|

ساموئل بارکْلی بِکت، نمایش نامه نویس، رمان نویس و شاعر

ساموئل ۱۳ آوریل ۱۹۰۶در ایرلند بدنیا آمد و در خانواده‌ای مرفه و مذهبی بزرگ شد.

ساموئل بارکْلی بِکت، نمایش نامه نویس، رمان نویس و شاعر

ساموئل ۱۳ آوریل ۱۹۰۶در ایرلند بدنیا آمد و در خانواده‌ای مرفه و مذهبی بزرگ شد.

خانواده‌‌ی بکت پروتستان بودند، پدرش ویلیام، مادرش ماریا و برادرش فرانک نام داشتند.

پدر مردی کم و بیش معتاد به الکل ولی مهربان بود؛ مادر خانمی مسئول و مذهبی، متکبر و مغرور و خشک و خوددار برای نشان دادن احساسات بود؛ او با دوستان زنش و حیوانات شاد و مهربان بود ولی با پسرهایش رفتاری خشک، داشت.

بکت دوره ابتدایی را در زادگاهش سپری کرد و به واسطه علاقه‌اش به زبان فرانسه، در رشته ادبیات و زبان فرانسه ادامه تحصیل داد.

در مورد بکت گفته می‌شود که از دوران نوجوانی همواره احساس اندوه و تنهایی می‌کرد، زندگی‌اش را ساعت‌ها در رختخواب می‌گذراند و از معاشرت و هم‌صحبتی با مردم، گریزان بود.

او در سال ۱۹۲۷ با درجه کارشناسی فارغ‌التحصیل شد و  در سال ۱۹۲۸ به پاریس رفت

تا در اکول نرمال سوپریور تدریس کند اما با گفتن اینکه نمی­‌تواند آنچه را که بلد نیست تدریس کند از ادامه­‌ی این کار دست کشید.

بکت در همان روزها بود که با جیمز جویس آشنا شد و رابطه­‌ای دوستانه و مرید و مرادگونه با وی پیدا کرد. افسردگی و انزوا، سختگیری در اخلاقیات، سکوت‌­های سرد و سنگین همگی ویژگی‌­های مشترکی بودند که جویس و بکت را ساعت‌­ها در کنار یکدیگر نگه می­‌داشت؛ در حقیقت این سکوت بکت بود که مورد توجه جویس قرار گرفت. در طی ملاقات­‌های پر از سکوت‌شان بکت به اندوه جهان و جویس به اندوه نابینایی‌­اش مشغول بود.

آن زمان جیمز جویس نویسنده ی مشهوری بود و بر همکار و دستیار خود تاثیری بزرگ گذاشت. احتمالا برای گریز از این تاثیر بود که بکت روش نویسندگی کاملا بر عکس مرشد و پیشکسوتش را پیش گرفت. خود او می گوید: «بایستی رنج برد تا مثل جیمز جویس شد و باز باید رنج برد تا مثل جیمز جویس نشد.

بکت عموما درباره‌­ی آثارش صحبت نمی‌­کرد او نوشتن درباره­‌ی آثارش را غیرممکن می‌­دانست چرا که تماسش با این آثار را درونی می‌­دانست. او مصاحبه نمی‌کرد.

بکت شخصیتی منزوی داشت و از قیل و قال های رسانه ای به کلی دور بود.

از مشهورترین نمایش‌ نامه‌های بکت نمایش‌نامه‌ی در انتظار گودو است.

ساموئل بکت این نمایش نامه را را در 1953 منتشر کرد که در دو پرده و به زبان فرانسه نوشته بود. داستان این نمایشنامه در بیابانی می‌گذرد که فقط یک تک درخت دارد و دو فرد ولگرد به نام‌های استراگون و ولادیمیر در انتظار کسی به نام «گودو» هستند. البته آن­ها نمی‌دانند گودو کیست، چیست، چه شکلی است و اصلا چرا منتظر او هستند

این نمایشنامه پر از وراجی و بدون هیچ رویدادی است تا یادآوری کند که زندگی پر از وراجی‌­های بی­‌سامانی است که اتفاق نمی‌­افتند. انتظار برای چیزی یا کسی و همواره نیامدن او باعث از بین رفتن نوعی معنویت می­‌شود 

«کاری نمی­‌شود کرد» دیالوگ تکرارشونده­‌ی این نمایشنامه است چرا که حقیقتا در چنین موقعیتی کاری جز انتظار نمی‌­توان کرد و این گونه است که مفهوم زمان عذاب­‌آور می‌­شود و همه­‌ی شخصیت‌ها در چرخه­‌ی باطل زمان، بی­‌تحرکی و بی­‌کاری و وراجی می­‌افتند. این لحظاتی است که بکت  بشر را روی صحنه خلق می‌­کند؛ ملال­آور، مضحک و بی­معنا.

او در سال ۱۹۶۹ به دلیل نوشته‌هایش - در قالب رمان و نمایش - که در فقر معنوی انسان امروزی، فرا رَوی و عروج او را می‌جوید جایزه نوبل ادبیات را دریافت نمود.

