جنگ روایتها بر سر تفاهم ایران و آمریکا؛
اختلاف نظرها درباره یکشنبه ژنو
یک متن نهایی توافق شده است، اما هیچکس نمیگوید دقیقا چه چیزی در آن نوشته شده. این خلاصه عجیب ماجرایی است که این روزها دیپلماسی پنهان ایران و آمریکا را به معمایی رسانهای تبدیل کرده است. از یک سو نخستوزیر پاکستان، میانجیگر میان دو کشور، میگوید «صلح هرگز به این نزدیکی نبوده» و از «متن نهایی و توافق شده» خبر میدهد. از سوی دیگر، روایتهای منتشر شده از محتوای این توافق در تهران و واشنگتن چنان با هم تضاد دارد که گویی از دو تفاهمنامه متفاوت سخن میگویند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
یک متن نهایی توافق شده است، اما هیچکس نمیگوید دقیقا چه چیزی در آن نوشته شده. این خلاصه عجیب ماجرایی است که این روزها دیپلماسی پنهان ایران و آمریکا را به معمایی رسانهای تبدیل کرده است. از یک سو نخستوزیر پاکستان، میانجیگر میان دو کشور، میگوید «صلح هرگز به این نزدیکی نبوده» و از «متن نهایی و توافق شده» خبر میدهد. از سوی دیگر، روایتهای منتشر شده از محتوای این توافق در تهران و واشنگتن چنان با هم تضاد دارد که گویی از دو تفاهمنامه متفاوت سخن میگویند.
در حالی که مقامات ایرانی اعلام کردهاند «هیچ تعهد هستهای جدیدی» در کار نیست و «برنامه موشکی و نیروهای مقاومت» اصلا در دستور مذاکره قرار ندارد، منابع غربی از جمله رویترز از «برچیده شدن برنامه هستهای»، «توقف حمایت از گروههای مقاومت» و «بازگشایی تنگه هرمز» به عنوان مفاد اصلی توافق نام میبرند. این دو روایت آنقدر متضاد است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مستقیما وارد عمل شد و ادعاهای منتشرشده در رسانههای ایران را «اخبار جعلی» خواند و در توییتی هشدارآمیز نوشت؛ «بهتر است سریعا به خودشان بیایند!»
اما در تهران، مقامات با لحنی آرامتر، بر خطوط قرمز خود تأکید میکنند. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تفاهمنامه اسلامآباد هیچگاه تا این حد به نهایی شدن نزدیک نبوده است. تا زمان تکمیل و نهایی شدن آن، رسانهها باید از گمانهزنی درباره محتوای آن خودداری کنند.» او وعده داد که «تمامی جزئیات در زمان مقتضی با عموم مردم به اشتراک گذاشته خواهد شد».
ترامپ این پست عراقچی را بازنشر و آن را مثبت ارزیابی کرد. نخستوزیر پاکستان، شهباز شریف نیز در بیانیهای ضمن هشدار نسبت به «کمپین اطلاعات نادرست بیوقفه» برای خرابکاری در توافق صلح، تأکید کرد که متن نهایی به دست آمده و پاکستان اکنون با هر دو طرف برای نهایی کردن مراحل بعدی همکاری میکند. شریف افزود: «با کنار گذاشتن سر و صدا، میتوانیم تأیید کنیم که صلح هرگز به این نزدیکی نبوده است.»
در این بین، خبرگزاریهای مختلف از احتمال امضای این تفاهمنامه در روز یکشنبه آینده در ژنو خبر میدهند؛ روزی که همزمان با هفتاد و نهمین سالگرد تولد دونالد ترامپ است. با این حال یک منبع آگاه ایرانی این تاریخ را تکذیب کرده و گفته است «فرآیند بررسی در ایران هنوز به پایان نرسیده».
اما شاید جالبترین بخش ماجرا، جزئیاتی است که خبرگزاری دولت ایران از محتوای این تفاهمنامه منتشر کرده است. بر اساس این گزارش، «تفاهمنامه اسلامآباد» دارای هفت بند کلیدی است که مهمترین آنها عبارتاند از: «بدون تعهد هستهای جدید»، «انحصار تنگه هرمز در دست کشورهای ساحلی»، «پایان قاطع جنگ در همه جبههها» (بدون عبارت تمدید آتشبس)، «آزادسازی تدریجی داراییهای بلوکه شده» و «غرامت جنگ». همچنین مذاکرات آتی تنها در سه محور «برنامه صلحآمیز هستهای، رفع تحریمها و جبران خسارات» دنبال خواهد شد و هیچ صحبتی از برنامه موشکی یا نیروهای مقاومت در کار نیست.
اما در سوی مقابل، منابع غربی از جمله رویترز و برخی رسانههای آمریکایی اصرار دارند که توافق شامل تعهدات گسترده ایران برای محدود کردن برنامه هستهای، توقف حمایت از گروههای نیابتی و بازگشایی تنگه هرمز است و در مقابل، هیچ وجهی تا پیش از اجرای کامل مفاد توافق به تهران پرداخت نخواهد شد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در واکنش به این تناقضگوییها گفت: «طبیعی است در هر روند دیپلماتیک، هر طرفی سعی کند روایت خود را داشته باشد، ولی ما تلاش کردهایم روایت مبتنی بر واقعیت باشد. ما مواضع خود را بیان کردیم و گفتیم چه مواردی خط قرمز حساب میشود.»
با این حال آنچه از بررسی مجموعه اظهارات و گزارشها به دست میآید این است که هنوز هیچ «متن نهایی و مورد توافق» به طور دقیق منتشر نشده که بتوان آن را به طور قطع تحلیل کرد. آنچه هست، قطعاتی از یک پازل دیپلماتیک است که هر کدام از دو طرف سعی دارند آن را به نفع خود روایت کنند. پاکستان اما اصرار دارد که «صلح» نزدیک است. یکشنبه ژنو یا روزی دیگر؛ شاید تنها چند روز دیگر همه چیز روشن شود. یا شاید هم این معمای رسانهای همچنان ادامه پیدا کند.
