نقش عمان در آینده روابط ایران با کشورهای منطقه چیست؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

یک کارشناس مسائل عمان، با اشاره به نقشی که مسقط می تواند در ترمیم روابط ایران با برخی کشورهای حوزه خلیج فارس ایفا کند، اظهار کرد: عمان می‌تواند الگوی دیپلماتیک برای کشورهای منطقه باشد، چراکه این کشور در سال‌های اخیر در مناسبت‌های مختلف به کشورهای حاشیه خلیج فارس گوشزد کرده که دشمن آنها ایران نیست، بلکه رژیم توسعه‌طلب صهیونیستی است.

همزمان که آتش‌بس میان ایران و آمریکا برقرار است و در شرایطی که معادلات منطقه وارد مرحله‌ای تازه شده، سفر وزیر امور خارجه ایران به عمان توجهات بسیاری را به خود جلب کرده است.

«میرجواد میرگلوی بیات» کارشناس مسائل عمان، در گفت‌وگو با ایسنا درباره اهداف سفر سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه به عمان همزمان با دوران آتش‌بس، این سفر را در چارچوب نزاکت دیپلماتیک و هماهنگی‌های منطقه‌ای ارزیابی کرد.

وی گفت: سفر آقای عراقچی به عمان را باید نوعی نزاکت دیپلماتیک با کشوری دانست که همراهی بسیار قابل قبولی با جمهوری اسلامی ایران داشته است. عمان طی سال‌ها مرکز تبادل پیام و مذاکرات میان ایران و آمریکا بوده و با توجه به پیشینه‌ای که در روند مذاکرات و حل مسائل دارد، در جریان قرار دادن این کشور نوعی کمک و رفتار دیپلماتیک محسوب می‌شود.

این کارشناس مسائل عمان افزود: با توجه به اینکه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، از جمله عمان، در جنگ رمضان آسیب دیدند و آمریکا سبب شد این کشورها متضرر شوند، هماهنگی‌هایی برای دوران آتش‌بس و به امید خدا پس از اتمام جنگ نیز باید از هم‌اکنون انجام شود، چرا که حل این مسائل نیازمند دیپلماسی است و عمان می تواند در این فضا فعال باشد.

وی ادامه داد: تنظیم روابط این کشورها با ایران به عنوان قدرت منطقه نیازمند هماهنگی‌های زودهنگام است. مسئله دیگر نیز احتمالاً به موضوع تنگه هرمز مربوط می‌شود، چرا که جنوب تنگه هرمز متعلق به عمان است و این کشور در این آبراه با ایران شریک است. بنابراین نظرات عمان نیز اهمیت دارد.

میرگلوی بیات تصریح کرد: تصور می‌کنم عمان از موضوع دریافت عوارض، البته بی‌سر و صدا، استقبال می‌کند و شاید مواضع اعلامی این کشور با مواضع اعمالی آن متفاوت باشد.

انگیزه اقتصادی عمان برای همکاری در موضوع تنگه هرمز

این کارشناس مسائل عمان درباره میزان انگیزه عمان برای همکاری با ایران در موضوع تنگه هرمز گفت: عمان کشوری با منابع محدود است و اقتصاد بزرگی ندارد. تولید ناخالص داخلی این کشور حدود ۱۱۵ میلیارد دلار است. ذخایر نفتی آن نیز محدود بوده و روزانه حدود یک میلیون بشکه نفت تولید می‌کند. البته تولید گاز قابل توجهی دارد و سالانه حدود ۴۰ میلیارد متر مکعب گاز استخراج می‌کند.

او افزود: درآمد دولت عمان چندان بالا نیست و این کشور همواره با کسری بودجه و بدهی عمومی مواجه بوده است. در چنین شرایطی، درآمدی در حدود ۲ تا ۳ میلیارد دلار برای عمان رقم قابل توجهی محسوب می‌شود و می‌تواند بخشی از کسری بودجه و بدهی دولت را کاهش دهد، از این رو چنین انگیزه‌ای وجود دارد.

این کارشناس مسائل عمان ادامه داد: در سیاست‌های اعمالی عمان این انگیزه به وضوح دیده می‌شود، اما در مواضع اعلامی برای افکار عمومی جهان غرب و متحدان منطقه‌ای خود عنوان می‌کنند که همراه با دریافت عوارض نیستند و خواهان باز بودن تنگه هرمز هستند.

