اطلاعاتی از اسکن قلب که باید حتما بدانید

اسکن قلب در میان سایر تصویربرداری های پزشکی از ارگان های بدن شاید مهمترین اسکن باشد. در مورد اهمیت اسکن قلب همین بس که می توان گفت در تمام دستگاه های تصویربرداری پزشکی، اسکن قلب به صورت اختصاصی وجود دارد. مثلا سونوگرافی قلب، سی تی اسکن قلب (سی تی آنژیوگرافی قلب)، ام ار ای قلب و پزشکی هسته ای قلب اسکن های مهمی می باشند. اما تفاوت و اهمیت هریک از این اسکن های مهم قلب چیست؟

جواب این سوال در اصل بر می گردد به قابلیت و توانایی هریک از این دستگاه های تصویربرداری پزشکی. شما شاید برای خود و یا آشنایانتان پیش آمده باشد که پزشک برای شما اسکن قلب تجویز کرده است. اما همیشه بخاطر داشته باشید که اولین سوالی که بعد از شنیدن اسکن قلب به ذهنتان خطور می کند باید این باشد که اسکن قلب با چه روشی؟ یا دستگاهی که برای اسکن قلب تجویز شده چیست؟

اما برای بسیاری از افراد تفاوت اسکن قلب به روش پزشکی هسته ای با اسکن ام ار ای قلب واضح نمی باشد. حال بیایید ببینیم که اصلا این اسکن های قلب چه هستند و به چه دردی می خورند؟ پس در ادامه با اسکن طب همراه باشید تا به توضیح مجزای اسکن های قلب به روش های مختلف می پردازیم.

اسکن قلب به روش پزشکی هسته ای

تصویربرداری پزشکی هسته ای شاید متفاوت ترین نوع تصویربرداری پزشکی باشد و بالطبع اسکن قلب به روش پزشکی هسته ای نیز با سایر اسکن های قلب متفاوت است. این تفاوت از تفاوت های ذاتی تصویربرداری پزشکی هسته ای با سایر روش های رادیولوژی و تصویربرداری دارد. البته این را هم باید گفت که مهمترین و پرکاربردترین روش اسکن قلب، اسکن قلب به روش پزشکی هسته ای می باشد.

در اسکن پزشکی هسته ای قلب، پزشک می تواند بسیاری از اطلاعاتی را مشاهده کند که در هیچیک از اسکن های قلب دیگر قابل مشاهده نیست. این اطلاعات به اصلاح اطلاعات فیزیولوژیک هستند. بطور خیلی ساده می توان گفت در اسکن هسته ای قلب، پزشک به جای دیدن شکل قلب، می تواند نحوه عملکرد قلب را در حالت کار کم و یا حالت تحت فشار و فعالیت زیاد مشاهده و مقایسه کند. با این مقایسه پزشک می تواند متوجه شود که کدام اعضا و بافت های قلب بیمار در حالت تحت فشار (مثلا بعد از دویدن) نمی تواند کارایی مناسبی داشته باشد و در نتیجه علت بیماری قلبی را بیابد.

اسکن پزشکی هسته ای قلب به دلیل تزریق داروی رادیواکتیو به بیمار می تواند قدری آسیب رسان باشد. هرچند که بسیاری از اقدامات احتیاطی و پیشگیرانه برای به حداقل رساندن خطرات و ریسک های آن اتخاذ می شود.

ام ار ای قلب

ام ار ای قلب، یک فناوری تصویربرداری غیر تهاجمی است که برای ارزیابی عملکرد و ساختار قلب و عروق خونی استفاده می شود. ام ار ای قلب بر اساس همان اصول اولیه ام ار ای معمولی است، اما برای ارزیابی قلب و عروق خونی بهینه شده است.

ام ار ای قلب می تواند قسمت بزرگی از بدن مانند قفسه سینه را در یک جلسه تصویربرداری کند. از آنجایی که تصویربرداری ام آر آی قلب اطلاعاتی در مورد ریتم قلب به دست می آورد، می تواند تصاویر متحرک واضحی از قلب در طول چرخه پمپاژ آن ایجاد کند. ام ار ای قلب به پزشکان اجازه می‌دهد تا ناهنجاری‌ها را در انقباض دریچه های قلب مشاهده کنند و الگوهای غیرطبیعی جریان خون در قلب و عروق بزرگ را ببینند.

 ام ار ای قلب همچنین دارای مزیت تولید تصاویر از قفسه سینه و سیستم قلبی عروقی از زوایای مختلف می باشد. تصویربرداری رزونانس مغناطیسی قلب ممکن است برای ارزیابی علائم یا نشانه‌های شرایط مختلف، از جمله: تصلب شرایین، کاردیومیوپاتی، بیماری مادرزادی قلب، نارسایی احتقانی قلب، آنوریسم، بیماری دریچه‌ای قلب یا تومور قلبی استفاده شود.

