چرا نگرانی برای تولید خودرو در کشور «معکوس» شد؟

هفته گذشته و در میانه اخطارهای نهادهای بازرسی و قضایی به «ایران خودرو» بر سر قیمت‌های اعلامی، قائم‌مقام ارشد این مجموعه صنعتی روی آنتن زنده تلویزیون حاضر شد تا از چالش‌هایی بگوید که عموم تولیدکنندگان خودرو در کشور را گرفتار کرده و آنان را دیر یا زود همپای صنایع دیگر به اصلاح قیمتی ناچار می‌کند؛ از افزایش ۹۵ درصدی بهای دلار و رشد ۸۱ درصدی قیمت نهاده‌های تولید گرفته تا تورم فزاینده و تحمیل زیان ۶۰۰ هزار میلیارد تومانی به خودروسازان.

«جمشید ایمانی» ضمن تشریح استراتژی‌های ایران‌خودرو در مواجهه با چالش‌های مالی تحمیلی، به توقف موقت عرضه خودرو به‌دلیل تصمیمات نهادهای نظارتی اشاره کرد و در پاسخ به پرسش‌های پیاپی مجری مبنی بر اینکه اگر با اصلاح قیمتی مطلوب ایران خودرو موافق نشود، رویکرد این مجموعه صنعتی چه خواهد بود، به‌صورت واضح و صریح تاکید کرد: «تولید همچنان ادامه دارد و ما حضور در دادگاه را بر تعطیلی کارخانه ترجیح می‌دهیم». 

اگرچه این مصاحبه هم در آرشیو صداوسیما موجود است و هم بریده آن در اغلب رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی با یک جستجو در دسترس ، اما بلافاصله با تیتر «تهدید ایران‌خودرو به توقف تولید» در شماری از رسانه‌ها معکوس و منعکس شد. به این ترتیب اعلام وفاداری ایران‌خودرو به مسئولیت اصلی‌اش حتی در سایه چالش‌های قضایی، با وارونه‌نمایی این غول صنعتی را در سیبل حملات نگه داشت تا جایی که حتی شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی قبل از ارجاع به فیلم مصاحبه و بر مبنای روایت جعلی، تذکرات تندی را متوجه ایران‌خودرو کردند که عصاره آن نگرانی جمعی درباره تولید خودرو در کشور بود.

پارادوکس ماجرا اما آمارهای تولید در «ایران‌خودرو» بود که به گواه گزارش‌های رسمی وزارت صمت در ۱۰ ماه اخیر اندازه شش خودروساز بزرگ کشور بوده و به‌تنهایی مانع از سقوط شاخص رشد تولید در کشور شده است. ایران خودرو نه‌تنها به‌تنهایی بار نیمی از تولید کشور را به دوش کشیده، بلکه از معدود خودروسازانی است که هم رشد تولید داشته و هم ضمن تحقق برنامه از آن پیش افتاده است. آن هم در سالی که شاخص تولید در تمام ماه‌ها منفی بود. 

شماری از ناظران، فارغ از غائله اخیر بر سر اصلاح قیمت محصولات ایران خودرو این سوال را قابل طرح دانستند که چرا حتی درصد کمی از این واکنش‌ها متوجه دیگر خودروساز دولتی در سال سقوط تولیداتش نشد؟ 

۱۴۰۴؛ سال سقوط آزاد تولید سایر خودروسازان

بر اساس اطلاعات منتشرشده در سامانه کدال که چند روز پیش از سوی سایپا بارگذاری شد، این مجموعه صنعتی از ابتدای سال جاری تا پایان دی‌ماه ۱۴۰۴ در مجموع ۱۷۹ هزار دستگاه خودرو تولید و ۱۶۰ هزار دستگاه عرضه کرده که مبلغ فروش این کمپانی را به ۷۵۷۴۱۹۲۹۶ میلیون ریال رسانده است. سایپا در دی ماه نیز ۱۴هزار دستگاه تولید کرد. این در حالی است که این مجموعه در دوره مشابه سال گذشته ۲۸۳هزار دستگاه تولید، ۲۶۵هزار دستگاه عرضه و ۸۷۳۱۱۶۲۰۷ میلیون ریال درآمد فروش ثبت کرده بود.

