۱۰ سوال ۲ گزینه ای آزمون دستیاری حذف شد
معاون آموزشی وزارت بهداشت در پاسخ به اعتراضات ناشی از حذف ۱۰ سوال ۲ پاسخی آزمون دستیاری گفت: منابع آزمون دستیاری متعدد هستند و گاهی ممکن است یک کمیته طراحی سؤال را بر اساس یک منبع تنظیم کند، در حالی که در منبع دیگری پاسخ متفاوتی برای همان سؤال وجود داشته باشد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
در آستانه روز پزشک نشست خبری طاهره چنگیز معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در جمعی از اصحاب رسانه امروز ۳۱ مردادماه برگزار شد.چنگیز در ابتدا در پاسخ به پرسشی درباره پنجاهوسومین آزمون دستیاری پزشکی و حواشی مربوط به سؤالات این آزمون گفت: آزمون دستیاری پزشکی یکی از سرنوشتسازترین آزمونها برای پزشکانی است که قصد ادامه تحصیل و انتخاب تخصص دارند. طبیعی است که هرگونه اشکال در سؤالات این آزمون، با توجه به اهمیت و تأثیری که نتیجه آن بر آینده داوطلبان دارد، میتواند تبعات قابل توجهی داشته باشد.وی افزود: از نظر فنی، طراحی سؤالات آزمون دستیاری فرآیندی چندمرحلهای است و تلاش شده است از بانک سؤالات و ظرفیت علمی کمیتههای مختلف در سراسر کشور استفاده شود. بنابراین، سؤالات آزمون حاصل کار تعداد محدودی از افراد نیست، بلکه حداقل ۱۷ کمیته در سراسر کشور در فرآیند جمعآوری و طراحی سؤالات مشارکت دارند.معاون آموزشی وزارت بهداشت در ادامه توضیح داد: پس از جمعآوری سؤالات پیشنهادی، دو یا سه گروه مستقل از این بانک سؤالات، دفترچههای پیشنهادی را طراحی میکنند. در نهایت نیز یک گروه کوچکتر از میان این دفترچهها، دفترچه نهایی آزمون را انتخاب میکند.چنگیز تاکید کرد: این فرآیند با دو هدف انجام میشود؛ نخست اینکه طراحی سؤالات صرفاً به یک گروه محدود واگذار نشود و دوم اینکه امنیت آزمون حفظ شود و در صورت بروز مشکل، امکان استفاده از گزینههای جایگزین وجود داشته باشد.
علت حذف سؤالات دوگزینهای
وی درباره وجود سؤالات دوگزینهای در آزمون گفت: منابع آزمون دستیاری متعدد هستند و گاهی ممکن است یک کمیته طراحی سؤال را بر اساس یک منبع تنظیم کند، در حالی که در منبع دیگری پاسخ متفاوتی برای همان سؤال وجود داشته باشد.چنگیز افزود: در چنین شرایطی ممکن است با مراجعه به یک منبع، گزینه «الف» صحیح به نظر برسد، اما با مراجعه به منبع دیگر، گزینه «ب» پاسخ درست تلقی شود. با وجود تمام کنترلهایی که در مراحل مختلف انجام میشود، نمیتوان به طور کامل از بروز چنین مواردی جلوگیری کرد.وی ادامه داد: امسال به دلیل وجود نمره منفی در آزمون، تصمیم گرفته شد سؤالاتی که دارای دو پاسخ صحیح یا قابل قبول بودند، حذف شوند. اگر آزمون نمره منفی نداشت، میتوانستیم برای هر دو گزینه نمره در نظر بگیریم، اما در شرایطی که آزمون دارای نمره منفی است، داوطلبی که متوجه اشکال سؤال شده و به دلیل ترس از نمره منفی به آن پاسخ نداده است، نباید متضرر شود.وی تاکید کرد: بنابراین، با توجه به این موضوع و همچنین پس از مشورت با منابع و مراجع مربوط به ارزشیابی، تصمیم درست این بود که سؤالات دوگزینهای حذف شوند. در این صورت، داوطلبانی که متوجه اشکال سؤال شده و به آن پاسخ نداده بودند، متضرر نمیشوند و افرادی نیز که به یکی از گزینههای صحیح پاسخ داده بودند، مشمول نمره منفی نخواهند شد.
