علاف

رئیس‌جمهور، جناب آقای پزشکیان، بارها گفته‌اند اگر کسی می‌تواند وضعیت را بهتر کند یا کاری انجام دهد، ما در دولت حاضریم کار را بسپاریم یا فضا و شرایط را فراهم آوریم. محققان به‌ویژه پژوهشگران علوم انسانی و اجتماعی دائما نتایج تحقیقات خود در حوزه‌های مختلف را منتشر می‌کنند. نه همه تحقیقات، اما حداقل برخی از آنها حاوی نکات مهمی است که با توجه به آنها می‌توان گشایش‌هایی در کار ایجاد کرد.

دورکیم، جامعه‌شناس مطرح فرانسوی، می‎‌گوید اگر جامعه‌شناسی به کار بهبود وضع جامعه نیاید، به یک ساعت زحمت‌کشیدن هم نمی‌ارزد. به جای اینکه از محققان و پژوهشگران بخواهیم بیایند کار اجرائی به دست بگیرند، بهتر است از مجریان و مدیران بخواهیم که برای تصمیم‌ها و اقدامات به پژوهش‌های علوم اجتماعی مراجعه کنند. مجریان و تصمیم‌گیران به جای اینکه سخنرانی کنند، بیشتر باید گوش دهند و بخوانند. کدام مدیر و تصمیم‌گیر فرصت بسیار کوتاهی از وقت را برای مطالعه کارهای پژوهشی اختصاص می‌دهد؟ مثالی بزنم که مصداق ضرب‌المثل سرنا را از سر گشادش نواختن است. مدتی است سازمان‌های اجرائی که وظیفه اصلی‌شان فراهم‌آوردن شرایط و زمینه اشتغال به‌ویژه اشتغال جوانان است، همایش‌ها و نشست‌هایی برگزار می‌کنند با عنوان مسئله جوانان NEET یا جوانان علاف که نه درس می‌خوانند و نه مشغول کار هستند.

جالب است که در این همایش‌ها استاندار، دست‌اندرکاران وزارتخانه‌ها و سازمان‌های اجرائی هشدار می‌دهند که نباید به این جوانان بی‌توجهی کرد و آسیب‌های زیادی ممکن است ایجاد شود. واقعا وظیفه سازمان‌های مجری این است که به جامعه هشدار بدهند؟ نهایت هنر هم این است که دبیرخانه دائمی برای آن ایجاد می‌شود و آن‌ را به افتخار همه جوانانی که غیرفعال یا همان علاف هستند، افتتاح می‌کنند. یک جوان اگر امروز بخواهد وارد بازار کار شود، مهارت‌های کارآمد و مؤثر بیاموزد یا کسب‌و‌کاری راه بیندازد، چه باید کند. این جوان با یک فضا و شرایط بسیار پر ابهام مواجه می‌شود. نمی‌داند اطلاعات لازم را باید از کجا کسب کند. چه ظرفیت‌هایی در شهر یا استان محل سکونتش وجود دارد؟ چه نوع مهارتی بیاموزد؟

کدام نوع کسب‌وکار با توجه به پتانسیل‌های شهری و استانی امکان شکست کمتری دارد؟ برای مشاوره چه باید کند؟ این جوان آشفته و سرگردان از هوش مصنوعی کمک می‌گیرد و می‌پرسد چه باید کند. او سردرگم است که اطلاعات لازم برای اشتغال و مهارت‌های متناسب را از کجا بیابد؟ چه نهادهایی منابع و مهارت‌های مرتبط به آن‌ را ارائه می‌کنند؟ از طرفی بنگاه‌ها مایل هستند بدانند در هر استان چه منابع، امکانات و ظرفیت‌هایی برای توسعه کسب‌و‌کار وجود دارد و چگونه می‌تواند با سایر بنگاه‌ها زنجیره ارزش تشکیل دهد یا نیروی کار مهارت‌دیده را چگونه پیدا کند. سازمان‌های عریض و طویل دولت به جای انجام کار آسان نباید اطلاعات لازم را در همه زمینه‌ها با شراکت بازیگران عرصه اشتغال دریافت و تجمیع کنند و به‌عنوان یک بسته اطلاعات سیاستی و کاربردی به همه ذی‌نفعان ارائه دهند؟ جمعی از پژوهشگران و استادان علوم اجتماعی اعلام آمادگی کردند که این کار کاربردی و توسعه‌ای را با همکاری دستگاه‌های اجرائی انجام دهند. این پیشنهاد یک تحقیق و پژوهش صرف نیست، بلکه نتایج آن تبدیل به یک بسته کامل اطلاعات استانی اشتغال می‌شود که برای همه بازیگران میدان اشتغال کاربردی است. به‌این‌ترتیب دولت می‌تواند امیدوار باشد که با ارائه چنین اطلاعاتی که با مشارکت بازیگران و کنشگران عرصه اشتغال تهیه شده است، بازار اشتغال را شفاف‌تر کند و به همه بازیگران این فرصت را بدهد که با اطلاع مناسب و کاربردی از فرصت‌ها، امکانات و منابع دست به اقدام بزنند. در‌واقع با این کار دولت امکان انتخاب بهینه را برای بازیگران فراهم می‌کند.

در اینجا دولت دانای کل نیست که دارای همه اطلاعات باشد؛ بلکه به‌عنوان تسهیل‌کننده، اطلاعات را دریافت، دسته‌بندی و تجمیع‌ می‌کند. این پیشنهاد ماه‌هاست که در بین مدیران و کارشناسان سازمان‌های مرتبط می‌چرخد و مشخص نیست در کشوی میز کدام مدیر بایگانی شده است؟ ما همیشه درباره چه و چرا سخن می‌گوییم اما چگونگی را فراموش می‌کنیم. مدام گفته می‌شود جوانان غیر‌فعال چه هستند و چرا شکل گرفته‌اند اما وقتی از چگونگی گذر از این مسئله بحث می‌شود، همه روی برمی‌گردانیم. چگونگی گذر از مسئله سخت است و کمتر نهادی حاضر است کار سخت انجام دهد و پیشنهادها برای چگونگی و کار سخت کنار گذاشته می‌شود. شاید نه‌فقط برخی جوانان، بلکه همه علاف هستند.

آخرین مقالات منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.