پاسخ به سوالات متداول درباره کنتاکتور و کاربردهای آن

یکی از دغدغه های اصلی مهندسان صنعت برق به تبع توسعه روزافزون صنایع و پیچیده تر شدن سیستم های الکترونیکی، مدیریت و کنترل جریان های کلان برق است. در این بین تابلو برق ها به عنوان مغز متفکر سیستم های اتوماسیون به منظور قطع و وصل مدار به صورت کاملا ایمن و از راه دور نیازمند قطعاتی خاص هستند و کنتاکتور همان قطعه ضروری یا قلب تپنده تابلو برق ها است که کارایی و ایمنی شبکه را تضمین می کند. امروزه با وجود مدل ها و برندهای متنوعی از کنتاکتور برق در این مقاله سعی داریم به رایج ترین سوالات متداول حول محور شناخت محصول، عیب یابی و خرید آن پاسخ دهیم.

کنتاکتور چیست و چه کاربردی در برق صنعتی دارد؟

در پاسخ به این سوال باید گفت کنتاکتور یک کلید الکترومغناطیسی فرمان پذیر است که به کمک خاصیت مغناطیسی و ایجاد جریان در مدار فرمان، خطوط برق با توان بالا را قطع و وصل می کند. چنین تعریفی از این محصول دقیقا برخلاف کلیدهای دستی معمولی است که برای تغییر وضعیت نیاز به حضور فیزیکی انسان دارند. از روشن و خاموش کردن الکتروموتورهای بزرگ، پمپ های صنعتی و سیستم های تهویه مطبوع گرفته تا مدیریت خطوط روشنایی و مدارهای گرمایشی و جوشکاری، همگی با اتکا به عملکرد دقیق کنتاکتور صورت می گیرد.

تفاوت کنتاکتور و رله در چیست؟

کنتاکتور و رله هر دو بر پایه اصول الکترومغناطیسی کار می کنند و تفاوت اصلی این دو در توان تحمل جریان در آن ها می باشد. رله به عنوان ابزاری ظریف معمولا در مدارهای فرمان و به منظور انتقال سیگنال ها یا کنترل بارهای کوچک و کمتر از 10 آمپر استفاده می شود. در مقابل کنتاکتورها با ساختاری قوی به منظور سوئیچ زنی در مدارهای قدرت با جریان های بسیار بالا یعنی از 9 تا 1000 آمپر طراحی شده اند.

انواع کنتاکتور؛ تفاوت کنتاکتور تک فاز و سه فاز چیست؟

کنتاکتورها معمولا علاوه بر ویژگی های مهمی همچون ولتاژ کاری، تعداد پل های خروجی و آمپراژ در بازار به دو دسته تک فاز و سه فاز تقسیم می شوند. کنتاکتورهای سه فاز از پرکاربردترین تجهیزات در مصارف برق صنعتی بوده که دارای 3 کنتاکت قدرت اصلی به منظور عبور جریان های الکتریکی می باشند. از این دسته از کنتاکتورها به منظور راه اندازی الکتروموتورها، ماشین آلات صنعتی و سایر تجهیزات سه فاز استفاده می شود. کنتاکتورهای تک فاز یا کنتاکتورهای بی صدا معمولا دو پل بوده و فضای کمتری در تابلو برق اشغال می کنند.

کنتاکت کمکی چیست و چه نقشی در مدار دارد؟

برخلاف کنتاکت های اصلی کنتاکتور که جریان بار را عبور می دهند، کنتاکت های کمکی (Auxiliary Contact) مخصوص مدار فرمان هستند. این تیغه ها با ارسال سیگنال وضعیت فعلی کنتاکتور (روشن/خاموش) به سیستم های کنترلی نظیر PLC، فرآیند اتوماسیون را هوشمندانه مدیریت می کنند.

مهم ترین معیارهای فنی در انتخاب کنتاکتور مناسب چیست؟

به منظور انتخاب دقیق و خرید کنتاکتور مناسب باید به نکات زیر توجه کرد، چرا که انتخاب نادرست این قطعه یکی از عوامل اصلی آسیب به موتور و تابلو برق است:

• ولتاژ بوبین: این معیار، ولتاژ مدار فرمان است که بوبین کنتاکتور با آن تحریک شده و عدم تطابق آن با مدار فرمان موجب عدم کارکرد یا سوختن قطعه می شود.