بررسی اعتراضات داوطلبان
چنگیز درباره اعتراضات مطرحشده نسبت به سؤالات آزمون دستیاری گفت: امسال اعتراضات داوطلبان در دو کمیته مستقل بررسی شد. ابتدا تمامی اعتراضات در یک کمیته مورد بررسی قرار گرفت و سپس همان اعتراضات برای بررسی مجدد به گروه دیگری ارجاع داده شد.وی افزود: نتایج بررسی این دو گروه نیز در تمام موارد یکسان نبود. برای مثال، ممکن بود گروه نخست درباره یک یا دو سؤال به این نتیجه برسد که سؤال باید حذف شود، اما گروه دوم پس از بررسی اعلام کند که سؤال ایرادی نداشته و باید در آزمون باقی بماند.
معاون آموزشی وزارت بهداشت تاکید کرد: باید توجه داشت که همه سؤالات آزمونهای دستیاری صرفاً در سطح دانش و حفظیات نیستند. بخشی از سؤالات، تحلیلی هستند و در سؤالات تحلیلی ممکن است اختلاف نظر میان صاحبنظران نیز ایجاد شود.وی ادامه داد: چنین اختلاف نظرهایی اجتنابناپذیر است و در آزمونهای علمی و ارزیابیهای تخصصی در کشورهای مختلف نیز ممکن است نظر یک پنل کارشناسی با پنل کارشناسی دیگر متفاوت باشد. در چنین مواردی، نظر گروه خبرگان و پنل کارشناسی مبنای تصمیمگیری قرار میگیرد.
افزایش ظرفیت یا افزایش پذیرش؟
وی در پاسخ به پرسش خبرنگار فارس درباره انتقادهای مطرحشده درخصوص «ظرفیتسوزی» و افزایش ظرفیت در برخی رشتههای تخصصی، گفت: اگر منظور از ظرفیت، صرفاً اعلام تعداد صندلی برای پذیرش دستیار باشد، به نظر من بهتر است از عنوان «افزایش پذیرش» استفاده کنیم، نه «افزایش ظرفیت».چنگیز افزود: ظرفیت به این معناست که امکانات، شرایط، تجهیزات و نیروی انسانی لازم فراهم شود تا بتوان تعداد بیشتری از افراد را به صورت استاندارد آموزش داد. متأسفانه یکی از مغالطههای رایج این است که افزایش تعداد پذیرفتهشدگان را افزایش ظرفیت تلقی کنیم، در حالی که اگر امکانات آموزشی افزایش پیدا نکرده باشد، صرفاً افراد بیشتری در همان ظرفیت قبلی پذیرفته شدهاند.وی ادامه داد: وزارت بهداشت در زمینه افزایش واقعی ظرفیت، از سالهای گذشته اقدامات متعددی انجام داده است. برای نمونه، اگر روند ۲۰ سال گذشته را بررسی کنیم، میتوان مشاهده کرد که دانشکدهها و مراکز جدیدی مجوز آموزش رشتههایی مانند اورولوژی، جراحی مغز و اعصاب، ارتوپدی و سایر رشتههای تخصصی را دریافت کردهاند.
وی بیان کرد: این رشتهها به امکانات، تجهیزات و اعضای هیئت علمی کافی نیاز دارند. بررسی روند ایجاد این امکانات نشان میدهد که افزایش ظرفیت واقعی با یک رشد طبیعی همراه بوده است، نه رشد بادکنکی. رشد بادکنکی به معنای افزایش تعداد افراد بدون فراهم کردن امکانات متناسب با آن است و چنین افزایشی را نمیتوان رشد واقعی ظرفیت دانست.معاون آموزشی وزارت بهداشت تأکید کرد: بر اساس مصوبه مجلس، وزارت بهداشت مکلف است سالانه ۱۲ درصد به پذیرش دستیاران پزشکی اضافه کند. پرسش اساسی این است که آیا میتوان همزمان با این افزایش ۱۲ درصدی، امکانات، تجهیزات و شرایط لازم برای آموزش این تعداد دستیار را نیز فراهم کرد؟ این موضوع نیازمند بررسی دقیق آمار و ظرفیتهای موجود است.نقش اعضای هیئت علمی در افزایش ظرفیتوی افزود: یکی از الزامات افزایش ظرفیت تربیت دستیار، برخورداری از تعداد کافی اعضای هیئت علمی است. برای آموزش دستیار در رشتههایی مانند اورولوژی، ارتوپدی، چشمپزشکی و سایر رشتههای تخصصی، صرفاً داشتن یک عضو هیئت علمی جوان کافی نیست.چنگیز ادامه داد: برای مثال، نمیتوان برای پذیرش دستیار در رشته اورولوژی صرفاً به یک استادیار پایه یک متکی بود؛ زیرا فردی که تا سال گذشته خود دستیار بوده، برای پذیرش مسئولیت آموزش تعداد بیشتری از دستیاران به تجربه کافی نیاز دارد.وی تاکید کرد: به عبارت دیگر، نمیتوان صرفاً با استفاده از اعضای هیئت علمی طرحی، بخشهای آموزشی تخصصی را توسعه داد. باید بررسی شود چه میزان امکان جذب و بهکارگیری اعضای هیئت علمی وجود دارد که حداقل چهار یا پنج سال سابقه استادیاری داشته باشند و بتوان از ظرفیت علمی و تجربی آنها برای تربیت دستیاران جدید استفاده کرد.
