پرواز در بی‌خبری!

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

شرق: قطعی اینترنت و اختلال در ارسال پیامک و تماس‌های تلفنی، پروازهای کشور و مسافران را با مشکلات گسترده روبه‌رو کرده‌است.

‌دسترسی تبعیض آمیز به ارتباطات

اینترنت از روز پنجشنبه ۱۸ دی به دنبال اعتراضات خیابانی قطع شده است؛ این‌بار اما ماجرا به قطع اینترنت محدود نشد و ارسال پیامک هم تا روز جمعه ۲۶ دی ناممکن شد و تماس‌های تلفنی در برخی ساعات روز مختل شد. قطع گسترده ارتباطات، ده‌ها پرواز کشور را با مشکلات عدیده مواجه کرده است.

شرکت‌های هواپیمایی توضیح می‌دهند اطلاع‌رسانی تأخیر یا لغو پروازها با مشکل مواجه شد. این شرکت‌های هواپیمایی توضیح می‌دهند در روزهای گذشته نوعی نگاه تبعیض‌آمیز در دسترسی به پیامک تلفن همراه تا روز جمعه ۲۶ دی وجود داشته است و نه‌تنها برخی ایرلاین‌ها مانند ماهان به گزینه ارسال پیامک دسترسی داشتند، که برخی بانک‌ها و ارگان‌های خصوصی امکان ارسال پیامک‌های کمتر ضروری و حتی غیرضروری مانند مناسبات درون‌سازمانی را داشته‌اند اما سایر شرکت‌های هواپیمایی امکان ارسال پیامک‌های ضروری به مسافران خود را نداشته‌اند.

تبعیض در دسترسی به اینترانت (اینترنت ملی) هم از سوی برندهای مختلف تجاری گزارش می‌شود و این برندها توضیح می‌دهند نه‌تنها اینترنت بین‌المللی قطع بوده است، که دسترسی به اینترانت هم تبعیض‌آمیز بوده و فقط برخی کسب‌و‌کارها امکان دسترسی به اینترانت و مشتریان خود را داشته‌اند.

این موضوع درباره شرکت‌های فروش بلیت هواپیما و ایرلاین‌ها هم گزارش می‌شود.

برخی شرکت‌های هواپیمایی و آژانس‌های گردشگری توضیح می‌دهند امکان فروش غیرحضوری بلیت هواپیما و پرداخت وجه آن را از دست داده‌اند و مسافران مجبور هستند برای خرید بلیت و پرداخت وجه آن به‌صورت حضوری به شرکت‌های هواپیمایی مراجعه کنند و البته در برخی موارد دستگاه‌های پوز دچار اختلال بوده‌اند و مسافران ناچار به تأمین پول نقد شده‌اند.

علاوه بر این، شرکت‌های هواپیمایی توضیح می‌دهند که امکان ارتباط با خلبان و کادر پروازی تضعیف شده است و ایرلاین‌ها ناچار هستند ده‌ها تماس تلفنی برای انجام پروازهای خود با کادر پروازی برقرار کنند تا هماهنگی‌های لازم را انجام دهند.

شرکت‌های هواپیمایی همچنین توضیح می‌دهند بسیاری از ایرلاین‌های خارجی با قطع گسترده ارتباطات در ایران، پروازهای خود به مقصد یا از مبدأ ایران را لغو کرده‌اند و در حال حاضر بخش عمده پروازهای خارجی توسط شرکت‌های هواپیمایی ایرانی انجام می‌شود اما با مشکلات عدیده ناشی از قطع گسترده ارتباطات.

مسافران صنعت هوایی هم به «شرق» توضیح می‌دهند قطع و اختلال گسترده در ارتباطات کشور دردسرهای زیادی برای آنها ایجاد کرده است.

برخی از مسافران توضیح می‌دهند پروازهای آنها از سوی شرکت‌های هواپیمایی خارجی به ایران لغو شده است، این در حالی است که مدت ویزای اقامت آنها به اتمام رسیده و گاهی در فرودگاه‌های خارجی محبوس شده‌اند.

