چرا ماه توتفرنگی خاص است؟
ماه کامل شاید برای ستارهشناسان پدیدهای تکراری بهنظر برسد که نورش مانع مشاهده کهکشانها و سحابیهای دوردست میشود، اما هر ماه و بهویژه در ژوئن (۱۱ خرداد تا ۹ تیر)، این رویداد همچنان یکی از جذابترین مناظر آسمان شب بهشمار میرود.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
برخلاف سایر ماههای کامل، ماه کامل ۲۹ ژوئن/ ۸ تیر در پایینترین و جنوبیترین نقطه آسمان طلوع و بهآرامی از افق عبور میکند. این پدیده که هر ۱۸ سال یک بار به اوج خود میرسد، یکی از تماشاییترین رویدادهای نجومی سال است.
وبگاه اسپِیس در گزارشی آورده است:
ماه کامل شاید برای ستارهشناسان پدیدهای تکراری بهنظر برسد که نورش مانع مشاهده کهکشانها و سحابیهای دوردست میشود، اما هر ماه و بهویژه در ژوئن (۱۱ خرداد تا ۹ تیر)، این رویداد همچنان یکی از جذابترین مناظر آسمان شب بهشمار میرود.
چرا ماه توتفرنگی خاص است؟
جذابیت اصلی ماه توتفرنگی در این است که از نیمکره شمالی، بسیار پایین و نزدیک به افق دیده میشود. این ماه در جنوبیترین نقطه شرقی افق طلوع میکند و با حرکتی آرام و آهسته از افق جدا میشود.
برخلاف ماههای کامل زمستانی که بهسرعت در آسمان اوج میگیرند، ماه توتفرنگی در هوای مرطوب و گرم غروب، سنگین و نزدیک به افق باقی میماند و مسیری کوتاه و مماس با افق را در آسمان جنوب طی میکند. این ویژگی باعث میشود حتی افرادی که معمولاً به آسمان توجهی ندارند، ناگهان بایستند و به تماشای آن بپردازند.
راز یک چرخه ۱۸ ساله
سال گذشته، ماه توتفرنگی در نقطه اوج چرخه ۱۸.۶ ساله ( هر ۱۸ سال و حدود ۷ ماه) انحراف ماه قرار داشت و به همین دلیل بسیار پایینتر از حد معمول طلوع کرد. این چرخه، نحوه طلوع و غروب ماه را به طور چشمگیری تغییر میدهد. سال گذشته، ماه به جنوبیترین نقطه طلوع خود از سال ۲۰۰۶ میلادی رسید و چنین پدیدهای تا دهه ۲۰۴۰ میلادی تکرار نخواهد شد.
چرا این اتفاق میافتد؟
مسیر ماه در آسمان هر ماه یکسان نیست. مدار ماه حدود ۵ درجه با دایرةالبروج (مسیر ظاهری خورشید در آسمان) زاویه دارد و ترکیب این انحرافها، چرخهای ۱۸.۶ ساله (۱۸ سال و حدود ۷ ماه) ایجاد میکند.
در ژوئن، خورشید در نیمکره شمالی در بالاترین و شمالیترین نقطه خود قرار دارد. از آنجا که ماه کامل همیشه در آسمان مقابل خورشید است، ماه توتفرنگی در پایینترین و جنوبیترین مسیر ممکن حرکت میکند؛ به همین دلیل دیر طلوع میکند، مسیری کوتاه و کمانوار را طی میکند و زودتر از حد معمول غروب میکند.
تفاوت نیمکرهها
در نیمکره جنوبی، ژوئن آغاز زمستان است؛ بنابراین ماه توتفرنگی در آنجا بسیار بالاتر و شمالیتر از افق دیده میشود. در حالی که ناظران نیمکره شمالی ماه را نزدیک به افق میبینند، ناظران جنوبی ماهی مرتفعتر را مشاهده میکنند که مدت بیشتری در آسمان باقی میماند.
بهترین زمان برای تماشا
برای لذتبردن از ماه توتفرنگی، بهتر است آن را نه یک رویداد نجومی، بلکه تماشای یک صحنه زیبا در نظر بگیرید. ماه هنگام طلوع بهسرعت تغییر میکند؛ بنابراین برای تماشای آن به افق جنوب شرقی پاک نیاز دارید؛ یک ساحل، یک زمین باز، قله یک تپه یا حتی یک جاده طولانی و مستقیم.
زمان مناسب برای تماشا، هنگام غروب آفتاب و درست در زمان طلوع ماه در شامگاه ۲۹ ژوئن/ ۸ تیر است. در این زمان، ماه با نور آبی گرگ و میش ترکیب میشود و منظرهای بسیار دیدنیتر از زمانی خلق میکند که ماه در آسمان کاملاً تاریک یا روشن طلوع کند.
رنگ نارنجی؛ پدیدهای زودگذر
رنگ نارنجی ماه توتفرنگی مدت زیادی دوام نمیآورد. این رنگ در اثر پراکندگی نور در جَو زمین ایجاد میشود و تنها زمانی رخ میدهد که ماه نزدیک افق باشد. با بالاتر رفتن ماه، بهسرعت به رنگ سفید درخشان معمولی خود بازمیگردد. بنابراین تنها حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه فرصت دارید تا از این صحنه نارنجی لذت ببرید.
