از صدام حسین تا مادورو؛ رؤسای کدام کشورها توسط آمریکا بازداشت شدند؟

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

بازداشت مادورو، ونزوئلا را به فهرست کشورهایی می‌افزاید که ایالات متحده به طور مستقیم در آن‌ها رهبرانِ در قدرت را سرنگون کرده یا در دوره‌ای نه‌چندان دور باعث برکناری آن‌ها شده است؛ امری که نشان‌دهنده الگویی مستمر از مداخلات است که فشارهای نظامی، حقوقی و دیپلماتیک را با یکدیگر ترکیب می‌کند.

آخرین بازداشت حدود ۲۰ سال پیش بود که آمریکا انجام داد و آن شخص صدام حسین رئیس‌جمهور عراق بود.

از مانوئل نوریه‌گا که پس از تهاجم آمریکا به پاناما در سال ۱۹۸۹ سرانجام به زندان‌های ایالات متحده منتقل شد، تا صدام حسین که در پی اشغال عراق توسط آمریکا در سال ۲۰۰۳ بازداشت شد، الگوهای مداخله تکرار می‌شوند؛ در حالی که نتیجه همواره «تحمیل واقعیت‌های سیاسی جدید» بوده است.

 رویداد دستگیری مادورو  نشان داد  ترامپ در خواست خود برای کنار رفتن مادورو جدی بوده مادورویی که از حمایت قابل توجه چین و روسیه برخوردار بود و به نظر می‌رسد توانسته است آن را ظرف چند ساعت و از طریق لحظه‌ای بسیار خشونت‌بار در آسمان کاراکاس عملی کند.

در اینجا مروری می‌کنیم بر رؤسای کشورهایی که توسط ایالات متحده بازداشت شدند

نیکولاس مادورو (ونزوئلا)

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز شنبه اعلام کرد نیروهای آمریکایی یک حمله «موفق و گسترده» علیه ونزوئلا انجام داده‌اند و توضیح داد که رئیس‌جمهور ونزوئلا و همسرش «بازداشت شده و از طریق هوا از کشور خارج شده‌اند».

ترامپ در اظهاراتی به رسانه‌ها، از «موفقیت مأموریت با هدف بازداشت رئیس‌جمهور ونزوئلا تمجید کرد و گفت: برنامه‌ریزی بسیار دقیقی انجام شده بود، نیروهای فوق‌العاده‌ای حضور داشتند و افراد بسیار توانمندی در این عملیات مشارکت کردند.

درهم‌تنیدگی دستور کارهای مختلف مقام‌های ارشد آمریکا، به تشدید بسیج نظامی علیه ونزوئلا انجامید؛ اقدامی که در چارچوب کارزار فشار برای برکناری یا تضعیف نیکولاس مادورو صورت گرفت و منافع مرتبط با نفت، مواد مخدر و مهاجرت در آن نقش داشت.

در ماه اوت گذشته، وزارتخانه‌های خارجه و دادگستری آمریکا اعلام کردند پاداش ارائه اطلاعاتی که به بازداشت و یا محکومیت نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، به اتهام نقض قوانین مواد مخدر آمریکا منجر شود، به ۵۰ میلیون دلار افزایش یافته است.

در بیانیه وزارت خارجه آمریکا آمده است: مادورو بیش از یک دهه رهبر باند موسوم به «کارتل د لوس سولس» بوده؛ گروهی که مسئول قاچاق مواد مخدر به ایالات متحده است. در ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۵، وزارت خزانه‌داری آمریکا این کارتل را به عنوان یک سازمان تروریستی جهانیِ ویژه طبقه‌بندی کرد.

دو ماه بعد، دونالد ترامپ دستور محرمانه‌ای را امضا کرد که به وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) اجازه می‌داد عملیات نظامی علیه باندهای مواد مخدر در آمریکای لاتین را با تمرکز ویژه بر حملات دریایی اجرا کند.