مبنای نیازسنجی برای رشتههای تخصصی
وی در پاسخ به این پرسش که آیا دانشگاهها ظرفیتهای خود را در رشتههایی ایجاد میکنند که متقاضی کمتری دارند، گفت: در این زمینه ابتدا باید به یک سؤال اساسی پاسخ دهیم. بر اساس سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری، تولیت نظام سلامت بر عهده چه نهادی است و نیازسنجی خدمات سلامت بر عهده چه دستگاهی قرار دارد؟چنگیز افزود: اگر وزارت بهداشت بر اساس وظیفه قانونی خود، سطحبندی خدمات را انجام داده و نیازهای نظام سلامت را بر مبنای آمار و اطلاعات موجود اعلام کرده است، باید مشخص شود که مبنای تصمیمگیری، این نیازسنجی کارشناسی است یا برداشتهای موردی و شخصی از وضعیت یک شهرستان یا منطقه.وی تاکید کرد: ممکن است فردی بر اساس مشاهده شخصی خود بگوید در یک شهرستان متخصص فلان رشته وجود ندارد و بنابراین باید ظرفیت آن رشته افزایش پیدا کند، اما سیاستگذاری در سطح ملی نمیتواند صرفاً بر اساس مشاهدات موردی انجام شود و باید مبتنی بر آمار و نیازسنجی نظام سلامت باشد.وی ادامه داد: وزارت بهداشت متولی ارائه خدمات سلامت است و زمانی که بر اساس آمار اعلام میکند یک رشته همچنان مورد نیاز کشور است، این موضوع باید در چارچوب نظام جامع نیازسنجی و سیاستگذاری سلامت مورد بررسی قرار گیرد.وی در پایان درباره رشتههایی که با وجود نیاز کشور، با کاهش استقبال داوطلبان مواجه هستند، از جمله رشته بیهوشی، گفت: باید میان کمبود نیروی متخصص در یک منطقه خاص و نیاز واقعی کشور به یک رشته تخصصی تفاوت قائل شد. اگر ظرفیت رشتهای مانند بیهوشی خالی میماند، این موضوع لزوماً به معنای غیرضروری بودن آن رشته نیست و باید علت خالی ماندن ظرفیت و همچنین نیاز واقعی نظام سلامت به آن رشته به صورت کارشناسی بررسی شود.
