برلیناله دچار چالش سیاسی
هفتادوششمین دوره جشنواره فیلم برلین در حالی به پایان میرسد که دیگر هیچکس آن را با فیلمهایش به یاد نخواهد آورد. ویم وندرس، کارگردان، نویسنده و عکاس نامدار آلمانی، ریاست هیئت داوران را برعهده دارد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
هفتادوششمین دوره جشنواره فیلم برلین در حالی به پایان میرسد که دیگر هیچکس آن را با فیلمهایش به یاد نخواهد آورد. ویم وندرس، کارگردان، نویسنده و عکاس نامدار آلمانی، ریاست هیئت داوران را برعهده دارد. دیگر اعضای هیئت داوران شامل مین بهادر بام، کارگردان و تهیهکننده نپالی؛ بائهدونا، بازیگر سرشناس کره جنوبی؛ شیوندرا سینگ دونگارپور، کارگردان و تهیهکننده هندی؛ رینالدو مارکوس گرین، کارگردان، فیلمنامهنویس و تهیهکننده آمریکایی؛ هیکاری، کارگردان، نویسنده و تهیهکننده ژاپنی و اِوا پوشچینسکا، تهیهکننده لهستانی میشوند. به گفته خبرآنلاین، برلیناله که دههها با افتخار عنوان «سیاسیترین جشنواره فیلم جهان» را یدک میکشید، اکنون در هفتادوششمین دوره خود (۱۲ تا ۲۲ فوریه ۲۰۲۶) با بحران مشروعیت روبهروست. این بحران زمانی به اوج رسید که بیش از ۸۰ نفر از چهرههای سرشناس سینمای جهان، ازجمله خاویر باردم و تیلدا سوئینتون، در نامهای سرگشاده سکوت جشنواره در قبال جنگ غزه را محکوم کرده و آن را نشانهای از «نژادپرستی ساختاری علیه فلسطینیان» دانستند. همزمان، انصراف اعتراضی آرونداتی روی، نویسنده و فعال بزرگ هندی، ضربهای حیثیتی بر پیکره جشنوارهای وارد کرد که مدعی است «صدای محرومان» است.
وندرس با بیان اینکه «ما باید از سیاست دوری کنیم»، مدعی شد سینما «وزنه تعادلی در برابر سیاست» و «نقطه مقابل آن» است. او تأکید کرد کار هنرمندان انجام کار مردم است و نه کار سیاستمداران.
این رویکرد در حالی از سوی وندرس اتخاذ شد که جشنواره برلین در سالهای اخیر، صریحترین مواضع سیاسی را در قبال تحولات اوکراین و ایران اتخاذ کرده بود. هنرمندان معترض در نامه خود به «ورایتی» اشاره کردند این تضاد رفتاری، نشاندهنده یک «نژادپرستی نهادینهشده» است که ارزش جان انسانها را براساس جغرافیا و نژاد طبقهبندی میکند.
آنها بهشدت با ادعای وندرس مخالفت کرده و تأکید کردند فیلمسازی و سیاست تفکیکناپذیر هستند و هنر نمیتواند در برابر نسلکشی که در زمان واقعی و پیش چشم جهانیان در حال وقوع است، ادعای بیطرفی کند.
تصمیم آرونداتی روی برای خروج کامل از جشنواره، به عنوان یکی از مهمترین لحظات برلیناله ۲۰۲۶ ثبت شد. روی که قرار بود برای نمایش فیلم کلاسیک خود در سال ۱۹۸۹ با عنوان «در آن چیزی که آنی به آنها میدهد» در برلین حضور یابد، پس از شنیدن مواضع هیئت داوران، در بیانیهای که در نشریه «د وایر» منتشر شد، این سخنان را «بهتآور» و «توجیهناپذیر» خواند.
روی که پیشازاین نیز از مواضع دولت آلمان در حمایت از اسرائیل بهشدت آزرده بود، اعلام کرد هنر در چنین شرایطی باید تمام توان خود را برای توقف جنایت علیه بشریت به کار گیرد، نه اینکه با سکوت خود بر آن سرپوش بگذارد. روی با صراحتی بیسابقه، اسرائیل را به نسلکشی مردم فلسطین متهم کرد و دولتهای ایالات متحده و آلمان را به دلیل حمایتهای مالی و نظامی، «شریک جرم» نامید. نام خاویر باردم، بازیگر برنده اسکار، در صدر فهرست هنرمندانی قرار دارد که برلیناله را به چالش کشیدهاند.
بحران در برلیناله ۲۰۲۶ را نمیتوان از فضای امنیتی و سرکوبگرانه حاکم بر فضای فرهنگی آلمان جدا کرد.
گزارشها حاکی از آن است که مؤسسات فرهنگی آلمان به طور سیستماتیک شبکههای اجتماعی و فعالیتهای سیاسی هنرمندان را پایش میکنند تا هرگونه صدای مخالفی را خاموش کنند. تضاد میان بودجههای کلان فرهنگی که برلیناله دریافت میکند و بودجههای نظامی که آلمان برای کشتار در غزه صرف میکند، از نظر معترضان، ریاکاری تحملناپذیری است که اعتبار هرگونه جایزه هنری در این کشور را زیر سؤال میبرد. این جشنواره فردا پایان مییابد.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
