هشدار گوترش: ظرفیت ابرقدرتها محدود شده است / به ایران و اوکراین نگاه کنید
گوترش تاکید کرد: زمان آن رسیده کشورهای بزرگ محدودیت قدرت خود را درک کنند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
آنتونیو گوترش در مصاحبهای با فایننشال تایمز، در آستانه پایان دوره ۱۰ ساله خود در رأس سازمان ملل، گفت جهان در حال تغییر است و کاهش سلطه آمریکا، ظهور قدرتهای جدید و تجربه جنگهایی که ابرقدرتها در آنها نتوانستهاند به پیروزی قاطع دست پیدا کنند، نشانه حرکت جهان به سمت نظم چندقطبی است.
دبیرکل سازمان ملل گفت: «زمان آن رسیده است که ابرقدرتها محدودیتهای قدرت خود را درک کنند.»
وی افزود: «اگر به آنچه در دوران اخیر رخ داده نگاه کنید، ظرفیت ابرقدرتها برای تحمیل اراده، قدرت یا نیروی خود در چندین موقعیت، بهشدت محدود شده است.»
گوترش: به ایران و اوکراین نگاه کنید
گوترش در بخشی از مصاحبه به جنگ در اوکراین و جنگ علیه ایران اشاره کرد و درباره جنگ اوکراین که به طول انجامیده گفت: «به آنچه بین روسیه و اوکراین رخ داده نگاه کنید.»
دبیرکل سازمان ملل سپس درباره ایران گفت: «به آنچه میان آمریکا و ایران رخ داده نگاه کنید.»
وی با اشاره به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران افزود که آمریکا امیدوار بود تهران پس از حمله ماه فوریه تسلیم شود، اما شش ماه بعد، حاکمیت ایران همچنان به مقاومت ادامه داده و تنگه هرمز، مهمترین مسیر آبی انتقال انرژی در جهان، را بسته است.
گوترش تأکید کرد: «ابرقدرتها باید درک کنند که شرایط تغییر کرده و وزن و جایگاه کشورهای مختلف تغییر کرده است.»
او این تحولات را بخشی از گذار جهان از نظم تحت رهبری آمریکا پس از جنگ سرد به سمت نظامی چندقطبی دانست.
گوترش همچنین ایده رقابت «هیئت صلح» مورد حمایت دونالد ترامپ با شورای امنیت سازمان ملل را رد کرد.
این هیئت که سال گذشته با مشارکت شماری از رهبران جهان تشکیل شد، در ابتدا با هدف دستیابی به توافق میان اسرائیل و حماس فعالیت خود را آغاز کرد.
گوترش با اشاره به عملکرد این هیئت در غزه گفت: «اگر به آنچه در غزه رخ میدهد و اقداماتی که انجام شده و پیشرفتی که حاصل شده نگاه کنید، صادق باشیم، این سازمان ملل نیست که باید نگران باشد؛ دیگران باید درباره آنچه انجام میدهند نگران باشند.»
شورای امنیت عملاً فلج شده است
با این حال، گوترش اذعان کرد که نقش سازمان ملل در میانجیگری بحرانهای جهانی در طول دوره مسئولیت او کمرنگتر شده است.
وی گفت میانجیگری سازمان ملل در جنگهای اوکراین، غزه و ایران دشوار بوده و شورای امنیت نیز عملاً «فلج» شده است؛ چرا که آمریکا و روسیه، دو عضو دارای حق وتو، در حالی که اهداف خود را دنبال میکنند، مانع تصمیمگیری این شورا شدهاند.
به گفته گوترش، سازمان ملل همچنین در جنگ داخلی سودان به حاشیه رانده شده و طرفهای خارجی با سوءاستفاده از بنبست شورای امنیت در این درگیری مداخله کردهاند.
وی گفت: «اکنون احساس مصونیت از مجازات در حال گسترش است.»
گوترش افزود که اهرم فشار سازمان ملل بهشدت کاهش یافته است، زیرا شورای امنیتی وجود ندارد که بتواند به کشورها بگوید باید چگونه رفتار کنند و در غیر این صورت با مجازات روبرو خواهند شد.