این اقدام، آغازگر کارزار فزاینده فشار نظامی برای کنار زدن مادورو از قدرت بود؛ کارزاری که شامل حملات آمریکا علیه «قایق‌های مواد مخدر» می‌شد و بنا بر گزارش‌ها، دست‌کم ۱۰۵ نفر را در دریای کارائیب و شرق اقیانوس آرام به کام مرگ کشاند.

همچنین محاصره نفتکش‌های ورودی و خروجی بنادر ونزوئلا اعمال شد و ترامپ تهدید کرد ممکن است حملات زمینی در داخل ونزوئلا انجام شود.

با این حال، کارشناسان حقوقی تردید دارند که ایالات متحده حتی در صورت غیرقانونی بودن اقداماتش، با پیامد حقوقی معناداری مواجه شود؛ چرا که سازوکار اجرایی مؤثری در حقوق بین‌الملل  در این باره وجود ندارد.

برخی متخصصان حقوق بین‌الملل معتقدند دولت ترامپ با ادعای اینکه این عملیات صرفا یک مأموریت اجرای قانون بوده، اما هم‌زمان آن را مقدمه‌ای برای کنترل بلندمدت ونزوئلا دانسته، مرزهای حقوقی را مخدوش کرده است.

خبرگزاری رویترز به نقل از «جرمی پال»، استاد حقوق اساسی دانشگاه نورث‌ایسترن، نوشت: نمی‌توان گفت این عملیات صرفا برای اجرای قانون بوده و بعد ادعا کرد اکنون باید کشور را اداره کنیم. این منطق ندارد. او افزود: به‌سختی می‌توان تصور کرد که نهادی حقوقی بتواند پیامد عملی جدی برای این دولت (آمریکا) تحمیل کند.

صدام حسین (عراق)

صدام حسین از سال ۱۹۷۹ تا ۲۰۰۳ رئیس‌جمهور عراق بود. او از طریق حزب بعث سوسیالیستی به قدرت رسید و فعالیت سیاسی خود را پس از سرنگونی نظام پادشاهی عراق در سال ۱۹۵۸ آغاز کرد.

دوران ریاست‌جمهوری او با تلاش‌هایی برای نوسازی اقتصادی همراه بود، اما هم‌زمان عراق درگیر جنگی طولانی با ایران بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ شد و در سال ۱۹۹۰ نیز به کویت حمله کرد؛ اقدامی که به جنگ دوم خلیج فارس و سپس تحریم‌های بین‌المللی انجامید.

در سال ۲۰۰۳، ایالات متحده با همراهی نیروهای بریتانیایی، استرالیایی و لهستانی، تهاجم گسترده‌ای به عراق آغاز کرد؛ جنگی که به یکی از خون‌بارترین درگیری‌های نظامی قرن بیست‌ویکم تبدیل شد و میراث سیاسی جورج دبلیو بوش را شکل داد.

توجیه اصلی این جنگ در قطعنامه‌ای مشترک از کنگره آمریکا موسوم به «قطعنامه عراق» مطرح شد که هدف آن «خلع سلاح‌های کشتار جمعی عراق، پایان دادن به حمایت صدام حسین از تروریسم و آزادسازی مردم عراق» عنوان شده بود؛ در حالی که بعدها مشخص شد عراق فاقد سلاح‌های کشتار جمعی بوده است.

به گزارش شورای روابط خارجی، ناکامی حملات هوایی اولیه برای سرنگونی رهبری عراق، راه را برای تهاجم زمینی هموار کرد. نیروهای آمریکایی و بریتانیایی به‌سرعت پیشروی کردند و بوش پایان عملیات عمده رزمی را از عرشه ناو هواپیمابر «یواس‌اس آبراهام لینکلن» اعلام کرد.

با تشدید مقاومت مسلحانه علیه اشغال، نیروهای آمریکایی دو پسر صدام حسین، عُدی و قُصی، را در جریان درگیری‌هایی در موصل کشتند. صدام حسین نیز در نهایت در مخفیگاهی کوچک نزدیک خانه کودکی‌اش در تکریت پیدا و بازداشت شد؛ رویدادی که مقام‌های آمریکایی آن را «نقطه عطفی بالقوه» دانستند. سرانجام در ۳۰ دسامبر ۲۰۰۶، محاکمه صدام حسین با صدور حکم اعدام پایان یافت.