معاون آموزشی وزارت بهداشت، درباره نحوه تعیین ظرفیت رشتههای تخصصی پزشکی بیان کرد: در یک بیمارستان، اگر متخصص جراحی، چشمپزشکی، ارتوپدی، زنان و سایر رشتهها حضور داشته باشند، اما متخصص بیهوشی وجود نداشته باشد، عملاً امکان استفاده از ظرفیت بسیاری از این متخصصان وجود نخواهد داشت؛ زیرا متخصصی نیست که خدمات بیهوشی مورد نیاز آنها را ارائه دهد.وی افزود: بنابراین، اگر وزارت بهداشت بخشی از ظرفیت پذیرش را به رشته بیهوشی اختصاص میدهد، این اقدام به معنای کنار گذاشتن یا نادیده گرفتن سایر رشتهها نیست، بلکه بر اساس نیاز واقعی نظام سلامت انجام میشود.وی ادامه داد: در مورد رشته داخلی نیز موضوع به همین شکل است. اگر بخشی از ظرفیت پذیرش به رشته داخلی اختصاص داده میشود، صرفاً به این دلیل نیست که تصور میکنیم داوطلب کمتری دارد، بلکه به این دلیل است که حضور متخصص داخلی در تمامی بیمارستانها، حتی بیمارستانهای کوچک ۳۲ تختخوابی در شهرستانها، ضروری است.چنگیز توضیح داد: نمیتوان بیمارستانی را تصور کرد که در آن متخصص داخلی حضور نداشته باشد، اما میتوان بیمارستانی را تصور کرد که در آن متخصص اورولوژی حضور نداشته باشد؛ زیرا همه خدمات تخصصی لزوماً نیاز نیست در تمامی سطوح بیمارستانی ارائه شوند.ضرورت افزایش ظرفیت طب اورژانسوی درباره افزایش ظرفیت رشته طب اورژانس گفت: اگر اعلام میشود که باید ظرفیت رشته طب اورژانس افزایش پیدا کند، این تصمیم صرفاً به دلیل خالی ماندن ظرفیت این رشته نیست که بخواهیم برای جبران آن ۱۲ درصد ظرفیت مازاد یا حتی بیشتر اختصاص دهیم.
وی افزود: مسئله اصلی این است که در یک بیمارستان ۳۲ تختخوابی، میتوان با حضور یک متخصص طب اورژانس و یک متخصص داخلی در هر سه شیفت، بخش مهمی از خدمات اورژانسی و ضروری را پوشش داد.معاون آموزشی وزارت بهداشت ادامه داد: در چنین بیمارستانی، آیا حضور متخصص ارتوپدی در هر سه شیفت و به صورت مستمر الزامی است؟ پاسخ منفی است. ممکن است برخی خدمات تخصصی از طریق نظام ارجاع و مراجعه به بیمارستانهای سطوح بالاتر ارائه شوند.سطحبندی خدمات، مبنای تعیین نیازوی با اشاره به اهمیت سطحبندی خدمات سلامت گفت: در نظام ارائه خدمات درمانی، مفهومی به نام «سطحبندی خدمات» وجود دارد که مشخص میکند چه خدماتی اورژانسی هستند و باید در هر جمعیتی در دسترس باشند و چه خدماتی اورژانسی نیستند و میتوان آنها را از طریق نظام ارجاع پوشش داد.چنگیز افزود: بنابراین از افرادی که درباره میزان نیاز کشور به رشتههای مختلف تخصصی اظهارنظر میکنند، درخواست میکنم ابتدا مشخص کنند این نیازسنجی را بر اساس چه نظام سطحبندی و چه مستنداتی انجام دادهاند.وی تأکید کرد: اظهارنظر درباره نیاز کشور به متخصصان مختلف باید بر اساس مستندات، آمار و سطحبندی خدمات باشد، نه صرفاً بر مبنای برداشتهای شخصی یا مشاهدات موردی.نقش رشتههای ماژور در ارائه خدمات سلامتوی درباره ساختار رشتههای تخصصی پزشکی گفت: برای آموزش صحیح متخصصان رشتههایی مانند اورولوژی و ارتوپدی نیز باید به ساختار کلی نظام تخصصی پزشکی توجه کرد. در پزشکی، برخی رشتهها به عنوان رشتههای ماژور شناخته میشوند.
وی افزود: رشتههای داخلی، جراحی، کودکان، زنان و بیهوشی را میتوان در زمره رشتههای اصلی یا ماژور پزشکی در نظر گرفت. بسیاری از رشتههای تخصصیتر و اختصاصیتر از این رشتههای اصلی منشعب شدهاند.چنگیز ادامه داد: در مورد رشتههایی که از رشتههای ماژور منشعب شدهاند، میتوان با اتکا به همین رشتههای اصلی و البته با داشتن یک برنامه مشخص برای سطحبندی خدمات، بخش قابل توجهی از نیازهای درمانی را پوشش داد.وی تاکید کرد: با وجود رشته طب اورژانس نیز ممکن است در برخی بیمارستانها برای ارائه بعضی خدمات اورژانسی، نیاز به حضور دائمی متخصصانی از برخی رشتههای تخصصی مانند جراحی یا زنان کاهش پیدا کند؛ زیرا بخشی از خدمات اورژانسی را میتوان در سطح مناسب توسط متخصصان طب اورژانس و سایر رشتههای اصلی ارائه کرد.سالمندی جمعیت و نیازهای نظام سلامتمعاون آموزشی وزارت بهداشت در ادامه با اشاره به روند سالمندی جمعیت کشور گفت: نکته دیگری که باید به آن توجه کرد، افزایش جمعیت سالمند کشور است. با سالمند شدن جمعیت، طبیعتاً نیاز به خدمات پزشکی و تخصصی افزایش پیدا میکند، اما در کنار آن باید به نیازهای پرستاری، مراقبتی و توانبخشی نیز توجه جدی داشت.وی افزود: متأسفانه موضوع سالمند شدن جمعیت نیز گاهی به دستاویزی برای اعلام نیاز گسترده به خدمات تخصصی و فوقتخصصی پزشکی تبدیل شده است. در حالی که در جوامع سالمندتر، اگرچه نیاز به خدمات تخصصی و فوقتخصصی پزشکی وجود دارد، اما نسبت این نیاز بهمراتب کمتر از میزان نیاز به خدمات پرستاری، توانبخشی، مراقبتی، رفاهی و تأمین اجتماعی است.