با این حال، او انتقادها درباره کاهش نقش خود در میانجیگری بحرانها را رد کرد و به سفر اخیرش به قبرس، که حدود ۶۰ سال است تقسیم شده، اشاره کرد.
او گفت: «میانجیگری امروز بسیار دشوار است و نتایج آن محدود است، اما ما تسلیم نمیشویم.»
گوترش در بخشی از این مصاحبه، اتهام اسرائیل مبنی بر اینکه سازمان ملل بهصورت ساختاری علیه این رژیم موضع دارد را رد کرد.
او گفت: «فکر میکنم ما در سمت درست تاریخ قرار داشتهایم و از آنچه برای زندگی مسالمتآمیز دو ملت در کنار یکدیگر ضروری است دفاع کردهایم.»
اختلاف با ترامپ و بحران مالی سازمان ملل
گوترش در ادامه به رابطه دشوار خود با آمریکا و دولت ترامپ اشاره کرد و گفت رئیسجمهور آمریکا بارها نارضایتی خود از عملکرد و رویکرد چندجانبهگرایانه سازمان ملل را نشان داده است.
دولت ترامپ حمایت خود از سازمان جهانی بهداشت و برخی دیگر از نهادهای سازمان ملل را متوقف کرده و تأمین مالی دهها برنامه این سازمان را کاهش داده است.
طبق اعلام سازمان ملل، آمریکا بیش از ۲ میلیارد دلار بدهی معوق به بودجه عادی سازمان ملل و حدود ۳ میلیارد دلار بدهی بابت عملیات حفظ صلح دارد؛ هرچند واشنگتن اعلام کرده قصد دارد ۷۲۵ میلیون دلار برای بودجه سازمان ملل آزاد کند.
گوترش گفت این فشارهای مالی به کاهش شدید بودجه و از دست رفتن هزاران شغل در سازمان ملل منجر شده است، اما تأکید کرد این سازمان با وجود کاهش منابع، فرو نپاشیده است.
او گفت در بودجه سال ۲۰۲۶، تعداد پستهای سازمان ملل ۲۲ درصد کاهش یافته است.
هشدار درباره خطر رویارویی در جهان چندقطبی
گوترش همچنین افزایش قدرت کشورهای موسوم به «قدرتهای میانی» از جمله هند و کشورهای ثروتمند خلیج فارس را روندی مثبت دانست، اما هشدار داد که گذار به جهان چندقطبی باید با احتیاط مدیریت شود.
او گفت اگر نهادهای جهانی نتوانند خود را با تغییر موازنه قدرت تطبیق دهند، چندقطبی شدن جهان ممکن است به رقابت بیشتر و در نهایت رویارویی منجر شود.
گوترش برای نمونه به اروپا پیش از جنگ جهانی اول اشاره کرد و گفت آن زمان نیز اروپا چندقطبی بود، اما نبود نهادهای چندجانبه برای مدیریت این وضعیت، در نهایت به جنگ جهانی اول منجر شد.
وی همچنین خواستار اصلاح ساختار شورای امنیت شد و گفت اینکه سه عضو از پنج کشور دارای حق وتو از اروپا باشند، دیگر قابلدوام نیست.
گوترش تأکید کرد که ساختار شورای امنیت باید با وزن واقعی قدرتها در جهان امروز تطبیق پیدا کند.
او در پاسخ به دشواری اصلاح این شورا گفت «قدرت هرگز واگذار نمیشود؛ باید آن را به دست آورد.»
دبیرکل سازمان ملل قدرت ندارد؛ صدا دارد
گوترش در پایان با اشاره به محدودیت اختیارات خود بهعنوان دبیرکل سازمان ملل گفت «دبیرکل قدرت ندارد؛ دبیرکل صدا و توانایی گردهم آوردن کشورها را دارد. قدرت چیز دیگری است و ما آن را نداریم. اما این صدا خاموش نخواهد شد.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
