خونگیری در شرایط جنگی

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

پس از صبح نهم اسفند ۱۴۰۴، زندگی مردم ایران بار دیگر با یک جنگ ناخواسته گره خورد؛ جنگی که روشن نیست تا چه زمانی ادامه خواهد داشت و بدون تردید، وجوه مختلف زندگی ایرانیان را دستخوش تغییر خواهد کرد. حوزه بهداشت و درمان یکی از مهم‌ترین وجوه این جنگ و پیامدهایش است؛ همان جایی که در نخستین روز اثراتش را بر منابع خونی استان‌های مختلف کشور نشان داد و حالا و پس از پنج روز، صف‌های طویل اهدای خون در شهرهای مختلف نیز روشن می‌کند نیاز به اهدای خون همچنان سر جای خود قرار دارد، صف‌هایی که سه شیفته شدن فعالیت پایگاه‌های انتقال خون سراسر کشور نیز نتوانسته آنچنان بارش را کمتر کند. هر چند معاون اجتماعی سازمان انتقال خون ایران در گفت‌و‌گو با «شرق» از برطرف شدن کمبود خون در روزهای ابتدایی جنگ خبر می‌دهد اما درخواست‌هایی هم از مردم دارد.

کمبود گروه‌های خونی مختلف

دو روز پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بود که موج درخواست اهدای خون در سراسر کشور شنیده شد؛ از اراک تا خوزستان و کردستان و فارس. در این خبرها بر ضرورت افزایش فوری ذخایر خونی استان‌ها تاکید شده بود و از مردم استان‌ها خواسته بودند با مراجعه به پایگاه‌های انتقال خون استان خود، در این اقدام انسان‌دوستانه مشارکت کنند. از جمله این درخواست‌ها توسط ایرج شکوهی، مدیرکل انتقال خون استان کرمان؛ نصیری، مدیرکل انتقال خون استان کردستان؛ ریتا ظهیری، مدیرکل انتقال خون استان مرکزی و مجید اکبرزاده، مدیرکل انتقال خون استان فارس مطرح شده بود. در اغلب این خبرها نیاز به دریافت خون در تمامی گروه‌های خونی مطرح شده بود اما نیاز فوری برای گروه خونی O منفی، گروه خونی O مثبت و همچنین گروه‌های خونی A مثبت و A منفی اعلام شده بود.

این نیازها در شرایطی مطرح شد که علاوه بر موقعیت جنگی حاکم بر کشور، به طور کلی و همیشگی، اهدای خون در نیمه دوم سال و فصل سرد کاهش می‌یابد. تقارن این فصل با ماه رمضان که مردم روزه‌دار هستند نیز در کاهش اهدای خون تأثیر می‌گذارد.

حضور مردم و صف‌های بلند اهدای خون

در این میان اما بسته بودن برخی مراکز پایگاه انتقال خون از یک سو و طولانی بودن صف‌ها، مانع اهدای خون در برخی مناطق شد. یکی از این موارد در اسلامشهر رخ داده بود. مرکز انتقال خون شهرستان اسلامشهر در این روزهای بحرانی جنگ که باید پیش‌قراول بوده و شبانه‌روزی فعالیت کند، فقط در روزهای پنجشنبه آن هم به‌صورت پاره وقت فعال است. این شکایت البته پیش‌تر هم در این شهر مطرح شده بود که با وجود انبوه جمعیت تنها یک پایگاه انتقال خون دارد‌ که آن هم فقط هفته‌ای چند ساعت فعالیت می‌کند؛ در حالی که کشور در وضعیت آماده‌باش دفاعی قرار گرفته و نیاز به ذخایر خونی افزایش یافته، نبود یک ایستگاه دائمی انتقال خون بیش از پیش احساس می‌شد.

یکی از شهروندان اسلامشهر گفته بود: «هر بار که اخبار جنگ و مجروحان را می‌بینم، دلم می‌خواهد فورا به مرکز انتقال خون بروم. اما مجبورم مسافتی را تا شهر تهران طی کنم تا بتوانم خون اهدا کنم. چرا در شهر خودمان چنین امکانی نداریم؟»

یکی از ساکنان شهر شیراز نیز با اشاره به صف طولانی که این روزها مقابل پایگاه‌های انتقال خون این شهر ایجاد شده به «شرق» می‌گوید: «شهر ما بزرگ و پرجمعیت است. مردم شیراز هم همیشه آماده کار خیرند، اما من شهروند برای یک اهدای خون باید ساعت‌ها در یک صف بمانم. آیا نباید در این شرایط خاص تعداد نیروها و مراکز را افزایش داد؟ علاوه بر وقت شهروندان به هر حال این همه ساعت ماندن در یک صف با توجه به وضعیت جنگی هم مخاطراتی دارد».

