موزه‌ها راهکاری برای صلح و هم‌زیستی

شورای بین‌المللی موزه‌ها (ایکوم) به‌ویژه در قرن بیست‌ویکم -که امسال ۲۵ سال از آن را پشت سر گذاشته‌ایم- هر سال محوری را تعیین می‌کند که مبتنی بر ویژگی‌هایی است که جامعه بشری طی این سال‌ها با آن مواجه بوده است.

به همین دلیل محورهایی را که طی این سال‌ها انتخاب شد، می‌توان به دسته‌های زیر تقسیم‌بندی کرد: نخست، موضوع تغییرات اقلیمی و بحران زیست‌محیطی، دوم، پیشرفت فناوری و تأثیرات علم و تکنولوژی همچون هوش مصنوعی بر زندگی انسان‌ها و سوم صلح، که امسال می‌توان براساس آنچه در کشور خود ما پیش آمده، شعار امسال را منطبق با جنگ و صلح تعیین کرد؛ چراکه محوری که ایکوم برای امسال مشخص کرده این است: موزه‌ها پیونددهنده جهانی گسسته که مفهوم وسیعی دارد و فقط شامل شمال و جنوب و کشورهای فقیر و غنی نیست. این محور را می‌توان به تفاوت‌های دینی و مذهبی و باورهای جوامع بشری همچون اسلام، مسیحیت، یهودیت، بودیسم و... تا مواردی همچون تفاوت‌های قومی، زبانی و سایر مواردی که انسان‌ها را از یکدیگر دور می‌کند، تقسیم‌بندی کرد.

کشور ایران، کشوری است که همین امروز مردم آن با حدود 60 هزار گویش با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند که این تعدد گویش و زبان نشان از یک هویت ملی مبتنی بر تنوع فرهنگی دارد. بنابراین این شعار برای ما یادآور این مطلب است که موزه‌ها و در پی آن، نگاه موزه‌ای که گاه مهم‌تر از موزه‌‌داری است، بستر مناسبی برای نزدیکی همه گروه‌های فرهنگی، قومی، نژادی و مذهبی در ایران است و اگر بخواهیم از منظر جهانی به آن بنگریم، هم‌زیستی و صلحی است که میان کشورها، اقوام و گروه‌های دینی و قومی می‌تواند برقرار شود. به همین دلیل امسال باید این شعار را سرلوحه تمامی فعالیت‌های خود قرار داده و هرگونه رویداد، کارگاه، همایش، نمایشگاه و غیره‌ای که در موزه‌ها و سایر نهادهای فرهنگی برگزار می‌شود مبتنی بر این نزدیکی و هم‌زیستی باشد تا فضایی برای گفت‌وگو و نه گفت‌وشنود برای همگان فراهم شود. امید است در سالی که در پیش داریم و با محوریتی که به آن اشاره شد (موزه‌ها؛ پیونددهنده جهانی گسسته)، هم‌زیستی، صلح و نزدیکی میان همه اقشار بشر با هر فرهنگ و قومیتی که دارند، برقرار شود تا بتوانیم این اختلاف‌ها و تفاوت‌ها را به مزیت و ویژگی تبدیل کنیم و مزیت ایرانی‌بودن را مبتنی بر مزیت همه اقوام ایرانی همچون ترک، کرد، لر، بلوچ، عرب، فارس و... و همین‌طور مسلمانان، مسیحیان، یهودیان و زرتشتیان بدانیم. امسال، سال نزدیکی و دورشدن از اختلاف است. اختلافاتی که نتیجه آن عدم آگاهی و درک متقابل است که ارمغان آن، ترس، خشونت و جنگ است. این در حالی است که هدف ما در موزه‌ها و ایکوم افزایش آگاهی و شناخت از یکدیگر است تا بر اساس آن، شاهد رشد صلح و هم‌زیستی باشیم.