برخی دیگر از مسافران توضیح می‌دهند با لغو پرواز، ناچار به هزینه بیشتری برای اقامت شده‌اند و مشخص نیست این وضعیت بلاتکلیفی تا چه زمانی ادامه پیدا کند.

مسافران دیگری توضیح می‌دهند اطلاعی از تأخیر پرواز خود نداشته‌اند و ساعات طولانی در فرودگاه معطل شده‌اند و متولیان فرودگاه در پاسخ به اعتراضات مسافران می‌گویند امکان تماس تلفنی با صدها مسافر وجود نداشته است.

شرکت‌های هواپیمایی توضیح می‌دهند قطع گسترده ارتباطات در کشور، خسارت سنگینی به ایرلاین‌ها وارد کرده و شمار مسافران پروازهای داخلی را به‌شدت کاهش داده است. این در شرایطی است که شرکت‌های هواپیمایی این روزها به دلیل مشکلات متعدد، گرفتار کاهش سودآوری و حتی ثبت زیان هستند و شمار قابل توجهی از ناوگان شرکت‌های هواپیمایی کشور زمین‌گیر شده است.

گذشته از این، بالاگرفتن تنش‌های خارجی و نااطمینانی در فضای سیاست خارجی در کنار قطعی گسترده ارتباطات سبب شده است سفرهای هوایی با ریسک و تردید مواجه شود و در روزهای گذشته و در شرایطی که دسترسی مردم و مسافران به اینترنت قطع بوده است، برخی اخبار غیررسمی حتی از کلیرشدن آسمان کشور در برخی ساعات شبانه حاکی بوده است؛ موضوعی که فرزانه صادق‌مالواجردی، وزیر راه و شهرسازی به آن واکنش نشان داده است. او در واکنش به محدودیت‌ پرواز شبانه از برخی کشورها به ایلنا توضیح داده است: «پروازها در حال انجام است. محدودیت‌هایی در بعضی از کشورها داریم که پروازی در شب انجام نشود و در حال حل‌وفصل هستیم و مشکلی برای پروازها وجود ندارد».

این در حالی است که برخی شرکت‌های هواپیمایی بین‌المللی و سازمان جهانی هوانوردی برخی هشدارها را در ارتباط با پرواز از آسمان ایران صادر کرده‌اند.

‌مصائب صنعت هوایی

این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که شرکت‌های هواپیمایی، پیش از این گرفتار مشکلات عدیده بوده‌اند. چندی پیش قیمت سوخت هواپیما دوباره در لایحه بودجه سال 1405 جهش داشت. براساس لایحه بودجه سال 1405 که دولت اخیرا به مجلس تقدیم کرده، نرخ سوخت هواپیما جهش حدود دوبرابری داشته است. در بودجه پیشنهادی سال ۱۴۰۵ و مطابق ماده یک قانون هدفمندی یارانه‌ها، حداقل نسبت نرخ سوخت هوایی و نرخ سوخت جت از قیمت خرید پالایشگاهی ۶۰ درصد پیشنهاد شد. این در حالی است که نرخ سوخت هواپیما در بودجه ۱۴۰۴ حدود ۳۰ درصد قیمت خرید پالایشگاه تعیین شده بود. البته باید تأکید کرد رسیدن نرخ سوخت هواپیما به حدود 30 درصد قیمت خرید پالایشگاه‌ها به معنی افزایش 24برابری قیمت سوخت هواپیما در سال 1404 بود.

گذشته از این، تحریم سبب استهلاک گسترده ناوگان هوایی شده و بارها اخبار نقص فنی پروازهای متعدد در رسانه‌ها اطلاع‌رسانی شده است. گزارش‌های متعدد نشان می‌دهد بنا بر روایاتی رسمی بین 70 تا 80 درصد ناوگان هوایی کشور زمین‌گیر هستند.

در شرایطی که سازمان هواپیمایی کشوری بارها اعلام کرده است بازار حمل‌ونقل هوایی کشور به 550 فروند هواپیما نیاز دارد، در ایران حدود 330 هواپیما وجود دارد که بنا بر روایاتی نزدیک به 70 تا 80 درصد ناوگان هوایی زمین‌گیر هستند.