ژان برتران آریستید (هائیتی)

ژان برتران آریستید با حمایت جنبش مردمی «لاوالاس» در انتخابات ۱۹۹۰ پیروز شد و در فوریه ۱۹۹۱ به‌عنوان نخستین رئیس‌جمهور منتخب دموکراتیک هائیتی روی کار آمد.

او برنامه سوادآموزی را اجرا کرد، ساختارهای سرکوبگر محلی را برچید و نظارت بر کاهش چشمگیر نقض حقوق بشر را بر عهده داشت؛ اما اصلاحاتش خشم ارتش و نخبگان هائیتی را برانگیخت و در ۳۰ سپتامبر ۱۹۹۱ با کودتای نظامی سرنگون شد.

در سال ۱۹۹۴، حکومت کودتا تحت فشار آمریکا و تهدید به استفاده از زور فروپاشید و آریستید در دوره‌های ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶ و سپس ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴ به قدرت بازگشت.

به گزارش مجله Responsible Statecraft، دولت آمریکا آریستید را با هواپیمایی از خلیج گوانتانامو به جمهوری آفریقای مرکزی منتقل کرد؛ پروازی با مسیر گمراه‌کننده که عملا به کودتایی انجامید و یک دهه پیشرفت دشوار دموکراتیک را متوقف کرد.

در حالی که واشنگتن وقوع کودتا را انکار می‌کند، رویداد ۲۹ فوریه ۲۰۰۴ به برکناری رهبری انجامید که حاضر به تبعیت از خواسته‌های آمریکا نبود. نارضایتی واشنگتن از مسیر دموکراسی در هائیتی، به‌ویژه به دلیل تلاش آریستید برای افزایش حداقل دستمزد، گسترش سرمایه‌گذاری دولتی در آموزش و بهداشت و انتقاد علنی از نظم ناعادلانه جهانی، آشکار بود.

مانوئل نوریه‌گا (پاناما)

هر چند هرگز رئیس‌جمهور نبود، اما مانوئل نوریه‌گا بین سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۹ رهبر عملی پاناما محسوب می‌شد. او که زمانی متحد آمریکا بود، در ژانویه ۱۹۹۰ توسط نیروهای آمریکایی بازداشت شد؛ اقدامی که با اتهام تبدیل پاناما به «مرکز قاچاق مواد مخدر» همراه بود.

ایالات متحده پس از شکست یک کودتای مورد حمایت خود در اکتبر ۱۹۸۹، در ۲۰ دسامبر همان سال عملیات نظامی «هدف عادلانه» را با اعزام بیش از ۲۰ هزار سرباز آغاز کرد. نوریه‌گا سرانجام در سفارت واتیکان در پاناماسیتی تسلیم شد و پس از انتقال به میامی، به جرائم متعدد محکوم گردید. او پس از محکومیت در آمریکا، فرانسه و پاناما، در ۸۳ سالگی در بازداشت درگذشت.

خوان اورلاندو هرناندس (هندوراس)

خوان اورلاندو هرناندس، رئیس‌جمهور سابق هندوراس است که در فوریه ۲۰۲۲، اندکی پس از پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش، در خانه‌اش در تیگوسیگالپا بازداشت شد.

او به آمریکا مسترد و به اتهام فساد و مشارکت در قاچاق مواد مخدر محاکمه شد و در ژوئن ۲۰۲۲ به ۴۵ سال زندان محکوم گردید. با این حال، دونالد ترامپ در ۱ دسامبر ۲۰۲۵ او را مورد عفو قرار داد؛ اقدامی که واکنش‌های تند بسیاری برانگیخت و به صدور حکم بازداشت بین‌المللی جدیدی از سوی دادستان کل هندوراس انجامید.

آخرین اخبار جهان را از طریق این لینک پیگیری کنید.