يا حداقل افتتاح بخشي از آن به شيوه شهرداري تهران، محقق نشد و از همان زمان به بعد چه در مصاحبه‌ها و چه گزارش‌ها به شوراي شهر تهران تأكيد روي عدم تخصيص اعتبارات است و توضيحي درباره تأخير اين پروژه جز کمبود اعتبار وجود ندارد تا اينکه آبان 94 خبر کمک 2107 هزار ميليارد ريالي بانک دي در قالب تسهيلات و ضمانت‌نامه بانکي به خط 6 مترو اعلام شد. در اين زمان تنها خبر ارائه‌شده از سوي مسئولان شهرداري پيشرفت در حفر تونل خط 6 است؛ پيشرفتي که تا زمان تکميلش از يک طرف آن حادثه انفجار در شهران را رقم زد و از يک طرف ديگر هم آب چشمه‌علي تهران را خشک کرد.
حتي اين اتفاق هم حال خط 6 را خوب نکرد و در ادامه خبر کناره‌گيري بانک دي از خط 6 منتشر شد و پس از مدتي که پروژه بلاتکليف و بي‌پول مانده بود بانک شهر به عنوان اسپانسر معرفي شد اما ماجرا به همين وضع هم نماند و کمي بعد مشخص شد بانک شهر يکي از طلبکاران شهرداري است و خبرهاي توقف کار از سوي پيمانکاران و اعتراض کارگران و پيمانکاران خط 6 در ميانه رد و تکذيب، مي‌رفت و مي‌آمد. حتي همين سال گذشته بود که بانک شهر ضمانت‌نامه‌هاي پيمانکاران خط 6 و7 مترو را به اجرا گذاشت و حساب‌هاي آنها را هم بست و هنوز هم مشخص نيست اين تبادلات مالي پيمانکاران و کارکنان اين دو خط نيمه افتتاح شده و نشده با بانک شهر و شهرداري تهران حل شده باشد.
‌‌مترو بدون واگن ؟
همان انتقاد جدي به شروع هم‌زمان دو خط طولاني مترو بدون دسترسي به اعتبار و تأمين واگن مي‌توانست مهم‌ترين بي‌تدبيري شهردار تهران در مديريت نياز تهران به مترو باشد. در زمان شروع به کار اين دو خط تهران براي خطوط سه و چهار که تازه داشت ايستگاه‌هايش يکي يکي افتتاح مي‌شد، کمبود واگن وجود داشت و شرکت بهره‌برداري مترو تهران با حذف قطارهاي خطوط ديگر و افزايش سرفاصله قطارهاي اين خطوط، تعدادي از قطارها را به خطوط جديد تزريق مي‌کرد به طوري که هنوز هم سرفاصله حرکت قطارها در خط سه بيشتر از ساير خطوط است. همين اتفاق در مورد خط 6 و 7 هم که نيمه‌کاره افتتاح شده تکرار شده و سرفاصله حرکت قطارها در بهترين حالت بيش از 15 دقيقه خواهد بود و اين يعني همان نبود هماهنگي بين تونل‌سازي و تأمين واگن! امروز مترو تهران در بهترين حالت (با توجه به واگن‌هايي فرسوده) هزار دستگاه واگن دارد و «اگر» دولت دوازدهم به قولي که براي تأمين دو هزار واگن داده عمل کند، حداقل يک‌سال‌و‌نيم ديگر اولين واگن‌ها به مترو تزريق مي‌شوند. اين يعني مترو تهران با هزار واگن، هفت خط را پوشش مي‌دهد و به جاي شش يا هفت ميليون جابه‌جايي روزانه، کمتر از سه ميليون جابه‌جايي مسافر خواهد داشت.
‌‌اما و اگر تکميل فارغ از سياسي‌کاري
قرار نبود ۳۸ کيلومتر مترو خط 6 با ۳۱ ايستگاهش يکباره افتتاح شود اما همين که خيال مردم جمع باشد که اين خط با همان چند ايستگاه آماده‌شده، ايمني لازم را دارد کفايت مي‌کرد و اين همان موضوعي بود که از ابتدا محقق نشد. شهردار اسبق تهران اصرار داشت اين خطوط را به نام خود تمام کند و اين‌گونه بود که افتتاح نمايشي و نيمه‌کاره کليد خورد و چه کسي است که نداند کار نيمه‌کاره رهاشده چه گوشت قرباني خوبي است و چه اعتباري به هدر مي‌رود! پروژه با وجود اعتراضات گسترده و هشداري که مراجع رسمي و مسئول دادند، افتتاح شد و چندي بعد از رفتن مديريت شهري اصولگرا و روي‌کارآمدن اصلاح‌طلبان دو خط 6 و 7 به دليل نداشتن ايمني لازم متوقف شدند. قرار شد فارغ از سياسي‌کاري و با قبول هزينه‌هاي توقف پروژه، اين دو خط بررسي و عيوب احتمالي برطرف شود و به اين ترتيب بيش از يک سال بعد افتتاح مجدد انجام شد. حالا خطوط 6 و 7 با تأكيد مراجع مربوطه افتتاح شده‌اند اما هنوز آن انگ و آن شائبه‌ها وجود دارد. شهرداري تهران سند تأييديه ايمني شرکت گروه مهندسين مشاور و مجري، مبني بر انجام تست‌هاي ايمني خط ۶ مترو شامل تهويه و هواسازها، سيستم ايمني و اطفاي حريق، سيگنالينگ و... را منتشر کرد. با اين شرايط بايد منتظر فعاليت و کارنامه عمل اين خط البته با شرط تردد واگن و مسافر انبوه باشيم.
محسن هاشمي، مدير قديمي مترو و رئيس امروز شوراي شهر تهران روز گذشته در حضور رئيس‌جمهور از او خواست تا پيگيري و دستور جدي براي تأمين واگن‌هاي مترو داشته باشد. او گفت: مي‌طلبد که رئيس‌جمهور فشار بياورد تا کار اين واگن‌ها راه بيفتد و چهار شرکت واگن‌سازي در کشور فعال شود. خط ۶ و ۷ مترو براي فعاليت از قطارهاي خطوط ديگر استفاده مي‌کنند. اين مسئله سبب شده در خطوط ديگري که از آنها قطار گرفتيم فشار به مسافران افزايش يابد به همين دليل مسافران مترو به جاي آنکه زياد شوند، به دليل فشار روز به روز کمتر مي‌شوند و بايد بگويم که راحتي و آرامش در مترو تهران روز به روز کمتر مي‌شود چراکه تجهيزات کم است. هاشمي افزود: از رئيس‌جمهور مي‌خواهم جلسه‌اي را با حضور وزير کشور، وزير اقتصاد، رئيس سازمان برنامه و بودجه و... اختصاص دهد تا تصميم جدي براي تجهيز مترو تهران بگيريم و من قول مي‌دهم که اگر مشکل تجهيزات حل شود، هر ماه مي‌توانيم يک ايستگاه افتتاح کنيم و ۴۰ هزار سفر به مترو اضافه خواهد شد.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.