براساس آمار، برخی مدیران صنعت هوایی، تعداد هواپیماهای فعال تا 75 فروند کاهش داشته است و برخی دیگر این رقم را تا 98 فروند هواپیمای فعال دانسته‌اند. به عبارت دیگر و بر مبنای این ادعاها می‌توان گفت هم‌اکنون چیزی حدود 22 تا 30 درصد ناوگان هوایی ایران فعال هستند که این موضوع از نظر فعالان صنعت هوایی تهدیدی جدی برای این صنعت به شمار می‌آید.

در همین زمینه رئیس سابق سازمان هواپیمایی کشوری در 18 مهر سال 1401 در یک نشست خبری درباره تعداد ناوگان هوایی کشور گفت: «در مهرماه سال 1400 فقط 98 فروند هواپیمای فعال در ناوگان هوایی کشور داشتیم که در یک سال این تعداد به 175 فروند افزایش یافته است». سه روز بعد شهریار افندی‌زاده، معاون سابق حمل‌ونقل وزیر راه و شهرسازی، در دهمین اجلاس شورای عالی استان‌ها توضیح داد: «در دولت سیزدهم توانستیم 15 فروند هواپیما به ناوگان اضافه کنیم». او افزود: «در ابتدای دولت سیزدهم 75 فروند هواپیمای فعال در کشور وجود داشت که هم‌اکنون تعداد هواپیماهای فعال به 130 فروند رسیده است».

در همین راستا، آبان سال 1401 محمدرضا رضایی‌کوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس یازدهم، به ایلنا گفته بود: «برخی از شرکت‌های هواپیمایی فقط با دو فروند هواپیما فعال هستند و هواپیمای فعالی در ناوگان ندارند و درحال‌حاضر ناوگان هوایی کشورمان شرایط خوبی ندارد و نمی‌تواند تقاضای موجود را پاسخ دهد». گذشته از شمار بالای هواپیماهای زمین‌گیر، سن بالای هواپیماهای عملیاتی و نقص فنی مداوم، بهره‌وری این صنعت را به‌شدت کاهش داده است. براساس آمار سازمان هواپیمایی کشوری، میانگین سن هواپیماهای عملیاتی بین 26 تا 27 سال اعلام شده است؛ این در حالی است که هواپیماهای فرسوده‌تری در خطوط عملیاتی فعال است که قدمت آنها به نسل دوم هواپیماهای تجاری برمی‌گردد. استفاده از هواپیماهای منسوخ در خطوط هوایی ایران در شرایطی است که در بازار هوایی جهان هواپیماهای نسل چهارم وارد شده و بسیاری از ایرلاین‌های منطقه ناوگان خود را با پیشرفته‌ترین هواپیماهای مسافربری به‌روزرسانی کرده‌اند.

علیرضا منظری، معاون سابق سازمان هواپیمایی، پیش از این به «شرق» گفته بود سن بالای هواپیماهای عملیاتی کشور باعث کاهش شدید بهره‌وری در صنعت هوایی شده است و بسیاری از هواپیماهای موجود توان پرواز بیشتر از دو نوبت در روز را ندارند و همین مسئله سبب شده است عرضه بلیت از تقاضا عقب بیفتد و بهره‌وری پایین از یک سمت باعث ضرر و زیان گسترده به شرکت‌های هواپیمایی شود و از سوی دیگر مصرف‌کننده و مسافر از تأخیر زیاد هواپیما و قیمت بالای بلیت ناشی از کمبود عرضه و کاهش بهره‌وری ناراضی باشد؛ مسائلی که در واقع گویای شرایط وخیم ایرلاین‌های کشور است.

