ترکیه به دنبال گسترش نفوذ خود در لبنان با سفر پسر اردوغان

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

پایگاه خبری «النشره» در تحلیلی نوشت: سفر بلال اردوغان، فرزند رئیس‌جمهور ترکیه به لبنان، بار دیگر موضوع اهداف و دامنه نفوذ آنکارا در این کشور را مطرح کرده است؛ سفری که در پوشش توسعه روابط اقتصادی و فرهنگی، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت حضور سیاسی ترکیه در معادلات لبنان نیز باشد.

بلال اردوغان در جریان این سفر با جوزف عون، رئیس‌جمهور، نبیه بری، رئیس پارلمان و شماری از شخصیت‌های سیاسی و مذهبی لبنان دیدار کرد و در ادامه به شهر طرابلس رفت؛ شهری که به دلیل پیوندهای تاریخی و فرهنگی با ترکیه و همچنین نیازهای اقتصادی و عمرانی، از اهمیت ویژه‌ای برای آنکارا برخوردار است.

گستردگی این دیدارها نشان می‌دهد ترکیه درصدد است روابط خود را به نهادهای رسمی یا یک جریان سیاسی و مذهبی خاص محدود نکند و از مسیرهای مختلف، دامنه ارتباطات و حضور خود را در لبنان گسترش دهد. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا آنکارا به دنبال ایفای نقشی فراتر از همکاری‌های اقتصادی و فرهنگی و ورود مؤثرتر به معادلات سیاسی لبنان است؟

ترکیه برای گسترش حضور خود در لبنان، علاوه بر روابط رسمی، بر ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و اجتماعی نیز تکیه دارد. میراث دوره عثمانی در شهرهایی مانند طرابلس و پیوندهای تاریخی با برخی مناطق لبنان، از جمله ابزارهایی است که می‌تواند به تقویت روابط آنکارا با جامعه این کشور کمک کند.

طرابلس در این میان جایگاه مهمی دارد؛ شهری که با وجود برخورداری از میراث تاریخی، با مشکلات اقتصادی و کمبود سرمایه‌گذاری و فرصت‌های شغلی روبه‌روست. از این منظر، گسترش همکاری‌های اقتصادی و اجرای طرح‌های عمرانی می‌تواند برای ترکیه فرصتی جهت تقویت جایگاه خود در این منطقه باشد.

با این حال، استقبال از مقام‌های ترکیه‌ای را نمی‌توان لزوماً نشانه حمایت سیاسی از آنکارا دانست؛ چراکه این استقبال ممکن است بیش از هر چیز ناشی از پیوندهای فرهنگی یا امید به جذب سرمایه و اجرای پروژه‌های اقتصادی باشد.

در همین چارچوب، گسترش دیدارها به جریان‌ها و گروه‌های مختلف لبنانی نشان می‌دهد ترکیه احتمالاً به دنبال ایجاد شبکه‌ای گسترده از ارتباطات است تا حضور خود را به یک گروه مذهبی یا سیاسی محدود نکند. با این حال، توسعه ارتباطات به‌تنهایی به معنای برخورداری از نفوذ تعیین‌کننده در تحولات داخلی لبنان نیست و چنین نقشی به منافع مشخص، ابزارهای اجرایی و پذیرش هزینه‌های سیاسی نیاز دارد.

در کنار اهداف سیاسی، همکاری‌های اقتصادی یکی از محورهای اصلی سفر بلال اردوغان بود. جوزف عون در دیدار با وی بر آمادگی لبنان برای گسترش همکاری با ترکیه در حوزه‌های سرمایه‌گذاری، بازسازی، تجارت، گردشگری، زیرساخت‌ها و همچنین آموزش و فرهنگ تأکید کرد.

با این حال، تبدیل این زمینه‌های همکاری به پروژه‌های عملی با موانع متعددی روبه‌روست. بی‌ثباتی اقتصادی، مشکلات قانونی، نبود منابع مالی کافی و پیچیدگی روندهای تصمیم‌گیری در لبنان از جمله عواملی هستند که می‌توانند اجرای توافق‌ها و طرح‌های مشترک را با مشکل مواجه کنند.

از سوی دیگر، ترکیه نیز با گسترش روابط اقتصادی می‌تواند بازارهای جدیدی برای شرکت‌ها و مؤسسات خود ایجاد کند و هم‌زمان جایگاه منطقه‌ای خود را تقویت کند. بنابراین، همکاری دو کشور زمانی می‌تواند به نتیجه برسد که منافع متقابل در قالب طرح‌های مشخص، منابع مالی و سازوکارهای اجرایی تعریف شود.

بر همین اساس، معیار واقعی ارزیابی این سفر نه تعداد دیدارها و توافق‌های کلی، بلکه اقداماتی است که در ادامه برای آغاز پروژه‌های اقتصادی و تأمین منابع مالی آنها انجام خواهد شد.

گسترش روابط با ترکیه می‌تواند گزینه‌های اقتصادی و سیاسی لبنان را افزایش دهد، اما در عین حال این نگرانی وجود دارد که رقابت جریان‌های داخلی برای جلب حمایت بازیگران خارجی، همکاری‌های دوجانبه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

در این میان، باید میان تلاش آنکارا برای تقویت حضور خود در لبنان و ایفای نقش در حل بحران‌های سیاسی و امنیتی این کشور تفاوت قائل شد. گسترش ارتباط با مقام‌ها و مراجع مذهبی لزوماً به معنای برخورداری ترکیه از ابتکارعمل برای حل اختلافات داخلی لبنان نیست؛ همان‌طور که تمایل به سرمایه‌گذاری نیز به معنای تعهد به تأمین هزینه‌های بازسازی یا ارائه تضمین‌های امنیتی نخواهد بود.

در مجموع، سفر بلال اردوغان را می‌توان تلاشی برای گسترش دامنه روابط و تقویت جایگاه ترکیه در لبنان ارزیابی کرد؛ با این حال، تبدیل این تحرکات به نفوذ سیاسی و اقتصادی پایدار، علاوه بر اراده آنکارا، به توانایی دولت لبنان در تعیین اولویت‌های خود، مدیریت روابط خارجی و جلوگیری از تبدیل همکاری‌های خارجی به عرصه رقابت‌های داخلی بستگی دارد.