نشست خبری کانون هموفیلی ایران: هشدار نسبت به تبعات جبرانناپذیر کمبود ۱۱ ماهه فاکتور ۱۳
نشست خبری کانون هموفیلی ایران به مناسبت هفته «حمایت از بیماران هموفیلی» روز دوشنبه پنجم مرداد ماه با حضور مدیران و جمعی از پزشکان متخصص برگزار شد.
در این نشست، امین افشار، رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران، با هشدار نسبت به ادامه کمبود داروی حیاتی فاکتور ۱۳ از مرگ یک کودک سه ساله مبتلا به این اختلال در ماه گذشته خبر داد.
امین افشار، رئیس هیئتمدیره کانون، روز دوشنبه پنجم مرداد در «درمانگاه جامع بیماران هموفیلی» با بیان این خبر، از سازمان غذا و دارو خواست هرچه سریعتر مجوز واردات دارویی را صادر کند که، به گفته او، تولیدکننده آن را آماده تحویل اعلام کرده است.
۱۵ هزار بیمار ثبتشده
امین افشار، رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران، در این نشست با اشاره به اینکه تاکنون حدود ۱۵ هزار بیمار مبتلا به هموفیلی و سایر اختلالات ارثی خونریزیدهنده در کشور شناسایی شدهاند، گفت: «با توجه به نادر بودن بیماری هموفیلی، انجام تمامی آزمایشهای تخصصی، بهویژه در حوزه تشخیصهای ژنتیکی، در همه استانها از نظر اقتصادی و اجرایی مقرونبهصرفه نیست. همواره توصیه ما این بوده که افرادی که با علائم خونریزی غیرطبیعی مواجه هستند، برای انجام آزمایشهای تشخیصی به مراکز تخصصی مراجعه کنند. اهمیت تشخیص بهموقع زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم در سال ۱۴۰۲، حدود ۱۲۰۰ مادر باردار هنگام زایمان به دلیل خونریزیهای شدید، یا مجبور به انجام عمل هیسترکتومی (برداشتن رحم) شدند یا جان خود را از دست دادند. در بسیاری از این موارد، اگر تشخیصهای لازم پیش از بارداری انجام شده بود و درمان مناسب دریافت میشد، امکان کنترل خونریزی و پیشگیری از این پیامدها وجود داشت.»
از کمبود به نبود دارو رسیدهایم
رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران، در ادامه سخنان خود، مهمترین چالش سال گذشته را کمبود داروهای حیاتی برخی بیماران عنوان کرد و گفت: «سال گذشته یکی از دشوارترین سالها برای بیماران هموفیلی، بهویژه بیماران مبتلا به کمبود فاکتور ۱۳ و بیماری فونویلبراند بود. حدود ۱۰ تا ۱۱ ماه است که داروی فاکتور ۱۳ وارد کشور نشده است. در ابتدا با کمبود این دارو مواجه بودیم، اما اکنون شرایط به مرحلهای رسیده که عملا با نبود فاکتور ۱۳ روبهرو هستیم. همین وضعیت درباره داروی اختصاصی بیماران فونویلبراند، یعنی هیومیت، نیز وجود دارد. این دارو نیز حدود ۱۰ ماه است که وارد کشور نشده است. تا چند ماه گذشته، برخی داروهای جایگزین که میزان پایینتری از فاکتور فونویلبراند داشتند، در اختیار بیماران قرار میگرفت، اما اکنون به مرحلهای رسیدهایم که برای این بیماران نیز گزینه درمانی مؤثری در دسترس نیست.»
رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران با اشاره به پیامدهای نبود داروهای تخصصی گفت در برخی مراکز درمانی، پزشکان ناچار شدهاند از فرآوردههای قدیمی پلاسمایی مانند «کرایو» و «پلاسما» استفاده کنند؛ درمانهایی که به گفته او، سال گذشته سازمان جهانی بهداشت کنار گذاشتن آنها را توصیه کرده است.
افشار با انتقاد از بازگشت بیماران به این روشهای درمانی اظهار کرد:« براساس بخشنامه سال گذشته سازمان جهانی بهداشت، درمان با پلاسما و کرایو دیگر درمان مناسبی محسوب نمیشود و باید به تدریج از چرخه درمان حذف شود. اما امروز بیماران ما در بسیاری از استانها دوباره با همین روشها درمان میشوند. تقریبا هر روز گزارشهایی از بروز عوارض پس از این نوع درمانها دریافت میکنیم؛ از کودکان خردسال گرفته تا زنان و مردانی که پس از دریافت فرآوردههای پلاسمایی با واکنشهای شدید حساسیتی مواجه شدهاند. ماه گذشته، متاسفانه یکی از بیماران سهساله مبتلا به کمبود فاکتور ۱۳ را از دست دادیم. این کودک به دلیل نبود درمان مناسب، با کرایو تحت درمان قرار گرفته بود و پس از بروز خونریزی مغزی، امکان دریافت درمان استاندارد برای او فراهم نشد.»