• جریان نامی یا آمپراژ: جریان نامی میزان جریانی است که کنتاکتور در شرایط عادی و بدون آسیب قادر به عبور آن از خود است و باید متناسب با توان مصرفی بار انتخاب شود.

• کلاس کاری یا Duty Cycle: استاندارد VFD کدهای مشخصی را به عنوان کلاس کاری برای نوع بار تعریف کرده که برخی از آن ها کلاس AC-1 (روشنایی) و کلاس AC-3 (موتوری) می باشد.

نشانه های خرابی کنتاکتور چیست و چه زمانی باید آن را تعویض کرد؟

کنتاکتورها نیز مانند هر قطعه مکانیکی و الکتریکی دیگری پس از مدتی دچار استهلاک می شوند. رایج ترین نشانه های خرابی کنتاکتور عبارتند از:

• صدای وزوز شدید

• ذوب شدن تیغه ها

• بوی سوختگی بوبین

• پلاتین های اکسید شده

• دفرمه شدن بدنه پلاستیکی

• خال زدن یا چسبیدن پلاتین ها

بهترین برندهای کنتاکتور در بازار ایران کدام است؟

بازار تجهیزات برق صنعتی در ایران تنوع بالایی داشته و شامل بسیاری از برندهای مطرح بین المللی و ایرانی می شود. از مطرح ترین و با کیفیت ترین برندها که سهم بازار بالایی دارند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کنتاکتور اشنایدر

• کنتاکتور ال اس

• کنتاکتور هیوندای

• کنتاکتور زیمنس

کنتاکتور اشنایدر برند فرانسوی است که به دلیل کیفیت بالا، طول عمر زیاد و عملکرد قابل اعتماد در صنعت برق بسیار محبوب می باشد. از برندهای معتبر و مطرح ساخت کشور کره جنوبی می توان به کنتاکتور ال اس اشاره کرد که با پوشش رنج آمپری متنوع، پاسخگوی طیف وسیعی از کاربردهای سبک تا سنگین است. از دیگر برندهای معتبر و خوش قیمت کره ای که ضمن ارائه تلفات حرارتی کمتر، عملکرد پایدارتری را در کارکردهای مداوم ارائه می دهد می توان از کنتاکتور هیوندای نام برد. همچنین کنتاکتورهای زیمنس با طراحی پیشرفته و تنوع گسترده مدل ها به عنوان تجهیزات کلیدی در مدارهای قدرت و فرمان صنعتی شناخته و استفاده می شوند.

چک لیست نهایی خریداران؛ قبل از خرید کنتاکتور چه مواردی را بررسی کنیم؟

کنتاکتور برق فراتر از یک کلید ساده، ضامن سلامت و دوام ماشین آلات صنعتی و سیستم های الکتریکی کارخانجات است، از این رو خرید قطعات تقلبی و برندهای نامرغوب می تواند منجر به توقف خطوط تولید و خسارت های سنگین مالی شود. به منظور پیشگیری از این چالش ها انتخاب یک تامین ‌کننده معتبر که اصالت کالا، گارانتی واقعی و مشاوره فنی پیش از خرید را تضمین کند از اهمیت بالایی برخوردار است. در این راستا هایپر صنعت فامکو با نزدیک به دو دهه سابقه درخشان در حوزه تامین تجهیزات برق صنعتی، انواع کنتاکتورهای ایرانی و خارجی را با تضمین کیفیت عرضه می کند. بهترین اقدام پیش از خرید کنتاکتور برآورد دقیق نیازهای فنی مدار است، پس از آن می توانید به منظور انتخاب بهترین مدل متناسب با بودجه و کاربرد پروژه خود با کارشناسان و متخصصان برق صنعتی فامکو تماس حاصل فرموده و از مشاوره فنی رایگان این مجموعه بهره مند شوید.