فوتبال ۳۶۰؛ تعلیق یک دامنه یا حذف یک هویت دیجیتال؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

تعلیق دامنه «فوتبال ۳۶۰» در سطح رجیستری ‎ir، نگرانی‌ها درباره امکان حذف ناگهانی و کامل هویت دیجیتال یک کسب‌وکار را دوباره به میان آورده است؛ اقدامی که به گفته انجمن تجارت الکترونیک، بدون اعلام عمومی، اخطار، فرصت رفع ایراد یا امکان دفاع مؤثر انجام شده و می‌تواند فراتر از مسدودسازی یک وب‌سایت، دسترسی به اپلیکیشن، ایمیل، API و تمام زیردامنه‌های یک مجموعه را در سراسر جهان مختل کند. پرسش اصلی اکنون این است: در غیاب ضوابط شفاف و فرآیند قابل پیش‌بینی، یک کسب‌وکار دیجیتال بر اساس چه سازوکاری ممکن است یکباره هویت آنلاین خود را از دست بدهد؟

تعلیق دامنه «فوتبال ۳۶۰» در سطح رجیستری ‎ir، از نگاه انجمن تجارت الکترونیک، صرفا تصمیمی درباره یک وب‌سایت نیست؛ مسئله اصلی، شیوه اعمال چنین محدودیتی و نبود ضوابط شفاف، رویه مشخص و فرآیند قابل پیش‌بینی برای آن است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این اقدام بدون اعلام، اخطار یا فرصت برای رفع ایراد و دفاع انجام شده است؛ موضوعی که این پرسش را پیش روی کسب‌وکارهای دیجیتال قرار می‌دهد که بر اساس چه ضابطه و فرآیندی ممکن است هویت دیجیتال یک کسب‌وکار به‌طور کامل و ناگهانی از دسترس خارج شود.

اعتراض انجمن تجارت الکترونیک به محدودیتی است که در سطح زیرساخت‌های حیاتی کسب‌وکارهای دیجیتال اعمال می‌شود؛ محدودیتی که اگر بدون ضابطه شفاف، فرآیند مشخص و امکان دفاع مؤثر اعمال شود، امنیت حقوقی و اقتصادی تمامی فعالان این حوزه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مسدودسازی در لایه ثبت دامنه با فیلترینگ متعارف تفاوتی اساسی دارد. در چنین شرایطی، مسئله فقط از دسترس خارج شدن یک وب‌سایت نیست؛ وب‌سایت، اپلیکیشن، ایمیل، API و تمامی زیردامنه‌های یک مجموعه می‌توانند نه‌تنها در ایران، بلکه در سراسر جهان از دسترس خارج شوند. به همین دلیل، تعلیق دامنه در سطح رجیستری می‌تواند به حذف کامل هویت دیجیتال یک کسب‌وکار منجر شود و باید آخرین راهکار، آن هم در چارچوب ضوابط روشن، شفاف و قابل رسیدگی باشد؛ نه نخستین ابزار مواجهه با یک اختلاف یا تخلف احتمالی.

اقتصاد دیجیتال ایران پیش از این نیز هزینه تصمیم‌های ناگهانی، محدودیت‌های غیرقابل پیش‌بینی و نبود رویه‌های شفاف را پرداخته است. اکنون که کسب‌وکارهای این حوزه بیش از هر زمان دیگری به ثبات، اعتماد و پیش‌بینی‌پذیری نیاز دارند، تکرار چنین تجربه‌هایی می‌تواند امنیت فعالیت آنها را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.

بسیاری از کسب‌وکارهای ایرانی نیز به‌دلیل تحریم‌ها، محدودیت‌های بین‌المللی و خودداری شرکت‌های خارجی از ارائه خدمات، ناگزیر به استفاده از دامنه ‎.ir هستند. در چنین شرایطی، اگر رجیستری ملی نیز به ابزاری برای اعمال محدودیت‌های بدون ضابطه و خارج از فرآیندهای شفاف تبدیل شود، کسب‌وکارها در موقعیتی قرار می‌گیرند که نه امکان اتکا به زیرساخت‌های بین‌المللی را دارند و نه از امنیت زیرساخت ملی خود اطمینان خواهند داشت.

انجمن تجارت الکترونیک با هرگونه اعمال محدودیت در سطح رجیستری خارج از چارچوبی شفاف، قابل پیش‌بینی و مبتنی بر ضوابط مشخص مخالفت کرده و خواستار انتشار عمومی مبانی و مستندات تصمیم، اعلام رویه‌های اجرایی و تعیین سازوکاری روشن و مؤثر برای اعتراض است. این انجمن همچنین خواستار آن است که پیش از هرگونه تعلیق دامنه، فرآیندی شامل اعلام رسمی، اخطار و فرصت کافی برای رفع ایراد یا دفاع در نظر گرفته شود.

از همین رو، انجمن تجارت الکترونیک خواستار بازنگری فوری در این تصمیم و جلوگیری از تبدیل تعلیق دامنه در سطح رجیستری به یک رویه اجرایی بدون ضابطه شده است. به باور این انجمن، ادامه اعتماد به رجیستری ملی مستلزم آن است که فعالان اقتصاد دیجیتال بدانند حقوق آنها در برابر چنین تصمیم‌هایی چگونه و بر اساس چه فرآیندی تضمین می‌شود.

ماجرا در نهایت فقط درباره «فوتبال ۳۶۰» یا یک دامنه نیست. مسئله این است که کسب‌وکارهای دیجیتال بدانند قواعد حاکم بر زیرساختی که به آن وابسته‌اند، روشن، پایدار، قابل پیش‌بینی و برای همه یکسان است. آنچه در این میان نیازمند صیانت است، علاوه بر یک دامنه، امنیت حقوقی و اعتماد به زیرساخت ملی اقتصاد دیجیتال است.