از خروج تامینکننده نخست تا توقف واردات داروی جدید
رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران در تشریح دلایل شکلگیری بحران کمبود دارو، توضیح داد که تا سال گذشته یکی از تولیدکنندگان بینالمللی، داروی فاکتور ۱۳ پلاسمایی مورد نیاز ایران را تامین میکرد، اما این شرکت به دلیل داشتن سهامداران آمریکایی، همزمان با تشدید محدودیتهای بینالمللی، ارسال دارو به ایران را متوقف کرد.
افشار در این مورد اظهار داشت: «پس از توقف همکاری شرکت نخست، شرکت نوو نوردیسک که تولیدکننده دیگر داروی فاکتور ۱۳ در جهان اما بهصورت نوترکیب است، آمادگی خود را برای تامین نیاز ایران اعلام کرد. در برهه حساس کنونی که شرکتهای بینالمللی علاقه زیادی به حضور در ایران نشان نمیدهند، این شرکت در ایران کارخانه داشته و بخشی از محصولات خود را در ایران تولید و به بازار کشور عرضه میکند. با وجود اینکه شرکت قیمت را ارائه داده و حتی پس از مذاکرات، تخفیف بیشتری نیز در نظر گرفته است، متاسفانه سازمان غذا و دارو در مرحله نهایی تایید واردات، اعلام کرده که توان خرید این دارو را ندارد و از شرکت خواسته است دارو را بهصورت اهدایی یا با تخفیف بیشتر تامین کند. این در حالی است که شرکت اعلام کرده دارو آماده ارسال است، اما تایید نهایی خرید آن صادر نشده است. مطالعات انجامشده نشان میدهد واردات این دارو از نظر اقتصادی نیز قابل توجیه است. حتی معاونت درمان وزارت بهداشت نیز بر این موضوع تاکید داشته که با توجه به نوترکیب بودن دارو و اثربخشی بالاتر آن، هزینههای درمانی و پیامدهای ناشی از نبود درمان مناسب در بلندمدت کاهش خواهد یافت.»
مطالبه کانون هموفیلی؛ پایان انحصار در تامین دارو
رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران با اشاره به روند تامین داروی فاکتور ۱۳ گفت: «سازمان غذا و دارو حتی برای واردات این دارو سیاستگذاری کرده و تعداد ویال و قیمت آن را به شرکت واردکننده اعلام کرده بود. مستندات این مکاتبات موجود است، اما بدقولی در تعهدات، بهویژه در شرایط تحریم، میتواند باعث کاهش تمایل شرکتهای بینالمللی به همکاری با ایران و تامین داروهای مورد نیاز بیماران شود.»
افشار در ادامه اظهار داشت: «یکی از مشکلات اساسی در حوزه داروهای انعقادی، انحصار در تامین برخی داروهاست. برای سالهای طولانی، تامین داروهایی مانند فاکتور ۱۳ در اختیار یک شرکت مشخص بود؛ همان شرکتی که از شهریور سال گذشته دیگر امکان ارسال دارو به ایران را نداشت. ما همواره به سازمان غذا و دارو تاکید کردهایم که باید انحصار در حوزه دارو شکسته شود. هیچ نظام تامینی نباید تنها به یک تامینکننده وابسته باشد. به نظر میرسد موانعی وجود دارد که اجازه نمیدهد این انحصار بهطور کامل شکسته شود.»
داروی نوترکیب؛ درمانی که ماندگاری و اثربخشی بیشتری دارد
رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران در ادامه، دو روش اصلی تولید فاکتورهای انعقادی را تشریح کرد. به گفته او، گروهی از این داروها از پالایش پلاسمای انسانی تولید میشوند، اما نسل جدید داروها با فناوری نوترکیب (Recombinant) و از طریق فناوری زیستی تولید میشوند.
افشار گفت: «یک روش این است که فاکتور از پلاسما استخراج شود، اما روش دیگر این است که فاکتور بهصورت نوترکیب و در آزمایشگاه تولید شود. این داروها همان عملکرد فاکتور طبیعی را دارند، اما به دلیل فناوری تولید، معمولاً نیمهعمر بیشتر، ماندگاری بالاتر و اثربخشی بهتری نسبت به فرآوردههای پلاسمایی دارند.»
