انقباض تولید در خودروسازی

سقوط شاخص مدیران خرید صنعت خودرو به ۲۷.۶ تنها به معنای افت تولید خودرو نیست؛ بلکه نشان می‌دهد صنعتی که سال‌ها پیشران بخش صنعت بود، امروز خود به آینه‌ای از رکود اقتصاد تبدیل شده است. در ادبیات شامخ، قرار گرفتن شاخص زیر مرز ۵۰ به معنای انقباض فعالیت اقتصادی است؛ اما ورود به کانال ۲۰، از رکودی حکایت می‌کند که دیگر نمی‌توان آن را یک نوسان مقطعی دانست.

هرگاه اقتصاد ایران دچار تب می‌شود، صنعت خودرو نخستین صنعتی است که دمای آن بالا می‌رود. دلیلش روشن است؛ خودروسازی در میانه زنجیره‌ای قرار دارد که از فولاد، پتروشیمی و قطعه‌سازی آغاز می‌شود و به بازار مصرف خانوارها ختم می‌شود. بنابراین وقتی شامخ خودرو به عدد ۲۷.۶ می‌رسد، نباید آن را صرفاً یک آمار صنعتی دانست؛ این عدد، روایتی از وضعیت تولید، مصرف و سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران است.

براساس گزارش شامخ خرداد ۱۴۰۵، فعالیت بنگاه‌های خودروسازی با کاهش محسوس سفارش‌های جدید، افت تولید و تضعیف انتظارات مدیران بنگاه‌ها همراه بوده است.  بررسی‌ها نشان می‌دهد، کاهش سفارش‌های جدید، پیش از آنکه از خطوط تولید آغاز شود، از بازار شروع شده است. خانوارهایی که در سال‌های اخیر بخش قابل توجهی از قدرت خرید خود را از دست داده‌اند، خرید خودرو را به تعویق انداخته‌اند. این کاهش تقاضا، خود را در افت سفارش‌ها نشان داده و سپس به خطوط تولید رسیده است. تولید نیز با موانع خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. افزایش هزینه تأمین مواد اولیه، نوسان نرخ ارز، محدودیت انرژی و کمبود نقدینگی، هزینه تولید را افزایش داده و برنامه‌ریزی برای حفظ تیراژ را دشوارتر کرده است. بنابراین صنعت خودرو امروز هم از سمت بازار تحت فشار است و هم از سمت تولید؛ وضعیتی که خروج از آن را پیچیده‌تر از گذشته می‌کند.

اهمیت این داده‌ها زمانی بیشتر آشکار می‌شود که صنعت خودرو یکی از اجرای صنایع پیشران اقتصادی کشور است افت شامخ خودرو تنها به معنای کاهش تولید خودرو نیست؛ بلکه از کند شدن بخشی از موتور صنعت ایران خبر می‌دهد؛ چرا که وجود صدها واحد قطعه سازی، ده‌ها صنعت بالادستی و هزاران شغل مستقیم و غیر مستقیم به این صنعت وابسته است.به همین دلیل، عدد ۲۷.۶ فقط یک شاخص نیست؛ نشانه‌ای است از اینکه موتور یکی از مهم‌ترین صنایع کشور با کمترین توان خود کار می‌کند. اگر این روند ادامه یابد، اثر آن تنها در بازار خودرو دیده نخواهد شد، بلکه بر رشد صنعتی، اشتغال و سرمایه‌گذاری نیز سایه خواهد انداخت.

شامخ خرداد 1405 از ضعیت اقتصادی کشور مشخص می‌کند که یکی از اجزای بخش مولد اقتصاد در رکودی فراگیر قرار گرفته وعاملی برای کند تر شدن موتور اقتصاد شده است.