میرگلوی بیات همچنین با اشاره به موقعیت منطقه «مُسَندَم» گفت: عمان از طریق منطقه جداافتاده‌ای به نام مسندم در تنگه هرمز حضور دارد، حق حاکمیتی در جنوب این تنگه دارد. بافت قبیله‌ای این منطقه تا حدی متمایل به امارات متحده عربی است و به دلیل قرار گرفتن در محاصره جغرافیایی امارات، ارتباط زمینی مستقیمی با مسقط ندارد. همین مسئله سبب شده عمان همواره نگران باشد که امارات با توجه به سیاست‌های توسعه‌طلبانه و نفوذ رژیم صهیونیستی در آن، در جنوب تنگه هرمز نفوذ کند، در چنین شرایطی، عمان استقبال می‌کند که ایران جایگاه این کشور را به عنوان همسایه جنوبی تنگه هرمز در سطح جهانی تثبیت کند.

ارزیابی عملکرد عمان در جریان جنگ رمضان

این کارشناس مسائل عمان درباره عملکرد این کشور در جریان جنگ رمضان گفت: عمان در چند نوبت به صورت محدود و با خسارت اندک هدف قرار گرفت، اما تقریباً تمامی این موارد مبهم گزارش شد و دولت عمان اعلام نکرد حملات از سوی چه طرفی صورت گرفته است.

وی ادامه داد: دستگاه دیپلماسی ایران نیز سریعاً واکنش نشان داد و اعلام کرد نقشی در این حملات نداشته است. به نظر می‌رسید این مسئله فتنه‌ای صهیونیستی و اماراتی باشد، به جز یک مورد که آقای عراقچی توضیح مختصری درباره آن ارائه کردند و آن را ناخواسته دانست.

این کارشناس مسائل عمان اظهار کرد: مسقط در جریان این جنگ توانست رشد اقتصادی خوبی را تجربه کند. بسیاری از پروازهایی که در منطقه انجام می‌شد از طریق عمان صورت گرفت، بورس این کشور رشد قابل توجهی داشت، فروش نفت و درآمدهای نفتی آن نیز افزایش یافت. همچنین در این مدت آسیبی ندید و بازار املاک و مستغلات آن نیز رشد خوبی داشت، در حالی که برای مثال دوبی با کاهش ۳۵ درصدی مواجه شد، اما عمان حداقل ۱۳ درصد رشد در بخش املاک و مستغلات ثبت کرد.

میرگلوی بیات گفت: عمان در این جنگ نشان داد تعامل با جمهوری اسلامی ایران تا چه اندازه می‌تواند کارگشا باشد و دشمن‌انگاری ایران به هیچ وجه رویکرد درستی نیست. این کشور اجازه نداد از خاک، حریم هوایی و آب‌هایش علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده شود و این مسئله به خوبی رصد شد.

 نقش عمان در ترمیم روابط ایران با کشورهای خلیج فارس

او  درباره نقش عمان در ترمیم روابط ایران با برخی کشورهای حوزه خلیج فارس نیز گفت: عمان می‌تواند الگوی دیپلماتیک برای کشورهای منطقه باشد. این کشور طی سال‌های اخیر در مناسبت‌های مختلف به کشورهای حاشیه خلیج فارس گوشزد کرده که دشمن آنها ایران نیست، بلکه رژیم توسعه‌طلب صهیونیستی است.

این کارشناس مسائل منطقه ادامه داد: این رویکرد تا آنجا پیش رفت که سال گذشته در اجلاس منامه، پس از حملات اسرائیل به ایران و جنگ ۱۲ روزه، وزیر خارجه این کشور به طور علنی در منابع رسانه ای بحرین اعلام کرد دشمن ما به هیچ وجه ایران نیست و ما اشتباه کردیم که ایران را دشمن خود دانستیم و از دشمن اصلی غافل شدیم.

وی تصریح کرد: عمان نشان داده می‌توان همسایه یک قدرت منطقه‌ای بود، همزمان با دشمنان آن قدرت نیز رابطه داشت، اما مورد حمله قرار نگرفت؛ این همان نقشی است که عمان می‌تواند ایفا کند و احتمالاً درباره آن در این سفر مذاکره خواهد شد.

او افزود: ایران در این جنگ ثابت کرد معادلات منطقه دیگر مانند گذشته نیست و روابط منطقه‌ای نیازمند بازتعریف است. از این رو عمان می‌تواند همانند گذشته این نقش را بر عهده بگیرد و احتمالاً پیام‌هایی از جانب ایران منتقل خواهد شد و مطالباتی نیز وجود دارد.

این کارشناس در پایان خاطرنشان کرد: موضوع تنگه هرمز به تنهایی نیازمند هماهنگی گسترده است و کشورهای منطقه اگر تا امروز با تحریم‌ها همراهی کرده یا از آن منتفع شده‌اند، از این پس باید نقش قدرت جمهوری اسلامی ایران را در منطقه بپذیرند و عمان می‌تواند در تنظیم این روابط نقش‌آفرینی کند.