کلانتری در مسیر سیلاب

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

در ابتدای خیابان جلالوند زعفرانیه پشت حصارها، کارگاهی زمینی وجود دارد که قرار است ساختمان چهارطبقه‌ای با کاربری انتظامی در آن ساخته شود. اما همین زمین به گفته متخصصان، درست در مسیر طبیعی رواناب‌های البرز جنوبی قرار گرفته؛ جایی که خاطره سیلاب‌های تجریش، گلابدره و امامزاده داوود هنوز از حافظه تهران پاک نشده است. منتقدان این پروژه معتقدند محل انتخاب‌شده با ضوابط طرح تفصیلی و قوانین حفاظت از حریم روددره‌ها نیز همخوانی ندارد. تهران بارها بهای ساخت‌وساز در مسیر آب را پرداخته است. از سیلاب تجریش تا فاجعه امامزاده داوود هر بار آب تنها آب نبوده است؛ سنگ تنه درخت، گل و آوار را با خود آورده و هرجا مسیر طبیعی‌اش بسته شده، راه تازه‌ای برای عبور پیدا کرده است. حالا نگرانی‌ها درباره زمینی در ابتدای خیابان جلالوند زعفرانیه شکل گرفته است؛ زمینی که در پایاب آبراهه‌های البرز جنوبی قرار دارد و برای احداث یک ساختمان چهارطبقه با کاربری انتظامی در نظر گرفته شده است.

بررسی‌های فنی نشان می‌دهد این محدوده بخشی از مخروط‌افکنه فعال شمال تهران است. به این معنا که هنگام بارش‌های شدید، رواناب‌های کوهستانی با سرعت زیاد به سمت این نقطه حرکت می‌کنند و تنها آب نیست که پایین می‌آید، بلکه رسوبات درشت، سنگ، تنه درخت و آوار نیز همراه جریان آب، وارد بافت شهری می‌شود. تجربه سیلاب‌های گذشته نیز نشان داده که همین ترکیب عامل اصلی تخریب و تلفات انسانی بوده است. کارشناسان هشدار می‌دهند حوضه‌های شمال تهران فرصت چندانی برای واکنش باقی نمی‌گذارند. فاصله آغاز بارندگی تا رسیدن سیلاب گاهی فقط چند دقیقه است. شیب زیاد آبراهه‌ها انرژی جریان را افزایش می‌دهد و با مسدودشدن کالورت‌ها یا پل‌ها مسیر آب تغییر می‌کند و وارد بافت شهری می‌شود. تحلیل مسیرهای رواناب نیز نشان می‌دهد جریان طبیعی آب مستقیم به سمت محل اجرای این پروژه هدایت می‌شود.

در چنین شرایطی نگرانی فقط متوجه ساختمان نیست. در سناریوی وقوع سیلاب، احتمال ورود ناگهانی آب به محدوده پروژه، برخورد سنگ و تنه درخت با سازه، انسداد کامل مسیرهای دسترسی و ازکارافتادن عملیات امدادی و انتظامی مطرح شده است. موضوعی که برای ساختمانی با کاربری حیاتی اهمیت دوچندان پیدا می‌کند، زیرا چنین مراکزی باید درست در زمان بحران قابل استفاده باشند نه اینکه خود به بخشی از بحران تبدیل شوند.

اما ماجرا فقط به مخاطرات طبیعی محدود نمی‌شود. محل اجرای پروژه براساس طرح تفصیلی تهران در زیرپهنه G312 یا «فضاهای میان روددره‌ها ـ حفاظت» قرار دارد؛ پهنه‌ای که زیرمجموعه محدوده حفاظت روددره‌هاست. ضوابط طرح تفصیلی تصریح می‌کند ساخت‌وساز در مسیر رودخانه و حریم قانونی آن ممنوع است و در سایر بخش‌های این پهنه نیز تنها با مطالعات زیست‌محیطی و هیدرولوژیک و تصویب کمیسیون ماده ۵ امکان اجرا دارد. از همین رو منتقدان پروژه معتقدند احداث یک ساختمان چهارطبقه در این محدوده علاوه بر مخاطرات فنی با ضوابط مصوب شهرسازی نیز محل پرسش است.

در کنار این موضوع اصل ۴۵ قانون اساسی نیز رودخانه‌ها و آب‌های عمومی را جزء انفال و ثروت‌های عمومی می‌داند که باید براساس مصالح عمومی اداره شوند. همچنین قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری، تغییر کاربری پهنه‌های حفاظت روددره‌ها و فضاهای سبز را خارج از چارچوب‌های قانونی مجاز نمی‌داند. نگرانی دیگری نیز در روزهای اخیر مطرح شده است. درختان موجود در محل اکنون در حصار کارگاهی قرار گرفته‌اند و احتمال قطع آنها برای آغاز عملیات ساختمانی وجود دارد. این در حالی است که مطابق قانون حفظ و گسترش فضای سبز، قطع‌کردن درخت بدون مجوز ممنوع است و علاوه بر جبران خسارت و جزای نقدی، در صورت قطع‌کردن بیش از ۳۰ اصله درخت، مجازات حبس نیز برای متخلفان پیش‌بینی شده است.