چنگیز تأکید کرد: جمعیت سالمند کشور ممکن است بیش از آنکه به خدمات فوقتخصصی، برای مثال در حوزه اورولوژی سالمندی، نیاز داشته باشد، به خدمات مراقبتی، توانبخشی، رفاهی و حمایتهای اجتماعی نیازمند باشد. بنابراین باید از ارائه آدرس غلط درباره نیازهای سالمندان پرهیز کنیم و مراقب باشیم که با چنین رویکردی، هزینه ارائه خدمات به جمعیت سالمند را نیز به شکل غیرضروری افزایش ندهیم.
پایان اجرای مصوبه افزایش ۲۰ درصدی ظرفیت پزشکی و دندانپزشکی
معاون آموزش وزارت بهداشت، درباره ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی و دندانپزشکی گفت: بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، افزایش سالانه ۲۰ درصدی ظرفیت پذیرش دانشجو در رشتههای پزشکی و دندانپزشکی الزامی شده بود. اجرای این مصوبه تا سال ۱۴۰۴ ادامه داشت و اکنون مدت اجرای آن به پایان رسیده است.وی افزود: وزارت بهداشت به تکلیف محوله از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی عمل کرده و این افزایش سالانه ۲۰ درصدی، در بسیاری از دانشگاهها موجب شده است ظرفیت پذیرش نسبت به سال مبنا دو برابر شود؛ یعنی ظرف چهار سال، تعداد دانشجویان پذیرفتهشده از طریق کنکور به دو برابر برسد.معاون آموزش وزارت بهداشت ادامه داد: اکنون حدود ۷۵ هزار دانشجوی پزشکی در حال تحصیل داریم. شاخص دیگری نیز وجود دارد که شاخص پزشک به جمعیت است و بر اساس قانون برنامه هفتم پیشرفت، اگر دانشجویان پزشکی در حال تحصیل و پزشکان موجود در کشور را با یکدیگر جمع بزنیم، این شاخص برای سال ۱۴۰۸ محقق شده است.وی گفت: حتی اگر دانشکدههای پزشکی از امسال هیچ دانشجویی نپذیرند، نسبت پزشک به جمعیت در سال ۱۴۰۸ با همین دانشجویان در حال تحصیل که فارغالتحصیل خواهند شد، تأمین میشود؛ البته هیچگاه چنین اتفاقی نخواهد افتاد که ظرفیت پذیرش پزشکی به صفر برسد.
