جنگ چه بر سر عمارت تاریخی پژوهشکده هنر آورد؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

دبیر فرهنگستان هنر توضیحاتی درباره آسیب‌های واردشده به ساختمان پژوهشکده هنر پس از حملۀ هوایی بامداد ۲۵ اسفند ارائه کرد و گفت: پرتابه به داخل حیاط اصابت کرده و این موضوع سبب شده است عمارت تخریب نشود.

علیرضا اسماعیلی در محل پژوهشکده هنر، درباره این اتفاق توضیح داد: ساختمان پژوهشکدۀ هنر فرهنگستان هنر، بامداد دوشنبه ۲۵ اسفند حدود ساعت ۲:۴۰ دقیقه مورد آسیب حملات جنگنده‌های آمریکایی _ اسرائیلی قرار گرفت و آسیب‌های جدی به بخش غربی مجموعه وارد شد؛ البته خوشبختانه خود ساختمان که یک اثر ثبت ملی‌شده است، تخریب نشده است. 

او با تاکید بر اینکه آثار ثبت ملی باید از آسیب مصون باشند، آسیب‌های واردشده به بخش غربی این مجموعه را جدی دانست و اظهار کرد: درها و پنجره‌ها از جا کنده شده است و آرایه‌های تزئینی و شیشه‌ها نیز تا حدی تخریب شده‌اند. 

اسماعیلی افزود: محل اصابت حملات هوایی، یک پرتابه بوده که در حیاط پژوهشکده هنر، کنار حوض به زمین خورده است. نوع پرتابه هنوز مشخص نیست. خوشبختانه آن ساعت کسی در مجموعه حضور نداشته و آسیب جانی رخ نداده است. 

دبیر فرهنگستان هنر ادامه داد: روز نهم اسفندماه که اولین انفجارِ آغاز جنگ در محدوده پردیس حکومتی که در نزدیکی این ساختمان است رخ داد نیز آسیب‌های بسیار جزئی به بنا وارد شده بود، اما آسیب فعلی گسترده‌تر و بیشتر است. 

او افزود: در حال حاضر تخمینی از میزان خسارت نداریم، اما موضوع در قالب گزارش به وزارت میراث فرهنگی و شهرداری تهران اعلام شده است تا دوستان نیز در محل حاضر شده و از نزدیک شاهد امور باشند و سپس برآورد خسارت صورت می‌گیرد. 

اسماعیلی درباره فعالیت پژوهشکده هنر نیز توضیح داد: پژوهشکده از سال ۱۳۸۴ فعالیت خود را آغاز کرده است و کار پژوهشی در سه بخش نقد هنر، تاریخ هنر و هنر شرق انجام می‌دهد و تاکنون منابع ارزشمند مکتوبی در پژوهشکده به چاپ رسیده است. 

او درباره بنای پژوهشکده که پیش‌تر محل زندگی پروفسور عدل (پدر جراحی مدرن ایران) بوده است نیز به ایسنا توضیح داد: این خانه توسط «مارکوف» روسی در سال ۱۳۱۰ با ترکیبی از سبک معماری روسی و تزیینات ایرانی ساخته شده است. در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی تحت تأثیر تغییرات اجتماعی، فرهنگی و ارتباط گسترده‌تر با معماری غربی، بسیاری از خانه‌های اعیانی تهران با الهام از الگوهای معماری اروپایی طراحی شدند، در حالی که همچنان برخی ویژگی‌های معماری سنتی ایرانی در آن‌ها حفظ شد. خانه دکتر عدل یکی از نمونه‌های شاخص این دوره است که علاوه بر ارزش تاریخی، از نظر معماری نیز دارای اهمیت است. این بنا نمونه‌ای قابل توجه از معماری مسکونی دوره پهلوی اول محسوب می‌شود. 

اسماعیلی ادامه داد: خانه دکتر عدل در زمینی به مساحت حدود ۲۷۰۰ مترمربع ساخته شده و زیربنای آن حدود ۱۰۰۰ مترمربع است. ساختمان اصلی دارای یک طبقه به همراه زیرزمین بوده و در کنار آن فضاهای خدماتی مانند سرایداری و محل اقامت خدمه نیز پیش‌بینی شده است. طراحی بنا توسط یک معمار روسی انجام شده و نقشه کلی آن متأثر از الگوهای معماری روسی است. نمای خارجی ساختمان ترکیبی از آجر و گچ سفید است. این ترکیب مصالح در بسیاری از بناهای دوره پهلوی اول دیده می‌شود و نوعی سادگی و نظم بصری در نما ایجاد می‌کند. ورودی اصلی بنا دارای طاقی ساده است که توسط دو ستون گچ‌بری‌شده تعریف می‌شود. درِ ورودی چوبی بوده و حدود شش پله بالاتر از سطح زمین قرار گرفته است که این اختلاف ارتفاع نوعی تأکید بر ورودی اصلی بنا ایجاد می‌کند. 

او در پایان افزود: در بخش بالای سردر، کتیبه‌ای از گچ و آجر قرار دارد که عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم» به صورت گچ‌بری بر آن نقش بسته است. این عنصر علاوه بر ارزش تزئینی، بیانگر حضور عناصر فرهنگی و مذهبی در معماری بنا است. تزئینات در این بنا نسبتاً محدود و ساده است و همین سادگی یکی از ویژگی‌های زیبایی‌شناختی آن محسوب می‌شود. در فضای داخلی، دیوارها با گچ سفید پوشیده شده‌اند و تزئینات بیشتر در قالب گچ‌بری‌های سقفی دیده می‌شود. 

ساختمان تاریخی پژوهشکدۀ هنر فرهنگستان هنر مقابل کاخ مرمر، موزه سابق قرآن کریم، مجموعه پردیس حکومتی و در نزدیکی ساختمان مجلس سنای قدیم (ساختمان کنونی مجمع تشخیص مصلحت نظام و سابق مجلس شورای اسلامی) قرار دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «بله» و «روبیکا» بپیوندید.