او با اشاره به داروی جدید فاکتور ۱۳ که قرار بود برای بیماران ایرانی تامین شود، افزود: «دارویی که شرکت دوم تولید میکند، نسل جدید فاکتور ۱۳ نوترکیب است. ویالهای ۲۵۰۰ واحدی دارد، استفاده از آن برای بیماران سادهتر است و شرایط نگهداری مناسبتری نسبت به فرآوردههای مشتق از پلاسما دارد.»
بازگشت بیماران به درمانهای ۳۰ سال قبل
رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران با بیان اینکه «پلاسما درمان ۳۰ سال پیش است»، افزود: «امروز رسما اعلام میکنیم که در بعضی از داروها به درمان ۳۰ سال گذشته برگشتهایم. آن زمان تقریبا همه بیماران با آسیبهای شدید مفصلی زندگی میکردند، بسیاری با عصا راه میرفتند و امید به زندگی بیماران هموفیلی معمولا از ۳۵ تا ۴۰ سال فراتر نمیرفت؛ چون درمان موثری در اختیار نداشتند.»
افشار با تاکید بر اینکه استفاده از پلاسما علاوه بر تهدید سلامت بیماران، از نظر اقتصادی نیز به نظام سلامت آسیب میزند، اظهار کرد: «هر لیتر پلاسما علاوه بر فاکتورهای انعقادی، حاوی فرآوردههای ارزشمندی مانند آلبومین و IVIG است. وقتی پلاسما تنها برای تامین بخشی از فاکتور انعقادی مصرف میشود، امکان استفاده از سایر فرآوردههای آن از بین میرود و علاوه بر کاهش بهرهوری اقتصادی، هزینه بیشتری به نظام سلامت و بیمهها تحمیل میشود.»
عملکرد ناکارآمد سازمانهای بیمهگر
رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران در بخش دیگری از سخنان خود، عملکرد سازمانهای بیمهگر را یکی از چالشهای جدی بیماران دانست و گفت: «یکی از چالشهای جدی ما، مداخلات سازمانهای بیمهگر در فرآیند درمان است. بیمهها معمولا با هدف کاهش هزینهها وارد عمل میشوند، اما در بسیاری از موارد توجه نمیکنند که کاهش هزینه واقعی، از مسیر دسترسی بیماران به درمانهای مناسب و نوین میگذرد. اگر سازمانهای بیمهگر مطالعات علمی و اقتصادی لازم را انجام دهند و درمانهای نوین را در اختیار بیماران قرار دهند، در بلندمدت نهتنها کیفیت زندگی بیماران افزایش پیدا میکند، بلکه هزینههای تحمیلی به نظام سلامت نیز کاهش خواهد یافت.»
رئیس هیئتمدیره کانون هموفیلی ایران همچنین به اقدامات حمایتی این نهاد اشاره کرد و گفت: « کمکهزینههای درمانی بیماران در سال گذشته بیش از ۳۳ برابر افزایش یافته و برای درمانهای پرهزینه، از جمله تعویض مفصل، کمکهزینههای ویژهای اختصاص دادیم. این کانون با پرداخت ۱۰۰ میلیون تومان به ازای هر مفصل و همکاری با بیمارستان امام خمینی، در تلاش است صف انتظار بیماران برای جراحی تعویض مفصل را کاهش دهد. این اقدامات با حمایت خیرین و همراهی مجموعههایی مانند شرکتهای پتروشیمی و بانکها انجام شده و نقش مهمی در تداوم خدمات درمانی و حمایتی بیماران هموفیلی دارد.»
او در بخش پایانی نشست، با اشاره به اینکه تعداد بیماران شناساییشده فاصله قابلتوجهی با برآوردهای واقعی دارد، از مردم خواست علائم اختلالات انعقادی را جدی بگیرند. افشار گفت: «بر اساس آمارهای بینالمللی، صدها هزار نفر در کشور ممکن است درجاتی از اختلالات انعقادی داشته باشند، اما هنوز تشخیص داده نشدهاند. افرادی که خونریزیهای غیرعادی، دیر بند آمدن خون پس از جراحی یا کشیدن دندان و یا خونریزیهای غیرطبیعی دارند، باید هرچه سریعتر به مراکز تخصصی مراجعه کنند، زیرا تشخیص دیرهنگام این بیماریها میتواند جان بیمار را به خطر بیندازد.»
افشار با اشاره به اینکه حدود نیمی از بیماران مبتلا به کمبود فاکتور ۱۳ در جهان در ایران و عمدتا در استان سیستان و بلوچستان زندگی میکنند، از رسانهها و افکار عمومی خواست با حساسیت و پیگیری بیشتر این موضوع، زمینه تامین درمان مناسب برای این بیماران را فراهم کنند تا از تکرار حوادث تلخی مانند مرگ اخیر یک کودک سهساله جلوگیری شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