 وقتی ناشرش ژروم لیندون در سال ١٩٦٩، خبر جایزه‌ی نوبل ادبیات بکت را از آکادمی سوئد دریافت می‌کند، در تلگرافی فوری به وی می‌نویسد: «به شما توصیه می‌کنم خود را مخفی کنید!» و بکت -که برای تعطیلات در تونس اقامت داشت- خود را برای مدتی در هتل مخفی می‌کند.

لیندون به توصیه‌ی بکت به جای او برای دریافت جایزه به استکهلم می‌رود و در سخنرانی‌اش از «پریشانی مطلق» نویسنده از دریافت جایزه می‌گوید. بکت می‌داند معروف شدن برایش گران تمام می‌شود چراکه او را در ورطه‌ سرگیجه‌آور صنعت فرهنگ‌سازی رها می‌کند، و آثارش را به درجه‌ی تقلیل یافته‌ از کالاهای سرمایه‌داری تنزل می‌دهد. 

 

آثار بکت بی‌پروا، به شکل بنیادی کمینه‌گرا و بنابر بعضی تفسیرها در رابطه با وضعیت انسان‌ها عمیقاً بدبینانه‌اند. این حس بدبینی اغلب با قریحهٔ طنزپردازی قوی و غالباً نیش‌دار وی تلطیف می‌گردد.

قرنی که بکت در آن زیست می کرده بدون تردید یکی از سیاه ترین قرون تاریخ است و ادبیات و هنر اغلب دنباله روی زندگی می باشند. بکت شاهد سرافکنده و شرمسار این سقوط غیر قابل درک است که نامی نمی توان بر آن نهاد و در نوشته هایش و تئاترش با وضوحی کامل از این رذالت فردی و گروهی یاد می کند و به شکلی تئاتر وار آن را به نمایش می گذارد.

آدورنو فیلسوف آلمانیِ تقریبا هم زمان او به اهل قلم اخطار و هشیاری می دهد که از این پس دیگر نخواهند توانست بدون مخاطره و بدون در نظر گرفتن آن چه گذشته است به هنرشان بپردازند

 در طی همین دوران ساموئل بکت غیر ممکن را عملی می سازد و به ادبیات نقش نمایان گر چهره ی کریه انسان را ولو به قیمت نابودیش می دهد.

ادیت فورنیه ، بکت را ماری کوری ادبیات دانسته است و می‌گوید:

تا به حال کلمه و فعل هر چقدر هم بی آلایش خواسته می شد، نتوانسته بود تا این حد برهنه و عریان شود و این برهنگی را در رمان های بکت مشاهده می کنیم

از دیگر نمایش‌نامه‌های بکت میتوان به:

نمایشنامه‌­ی آخر بازی یا دست آخر

نمایشنامه­‌ی آخر بازی در یک اتاق شروع می‌شود و در همان اتاق هم به پایان می‌رسد. یک اتاق خالی با دو پنجره در راست و چپ صحنه؛ یک فرد معلول به نام هام با رو اندازی کهنه در مرکز اتاق است.

به همراه پدر و مادر خود که در اثر حادثه‌ای پاهای خود را از دست داده­‌اند و سرتاسر نمایش در سطل آشغالی هستند

موضوع حائز اهمیت این است که در آخرین بازی که همان بازی زندگی است، برنده‌­ای وجود ندارد چون همانطور که در نمایشنامه می‌­بینیم، کیش و مات نهایی مرگ است.

 

 

نمایشنامه‌­ی آخرین نوار کراپ

آخرین نوار کراپ‌ نمایشنامه‌ای تک پرده‌ای است، این نمایشنامه مونولوگ­‌های کراپ پیر است که می­‌خواهد با استفاده از نوارهایی گذشته را به یاد بیاورد که در سنین مختلف از صدای خودش ضبط کرده است

ما در طول این نمایشنامه صداهایی را می‌‌شنویم که یادِ سال‌‌های گذشته را نگه می‌‌دارد و با این کار، به حس فقدانی دامن می‌‌زند که در زمان حال داریم؛ چرا که حفظ زمان، آگاهی گذرِ زمان را تشدید می‌‌کند.

کراپ پیر آخرین نوار خالی‌اش را درون ضبط صوت می‌گذارد و می­‌گوید: «هیچ‌چی ندارم بگم، هیچ‌چی...

بکت با خودکاوی، رنج برد و کار کرد و مثل فروید موفقیتی نادر نصیبش شد. هر دو خود را از عذاب و درگیری و مخمصه نه به شکلی سطحی، بلکه با خلق آثاری استثنایی و پر وزن نجات دادند.

می گویند ژان پل سارتر با کلمه به دنیا آمد، در حالی که بکت با کلمات احاطه و زندانی شد.

بکت  در ۲۲ دسامبر ۱۹۸۹ در سن ۸۳ سالگی در پاریس‌ درگذشت و در کنار همسر فرانسوی خود (سوزان ) در گورستان‌ مون‌پارناس‌ به خاک سپرده شد.

 

حجم فایل :23.37M | مدت زمان :00:10:12

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.