یک مذاکره و چند کانال

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، یکشنبه شب در رأس یک هیئت دیپلماتیک و تخصصی برای انجام دومین دور مذاکرات هسته‌ای و انجام برخی رایزنی‌های دیپلماتیک تهران را به مقصد ژنو ترک کرد. رویترز و آکسیوس به نقل از منابع آگاه اعلام کرده‌اند ‌مرحله دوم از دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا، روز سه‌شنبه هفته جاری در ژنو برگزار خواهد شد.

هم‌زمان، سخنگوی وزارت امور خارجه سوئیس نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه تأکید کرد که «برن همواره آماده تسهیل گفت‌وگو میان تهران و واشنگتن است‌». هر‌چند تا لحظه تنظیم این مطلب، وزارت خارجه به‌طور رسمی واکنشی نسبت به مذاکرات احتمالی ژنو نشان نداده است، اما به ادعای فارس، عباس پاپی‌زاده، نماینده مجلس، از برگزاری مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میزبانی عمان در ژنو خبر داد و اعلام کرد کشورهای اروپایی به دلیل نبود اختیار و غیرقابل اعتماد بودن از این روند کنار گذاشته شده‌اند. این مذاکرات در حالی برگزار می‌شود که دور نخست آن در عمان انجام شد و عباس عراقچی فضای آن را «مفید» ارزیابی کرده بود. ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز بدون اشاره به محل مذاکرات، اعلام کرد تیم مذاکره‌کننده با بسته‌ای پیشنهادی وارد گفت‌وگو می‌شود، هرچند نسبت به نتیجه نهایی خوش‌بینی بالایی وجود ندارد. هم‌زمان ترامپ دستور اعزام ناو هواپیمابر «یواس‌اس جرالد آر فورد» به‌عنوان بزرگ‌ترین کشتی جنگی جهان به منطقه و احتمال الحاق آن به ناوگروه «یواس‌اس آبراهام لینکلن» را صادر کرده است که می‌تواند سایه جنگ را سنگین‌تر کند. بنابراین، وضعیت کنونی را می‌توان نمونه‌ای کلاسیک از «ابهام راهبردی پرهزینه» دانست؛ وضعیتی که در آن، هم‌زمان دو منطق متعارض فشار نظامی و دیپلماسی فعال می‌شوند، بدون آنکه یکی دیگری را به‌طور کامل نفی کند. اعزام ناوهای آمریکایی به منطقه، بیش از آنکه الزاما نشانه تصمیم قطعی برای جنگ باشد، ابزاری برای افزایش اهرم چانه‌زنی و مدیریت محاسبات طرف مقابل است.

در مقابل، تدارک دور دوم مذاکرات در ژنو با میانجیگری عمان نشان می‌دهد‌ پنجره دیپلماسی هنوز بسته نشده است و هزینه‌های تقابل مستقیم برای همه بازیگران سنگین ارزیابی می‌شود. آسیب‌شناسی این وضعیت نشان می‌دهد خطر اصلی نه در خود مذاکره، بلکه در تداوم این دوگانگی بدون افق روشن است. اگر فشار نظامی به‌جای پشتیبانی از دیپلماسی، جایگزین آن شود، احتمال لغزش ناخواسته به سمت درگیری افزایش می‌یابد. در عین حال، بدبینی عمومی نسبت به جدی‌بودن مذاکرات، ریشه در تجربه‌های پیشین و فقدان اعتماد متقابل دارد. به نظر می‌رسد مسیر غالب، فعلا نه جنگ قطعی است و نه توافق سریع؛‌ نوعی تعلیق پرتنش است که می‌تواند با یک خطای محاسباتی، به‌سرعت تغییر ماهیت دهد. در نتیجه، برای بررسی دقیق‌تر آنچه پیش‌رو است، به گفت‌وگویی با ابوالقاسم دلفی و ساسان کریمی نشسته‌ایم که در ادامه مشروح این گپ‌و‌گفت‌ها را می‌خوانید.

دو مسیر و یک مذاکره، از لاریجانی تا عراقچی، از شعام تا وزارت خارجه/ کریمی: مذاکره غیرمستقیم اگر کارآمد باشد، غیرمستقیم باقی نمی‌ماند

ساسان کریمی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در گپ‌وگفتش با «شرق»، اعتقاد دارد که به جای مذاکره در مسیرهای متفاوت که هماهنگی را سخت، خطا را زیاد و انرژی را تقسیم می‌کند، بهتر است همه مذاکرات رسمی را که دست‌کم در دو مسیر در جریان است، به یک مسیر واقعی با استعداد جدی هدایت کرد.

مشروح گفت‌وگو با ساسان کریمی را اینجا بخوانید.

آیا پای کانال سوم مذاکرات در میان است؟/ دلفی: تعدد افراد و نهادها در امر مذاکره مخرب است

ابوالقاسم دلفی به‌عنوان سفیر اسبق ایران در فرانسه، بلژیک، شیلی، کلمبیا و صربستان با نگاه آسیب‌شناسانه و انتقادی در آستانه مذاکرات ژنو، تعدد نهادها و افراد حاضر در امر مذاکره را به چالش می‌کشد و معتقد است که روند کنونی نمی‌تواند نتیجه مطلوب را به دنبال داشته باشد.

مشروح گفت‌وگو با ابوالقاسم دلفی را اینجا بخوانید.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.