چنگیز افزود: بنابراین، هم تکلیف شورای عالی انقلاب فرهنگی و هم تکلیف برنامه هفتم توسعه، در واقع همین حالا انجام شده است. اما بحث بعدی این است که با افزایش تعداد پذیرش دانشجو، آیا میتوانیم به تکلیف علمی، اخلاقی و شرعی خود در زمینه آموزش مطلوب دانشجویان پذیرفتهشده نیز عمل کنیم یا خیر.وی تاکید کرد: از نظر کمی، خط ما پر است، اما باید دید از نظر کیفی نیز میتوانیم به تکلیف خود عمل کنیم یا نه. وزارت بهداشت بارها و بارها و بارها در مکاتبات متعدد اعلام کرده است که امکان عمل به تکلیف خود در زمینه حفظ کیفیت آموزش، با این تعداد پذیرش برای ما میسر نیست.آموزش پزشکی، صرفاً نظری نیستمعاون آموزش وزارت بهداشت با تاکید براینکه آموزش پزشکی صرفا نظری نیست، گفت: فردی که مهر پزشکی روی کارنامه او قرار میگیرد، باید حداقلهایی را دیده و حداقلهایی را انجام داده باشد؛ زیرا آموزش ما عملی است و بیش از دو سوم آموزشها عملی و نه نظری است که بتوان گفت فرد فقط مطالب را خوانده و امتحان داده است.وی افزود: دانشجو باید دیده باشد، باید انجام داده باشد و باید تحت نظر، بهصورت مستقل کار کرده باشد تا بتوانیم بگوییم این فرد اکنون اجازه دارد بهتنهایی بهعنوان پزشک فعالیت کند.چنگیز ادامه داد: در رشته دندانپزشکی نیز شرایط به همین صورت است. پذیرش دو برابری طی چهار سال، مستلزم تأمین امکانات دو برابری از جمله اعضای هیئت علمی، تخت بیمارستانی و عرصه آموزشی مناسب است؛ در حالی که تأمین این امکانات ظرف چهار سال میسر نبوده است. این بحثها پیش از این نیز مطرح شده و همچنان ادامه دارد.
نگرانی از بیکاری پزشکان در آینده نزدیک
وی درباره نیاز کشور به پزشک و محل اشتغال فارغالتحصیلان گفت: باید در نظر بگیریم که کشور در حال اجرای جدی طرح پزشکی خانواده است. پزشکان فارغالتحصیل، از جمله این ۷۵ هزار دانشجوی پزشکی که ظرف چند سال آینده فارغالتحصیل میشوند، باید یا وارد بازار کار شوند یا از خدمت خارج شوند.معاون آموزش وزارت بهداشت افزود: اگر پزشک فارغالتحصیل کنیم اما او فعالیت پزشکی نداشته باشد، در واقع آموزشهای خود را دور ریختهایم. این افراد باید یا بهعنوان پزشک عمومی مشغول به کار شوند یا وارد دورههای تخصصی شوند.وی تاکید کرد: اگر مقصد پزشکان عمومی، برنامه پزشکی خانواده باشد، جمعیت کشور را حدود ۹۰ میلیون نفر در نظر بگیریم. در برنامه پزشکی خانواده که اکنون در حال اجرا است، در مناطق شهری به ازای هر سه هزار نفر یک پزشک در نظر گرفته شده و در مناطق روستایی نیز به ازای هر چهار هزار نفر یک پزشک خانواده فعالیت میکند.چنگیز افزود: اگر همه پزشکان عمومی را با شاخص یک پزشک به ازای هر سه هزار نفر جمعیت ۹۰ میلیونی محاسبه کنیم، در مجموع ۳۰ هزار پزشک در برنامه پزشکی خانواده جذب میشوند. این در حالی است که اکنون حدود ۱۲ هزار پزشک استخدامی در وزارت بهداشت داریم.وی ادامه داد: حتی اگر فرض کنیم به ازای هر هزار نفر، یک پزشک عمومی قرارداد ببندیم، تعداد مورد نیاز ۹۰ هزار پزشک میشود؛ در حالی که بودجه کشور اقتضای جذب این تعداد را ندارد، زیرا هزینهها بسیار بالا خواهد رفت. یک پزشک به ازای هر هزار نفر، برای طرح پزشکی خانواده عددی بسیار غیرواقعی است.