محدودیت داریم

«تجهیزات و نیروی ما در پایگاه‌ها محدود است»؛ این توضیحی است که «بابک یکتاپرست» معاون اجتماعی سازمان انتقال خون کشور، در گفت‌و‌گو با «شرق» درباره شرایط اهدای خون می‌دهد. او از آخرین وضعیت داده‌های خونی، فرآورده‌های خونی، کمبودهای احتمالی و شرایط مدیریت صف‌های طولانی اهدای خون توسط مردم گزارش می‌دهد و می‌گوید که اوضاع فعلی داده‌های خون کاملا تحت کنترل قرار گرفته است: «با اینکه در نیمه دوم سال قرار داریم، ماه رمضان است و شرایط ویژه‌ای بر کشور حاکم شده است، اما روند دریافت خون‌های اهدایی مردم به خوبی پیش می‌رود. از جمله کارهایی که برای تسریع بهتر و بیشتر امور انجام داده‌ایم این بود که شیفت‌ بعد از وعده افطار را هم اضافه کرده‌ایم. به‌ویژه پایگاه‌های انتقال خون فعال و آن‌هایی که شعبه‌های مرکزی شهرها بوده‌اند را آماده‌تر کردیم تا کل فرایند بهتر و دقیق‌تر انجام شود».

او با اشاره به اینکه در روزهای ابتدایی جنگ کمی مشکل کمبود خون، به ویژه در استان‌هایی که حملات رخ داده بود، ایجاد شده بود، می‌گوید: «روزهای ابتدایی با کمبود مواجه شده بودیم، به خصوص در استان‌های سیستان‌وبلوچستان و هرمزگان مشکلاتی در زمینه تأمین خون و فرآورده‌های آن داشتیم که با کمی زمان از طریق شبکه ملی خون‌رسانی حل و تمامی نیازها تأمین شد. در استان مازندران هم کمی به مشکل برخورده بودیم که روز گذشته به طور کامل برطرف شد».

یکتاپرست توضیح می‌دهد که در این شرایط، نیاز مازاد به مصرف روتین اضافه می‌شود و همین هم دشواری‌هایی ایجاد می‌کند: «باید این نکته را مدنظر قرار داد که نیاز مازادی که موقعیت فعلی کشور ایجاد کرده است، به نیاز و مصرف روتین استان‌های ما اضافه شده است؛ مثلا ما در استان سیستان‌وبلوچستان، ۳۵۰۰ بیمار مبتلا به تالاسمی داریم که برای آن‌ها، ماهیانه ۱۰ هزار واحد خونی نیاز است. چون در وضعیت جنگ، این بالانس و تعادل میان تولید و مصرف به هم می‌ریزد، به همین دلیل هم با مشکلاتی برای تأمین خون مواجه شده بودیم که به‌خوبی مدیریت شد».

معاون اجتماعی سازمان انتقال خون ایران تاکید می‌کند که معطلی مردم در صف‌ها، به‌دلیل شرایط ویژه جنگی و شلوغی پایگاه‌هاست و همکاران حتی لحظه‌ای کار را متوقف نمی‌کنند: «تعداد تخت و تجهیزات ما محدود است. تعداد نیروهایی که در این مسیر خدمت می‌کنند هم عدد مشخصی دارد. از سوی دیگر، فرایند اهدای خون خود روند طولانی را می‌طلبد. از لحظه نخست که پذیرش انجام شود، تا انجام معاینات پزشکی و پر کردن فرم‌ها و گرفتن مشاوره. تازه وقتی به مرحله اهدای خون هم برسیم خود یک زمان حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه‌ای نیاز دارد. این روزها هم حجم مراجعه بالاست و همین هم ناخودآگاه صف‌های طویلی ایجاد می‌کند».

بر اساس اعلام او، نیروهای این مراکز در حال حاضر سه شیفت کار می‌کنند چرا که شیفت بعد از افطار هم اضافه شده است. تمام مراکز تا ساعت 10 شب برای دریافت خون فعالند. او از اهداکنندگان می‌خواهد: «این افراد نخست با این ذهنیت که کشور در شرایط خاصی است عازم پایگاه‌ها شوند. دوم اینکه مراجعه خود به پایگاه‌های انتقال خون را به ساعات پایانی نکشانند و ترجیحا همان ساعات اولیه روز راهی شوند. همچنین، حتما ساعت کار پایگاه‌ها را از طریق سایت استان خودشان چک کنند. چرا که مدیریت پایگاه‌های خون سراسر کشور به شکل استانی است و یک نسخه واحد برای همه استان‌ها وجود ندارد».

آخرین اخبار جامعه را از طریق این لینک پیگیری کنید.