ام ار قلب برای ارزیابی بیماری‌های پیچیده قلبی، به‌ویژه شرایط مادرزادی قلب بسیار مناسب است، زیرا می‌تواند به طور همزمان ساختار و عملکرد قلب، زخم‌های عضله قلب و جریان خون در دریچه‌ها یا عروق قلب را ارزیابی کند

ام ار ای قلب یک اسکن بسیار گران قیمت، حساس و پیچیده است به طوری که در کل کشور تنها چند مرکز مخصوص قادر به انجام آن هستند و تعداد پزشکان متخصصی که توانایی خواندن تصاویر ام ار ای قلب را دارند بسیار کم است.

سی تی اسکن قلب یا سی تی آنژیوگرافی

سی تی اسکن قلب یا سی تی آنژیوگرافی عروق کرونر حاوی داده هایی در مورد آناتومی عروق کرونر (رگ های قلبی) و ماهیچه های قلب است.  بمنظور ارزیابی خطر ابتلا به بیماری قلبی، پزشک ممکن است سی تی اسکن قلب را تجویز کند که این سی تی اسکن در نهایت یک نمره با نام نمره کلسیم (Calcium Score) را ارائه می دهد، که نشان دهنده وحود کلسیم رسوب شده در رگ های منتهی به قلب می باشد. هرچه این مقدار بیشتر باشد خطر ابتلا به بیماری های قلبی در آینده بالا می روند. پزشکان به طور عمده از این معیار جهت ارزیابی وضعیت سلامت بیمار در سی تی اسکن قلب استفاده می کنند.

این اسکن با ضربان قلب شما همگام سازی می شود تا رسوبات کلسیم در شریان ها را جستجو کند. پس از پایان اسکن، اگر کلسیم مشخص شود، نمره ای به آن داده می شود که میزان بیماری عروق کرونر را تخمین می زند.

هنگامی که امتیاز کلسیم بیمار مشخص شد، پزشک می تواند درباره اقداماتی که باید برای کاهش خطر ابتلا به بیماری قلبی انجام دهد، تصمیم بگیرد. برخلاف سایر اسکن های سی تی آنژیوگرافی، سی تی اسکن قلب معمولاً به سرعت جریان نسبتاً بالایی برای تزریق ماده حاجب نیاز دارد که معمولاً بین 4-5 میلی لیتر در ثانیه است.

اسکن قلب با سونوگرافی (اکو کاردیوگرافی)

اسکن قلب با سونوگرافی (اکو کاردیوگرافی) یا به اصلاح عام همان اکوقلب، یک طرح کلی از حرکت قلب انسان است. در طول اکو، پزشک از اولتراسوند (امواج صوتی با فرکانس بالا) و یک پروب که روی قفسه سینه بیمار قرار می‌گیرد برای عکس گرفتن از دریچه‌های قلب و حفره‌های قلب و به طور کلی شکل قلب استفاده می‌کند. اکو قلب به پزشک کمک می کند تا عملکرد پمپاژ قلب بیمار را ارزیابی کند.

پزشکان اغلب اکو را با سونوگرافی داپلر و تکنیک های داپلر رنگی برای ارزیابی جریان خون در دریچه های قلب ترکیب می کنند. اکوکاردیوگرافی از اشعه استفاده نمی کند. همین امر باعث می شود که اکو از سایر اسکن های قلب مانند اشعه ایکس و سی تی اسکن که از مقادیر کمی پرتو استفاده می کنند متفاوت باشد.

اگر بخواهیم تمامی روش های اسکن قلب را در کنار هم مقایسه کنیم می توانیم به طور کلی به جدول زیر نگاهی بیاندازیم.

در نهایت می توان نتیجه گرفت که جدای از تمایز دستگاه های مختلف تصویربرداری، اسکن قلب بسیار بسیار رایج و کاربردی است و تقریبا در همه دستگاه های تصویربرداری پزشکی، این یک اسکن بسیار حیاتی است. زمانی که یک اسکن حیاتی و کاربردهای زیادی پیدا می کند، گرفتن نوبت و در اصلاح وقت گرفتن برای آن سرسام آور، وقت گیر و اذیت کننده می شود.

در کشور ما نیز اسکن قلب در تمامی روش های ممکن و سطوح ممکن پوشش داده شده است. به طور مثال برخی بیمارستان های فوق تخصصی وجود دارند که اسکن های قلب را در روش های مختلف انجام می دهند. از جمله این بیمارستان های مطرح در این حوزه می توان به بیمارستان بقیه الله تهران، بیمارستان خاتم الانبیا، بیمارستان صارم، بیمارستان بهارلو و ... اشاره کرد.

یعنی گرفتن وقت اسکن قلب برای اکثر افراد بسیار سخت است. اما وب سایت اسکن طب www.scanteb.com یک راهکار بسیار مناسب و کاملا رایگان برای حل مشکل نوبت گیری اسکن ارادئه داده است. در اسکن طب شما می توانید به راحتی نوبت اسکن ام ار ای قلب، نوبت پزشکی هسته ای قلب، نوبت سی تی اسکن قلب و نوبت اکو قلب بگیرید.