معاون آموزش وزارت بهداشت گفت: اگر برنامه پزشکی خانواده مقصد پزشکان عمومی باشد، باز هم پزشک بیش از نیاز خواهیم داشت. بنابراین، اگر بخواهیم پذیرش دانشجوی پزشکی را با همان روند افزایشی ادامه دهیم، در آیندهای نهچندان دور با معضل پزشکان بیکار روبهرو خواهیم شد.وی افزود: مسیر تأمین پزشک برای مناطق محروم نیز باید اصلاح شود. ما مدل دیگری برای تأمین پزشک عمومی مورد نیاز در مناطق محروم نداریم و باید همین مدل را اصلاح کنیم. اگر شرایط به همین شکل ادامه پیدا کند، پزشک مورد نیاز را تأمین کردهایم.درصد پزشکان متعهد خدمت در مناطق کمتر برخوردار، یا همان سهمیه عدالت آموزشی، پذیرش شدهاند و تاکنون حدود پنج هزار پزشک عمومیِ سهمیه مناطق محل فارغالتحصیل شدهاند. این افراد باید در مناطق محروم به کار گرفته شوند و در همان برنامه پزشکی خانواده فعالیت کنند.کمبود پزشک عمومی نداریموی درخصوص کمبود پزشک گفت: ما چیزی به نام معضل کمبود پزشک عمومی نداریم؛ مشکل ما مدل بهکارگیری پزشکان است و امیدواریم با اجرای طرح پزشکی خانواده، این مدل اصلاح شود.جشنواره شهید مطهری؛ از ایده تا اجرای مستمرمعاون آموزش وزارت بهداشت درباره جشنواره شهید مطهری گفت: طرحهایی که در جشنواره شهید مطهری منتخب میشوند، باید حداقل دو نیمسال اجرا شده باشند. این جشنواره، جشنواره ایده نیست؛ بلکه جشنواره مداخلات و طرحهای آموزشی است که حداقل دو نیمسال، یعنی یک سال، اجرا و ارزیابی شده و اثربخشی آنها به تأیید رسیده باشد.
وی افزود: پرسش اصلی این است که این طرحها چه میزان استمرار پیدا میکنند. اجرای درست یک طرح مهم است، اما استمرار، دوامپذیری ایده و تبدیل شدن آن به یک فرایند روتین اهمیت بیشتری دارد؛ بهگونهای که استفاده از آن به یک روند معمول تبدیل شود.چنگیز ادامه داد: بسیاری از اقداماتی که اکنون در وزارت بهداشت انجام میشود، استمرار همان طرحهایی است که ابتدا بهصورت یک ایده اجرا شده، دو ترم به شکل مطالعه پایلوت یا راهنما مورد ارزیابی قرار گرفته، اثربخشی آن بررسی شده و اکنون در حال اجرا است. برای مثال، آزمون صلاحیت بالینی که اکنون چند سال است جزو الزامات برنامه پزشکی عمومی به شمار میرود، از جمله طرحهایی بوده که ابتدا بهصورت جشنوارهای اجرا شده و اکنون چند سال است به یکی از الزامات فارغالتحصیلی دانشجویان پزشکی عمومی تبدیل شده است.معاون آموزش وزارت بهداشت تاکید کرد: بسیاری از مداخلات و مقرراتی که اکنون در وزارت بهداشت اجرا میشود، به اجرای یک طرح نوآورانه برای حداقل یک سال و سپس تصویب و اجرایی شدن آن بازمیگردد.وی درخصوص این جشنواره توضیح داد: فهرست این موارد را میتوان از همکاران دریافت کرد، اما بسیاری از تغییرات در برنامههای آموزشی که اکنون جزو برنامههای مصوب هستند، همچنین طرحها، آزمونها و تغییراتی که در آزمونها ایجاد شده، مبنای خود را در جشنواره شهید مطهری دارند.
هوش مصنوعی، مکمل آموزش نه جایگزین کامل آن
چنگیز درباره ورود هوش مصنوعی به آموزش گفت: موضوع هوش مصنوعی، موضوعی پیچیده و در عین حال بهشدت در حال تحول و تکامل است. اگر این پرسش را سال گذشته مطرح میکردید، تصور ما با امروز کاملاً متفاوت بود. بنابراین باید پرسید که کدام هوش مصنوعی، با چه امکاناتی و در کدام بخش آموزش مورد نظر است.وی افزود: سرعت شتابان و تغییرات بسیار گستردهای که در حوزه هوش مصنوعی رخ میدهد، برای آموزش یک فرصت است و میتواند دستکم بهعنوان مکمل و کمک، مانند دیگر فناوریها در اختیار آموزش قرار گیرد.