‌ادعای مجلس درباره رایزنی برای اتصال اینترنت

حالا قطعی گسترده ارتباطات بر مشکلات عدیده شرکت‌های هواپیمایی افزوده است. ارتباطات در ایران، از پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴ مختل شده است. این در حالی است که بر اساس تازه‌ترین به‌روزرسانی منتشرشده از سوی نهاد مستقل پایش اینترنت NetBlocks، داده‌های فنی نشان می‌دهد پس از عبور از بیش از ۲۰۰ ساعت از آغاز اختلال گسترده اینترنت در ایران، فقط افزایشی بسیار جزئی در میزان اتصال اینترنت کشور در ساعات بامداد شنبه ۲۷ دی ثبت شده است. با این حال، این افزایش ناچیز تأثیری معنادار بر وضعیت کلی نداشته و سطح اتصال اینترنت همچنان در حدود دو درصد از میزان عادی باقی مانده است. مشاهدات برخی کاربران حکایت از اتصال به فیلترشکن و دسترسی به شبکه‌های اجتماعی جهانی دارد. NetBlocks در آخرین گزارش خود تأکید کرده است اگرچه شاخص‌های فنی در ساعات اولیه صبح نشانه‌ای از بهبود بسیار محدود را نشان می‌دهند، اما هیچ نشانه‌ای از بازگشت قابل ‌توجه یا پایدار اینترنت در کشور مشاهده نمی‌شود. به بیان دیگر، آنچه در داده‌ها دیده می‌شود، بیشتر به نوسان‌های جزئی شبکه شباهت دارد تا آغاز فرایند رفع محدودیت‌ها.

مطابق داده‌های منتشرشده از سوی NetBlocks، در برخی مقاطع ۱۰ روز گذشته اتصالات اینترنت در کشور در حد یک درصد اعلام شده است. NetBlocks این بازه را به‌طور مشخص با عنوان SHUTDOWN (خاموشی) مشخص کرده است که نشان‌دهنده ماهیت ساختاری و هدفمند این اختلال است.

ادامه این وضعیت به معنای آن است که بخش عمده‌ای از کاربران، کسب‌وکارها، خدمات آنلاین، ارتباطات بین‌المللی و زیرساخت‌های دیجیتال کشور عملا از دسترس خارج مانده‌اند. اتصال دو درصدی معمولا محدود به مسیرهای خاص، شبکه‌های داخلی یا ارتباطات بسیار گزینشی است و قابل استفاده عمومی محسوب نمی‌شود. قطعی گسترده ارتباطات در شرایطی است که امکان ارسال پیامک از روز شنبه ۲۷ دی مجددا فعال شده است. همچنین احمد انارکی‌محمدی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، درباره توقف فعالیت کسب‌و‌کارها در فضای مجازی به دلیل قطع‌شدن اینترنت، به ایلنا گفته است: «ما در مجلس پیگیر این قضیه هستیم. خودمان چندین بار با دستگاه‌های متولی و دولت صحبت کرده‌ایم و قول مساعد هم داده‌اند که بخشی از آن درست شود».

او ادامه داد: «حقیقت این است که با توجه به اینکه مبادلات بین‌المللی در جریان بوده است، الان هیچ‌چیز مشخصی وجود ندارد و اینها بلاتکلیف هستند، در این چند روز حتی یک راه ارتباطی هم وجود نداشت که اینها بتوانند از شرایط کارشان مطلع شوند. در بحث کارآفرینی و مبادلات ما بسیار به مشکل خورده‌ایم. اگر این شرایط ادامه پیدا کند دوباره همین موضوع موجب نارضایتی می‌شود. به همین دلیل مجلس قطعا دنبال این موضوع است و پیگیری می‌کند؛ چراکه کسب‌وکارها همه وابسته به این موضوع هستند. همچنین یک‌سری از خانواده‌ها ارتباطاتشان با خارج از کشور قطع شد و از خانواده‌هایشان اطلاعی ندارند. دانشجویان هم با مشکل مواجه شده‌اند و نمی‌دانند چه کاری باید بکنند. ما دانشجویانی داریم که پذیرش گرفته‌اند، اما نمی‌توانند هیچ ارتباطی بگیرند و این برای آنها مشکل ایجاد کرده است».

در همین زمینه اخیرا مخابرات اعلام کرده است امکان تماس تلفنی با خارج از کشور به صورت یک‌طرفه و از داخل ایران به خارج برقرار شده است و هنوز امکان تماس تلفنی از خارج از کشور به داخل وجود ندارد.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.