معاون آموزش وزارت بهداشت درخصوص استفاده هوش مصنوعی دانشجویان پزشکی گفت: برای استفاده از هوش مصنوعی در آموزش، ابتدا باید با جامعه آموزشی کشور درباره اینکه هوش مصنوعی چیست، چه استفادههایی میتوان از آن داشت، در کجاها باید وارد شود، در کجاها نباید وارد شود، ابزارهای موجود چه اشکالاتی دارند و با رفع چه اشکالاتی امکان استفاده بیشتر فراهم میشود، گفتوگو و هماهنگی صورت گیرد.وی افزود: موضوعات اخلاقی و ضوابط حاکم بر استفاده از هوش مصنوعی در آموزش، نیازمند ریلگذاری و رویکرد حاکمیتی در این حوزه است. قطعاً هر میزان که ابزارها توسعه پیدا کنند، امکانات بیشتری نیز در اختیار آموزش قرار میگیرد.چنگیز تاکید کرد: هوش مصنوعی نمیتواند بهطور کامل جایگزین آموزشهای سنتی شود، اما میتواند به شخصیسازی آموزش بهشدت کمک کند.شبیهسازی فرایند بازخورد در آموزش بالینیوی گفت: یکی از مواردی که در فرایند آموزش کاربرد فراوانی دارد، مسئله بازخورد است. زمانی که فرد در حال حل یک مسئله است، یکی از مهمترین نقشهای معلم این است که به او بازخورد بدهد و بگوید کدام بخش کار او ایراد دارد، کدام بخش را میتواند بهتر انجام دهد و کدام قسمت از پاسخ او درست و مناسب است.معاون آموزش وزارت بهداشت افزود: معلم باید پاسخ فرد را نقد کند و پیشنهاد بدهد. ارائه بازخورد، بهویژه در حل مسائل نظری، یعنی جایی که کار دستی انجام نمیدهیم، اهمیت بسیاری دارد. برای مثال، علائم یک بیمار به دانشجو ارائه میشود و او باید بر اساس علائم، تحلیل کند و بگوید به نظر او کدام فرایندهای فیزیولوژیک فرد دچار اختلال شده است یا چه آزمایشهایی باید درخواست شود تا پاسخ این پرسشها مشخص و مسیر تشخیص روشنتر شود.
چنگیز درخصوص آموزش بالینی توضیح داد: این یک فرایند ذهنی است. در آموزش بالینی پزشکی، این فرایند از طریق «بلند فکر کردن» انجام میشود؛ یعنی استاد از دانشجو میپرسد که اکنون چه اتفاقی افتاده است و دانشجو تحلیل خود را بیان میکند. سپس استاد از او سؤال میپرسد و دانشجو پاسخ میدهد.
وی درخصوص شبیهسازی با هوش مصنوعی توضیح داد: این فرایند را میتوان با هوش مصنوعی شبیهسازی کرد. فرد به جای اینکه با صدای بلند در برابر استاد فکر کند و به پرسشهای او پاسخ دهد، میتواند با ابزارهای هوش مصنوعی این فرایند را بازسازی کند و نوعی آموزش انفرادی دریافت کند.معاون آموزش وزارت بهداشت ادامه داد: در این شیوه میتوان به فرد گفت که در کدام قسمت موضوع را متوجه نشده است، اکنون چه مطلبی را بخواند و پس از آن دوباره بیان کند که چه فکر میکند. اگر برنامه مشخصی داشته باشیم، هوش مصنوعی میتواند در این زمینه کمک کند.وی گفت: هوش مصنوعی همچنین میتواند در ارائه بازخورد و تصحیح اوراق تشریحی کاربرد داشته باشد. اکنون اغلب آزمونهایی که برگزار میکنیم، تستی هستند؛ زیرا برای کلاسهایی با ۲۰۰ دانشجو، طراحی و تصحیح سؤال تشریحی دشوار است.چنگیز درخصوص استفاده از هوش مصنوعی برای آزمونهای تشریحی گفت: با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی میتوان آزمونهای تشریحی را تصحیح کرد، به شرط آنکه آموزش این ابزارها با کتابهای مرجع همان رشته انجام شده باشد و هوش مصنوعی بر محتوای آن رشته تسلط داشته باشد.وی ادامه داد: میتوان بسیاری از کارها را با هوش مصنوعی انجام داد، بهویژه در زمینه کمک به شخصیسازی آموزش؛ بهگونهای که یک الگو و یک محتوا به همه ارائه نکنیم و نگوییم همه باید از یک نقطه و به یک شکل مطالب را بخوانند.
معاون آموزش وزارت بهداشت گفت: تعاملی کردن آموزش با هوش مصنوعی، همانگونه که توضیح داده شد، با امکانات موجود نیز امکانپذیر است؛ با این حال، توسعههای بیشتری در حال انجام است و ممکن است در آینده به جایی برسیم که برخی مباحث آموزشی از طریق تراشهها انجام شود و افراد برای به خاطر سپردن بسیاری از واقعیتها و اطلاعات، زحمت کمتری داشته باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