تحلیل این ارقام نشان می‌دهد: 

•  سایپا نسبت به سال گذشته ۳۶.۶ درصد(یک‌سوم) افت تولید داشته

• میانگین قیمت هر دستگاه سال گذشته ۳.۲۸۷ میلیارد ریال بود و امسال به ۴.۷۲۹ میلیارد ریال رسید (افزایش ۴۴ درصدی)

• درآمد سایپا با وجود افزایش قیمت ۱۳.۲۵ درصد کاهش داشت.

در مقابل، عملکرد ایران‌خودرو از ابتدای سال تا پایان دی‌ماه ۱۴۰۴، با تولید ۴۸۸هزار دستگاه، عرضه ۴۷۳هزار دستگاه و درآمد فروش ۴۲۱۶۰۶۳۷۱۴ میلیون ریال، روند متفاوتی را نشان می‌دهد. آمار ایران‌خودرو در دوره مشابه سال گذشته ۴۲۹هزار دستگاه تولید، ۴۰۹هزار دستگاه فروش و ۲۴۶۶۹۶۴۸۳۷ میلیون ریال درآمد بود. این شرکت در ماه دی نیز ۵۰هزار دستگاه تولید و ۴۸هزار دستگاه عرضه کرده است.

تحلیل این ارقام نشان می‌دهد:

• تولید ایران خودرو ۱۳.۶ درصد افزایش یافته است

• میانگین قیمت هر خودرو از ۶.۰۱۷ میلیارد ریال به ۸.۸۹۹ میلیارد ریال رسید (افزایش حدود ۴۷.۹ درصدی)

مقایسه دو خودروساز بزرگ داده‌های قابل‌توجهی دارد:

۱. حجم تولید امسال ایران‌خودرو ۲.۷۱ برابر سایپا بوده است.

۲. برتری تولید ایران خودرو نسبت به سایپا در ماه دی به حدود ۳.۳۸ برابر رسیده است.

۳. ایران‌خودرو در دوره مشابه سال گذشته ۵۱.۴ درصد بیشتر از سایپا تولید کرد(حدود ۱.۵۱ برابر) ولی شکاف تولیدی بین دو شرکت در سال جاری عمیق‌تر شده؛ به طوری که ایران‌خودرو در ده‌ماهه امسال تولیداتش را ۲.۷۱ برابر سایپا افزایش داد.

اعداد دروغ نمی‌گوید؛ تفسیرها چرا!

اعداد مندرج در عملکرد ده ماهه سایپا زمانی معنادارتر می‌شود که هشدارهای متواتر و مداوم تولیدکنندگان قطعات را به یاد بیاوریم که اعلام کردند بدهی فزاینده این خودروساز -که بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده می‌شود- به توقف خط تولید قطعه‌سازان، بیکاری گسترده و بحران‌های مالی شده منجر و بخشی از زنجیره تامین را در معرض فروپاشی قرار داده است. نگرانی‌هایی که نه به رسانه ملی راه یافت و نه از تریبون مجلس دنبال شد و اگر گزارش‌های نهادهای بازرسی و قضایی در این‌باره نبود، حتی مجال انتشار در برخی از سایت‌ها را نمی‌یافت. 

اتفاق اخیر دو درس مهم دارد: نخست ضرورت رجوع به منبع اصلی اخبار و پرهیز از قضاوت و موضع‌گیری شتاب‌زده را آشکار کرد. دوم و مهم‌تر نشان داد گفتمان عمومی و حتی نظارتی گاهی از واقعیت‌های ملموس و ارقام رسمی فاصله می‌گیرد. نگرانی برای تداوم تولید ملی زمانی به پسوند سازنده و منصفانه متصف می‌شود که مبتنی بر واقعیت باشد و تمام اجزای حیاتی این صنعت را به یک اندازه در بر بگیرد؛ نه اینکه مقطعی و انتخابی باشد. 

وقتی عملکرد ده‌ماهه نشان می‌دهد یک شرکت (ایران‌خودرو) به تنهایی معادل ۲.۷ برابر شرکت دیگر (سایپا) خودرو تولید کرده و برخلاف یک روایت تحریف‌شده، خط تولیدش با قدرت در جریان است، آیا تمرکز واکنش‌ها و هشدارها نباید به سمت بررسی ریشه‌های افت کلی تولید در این صنعت استراتژیک معطوف شود؟

آخرین اخبار اقتصادی را از طریق این لینک پیگیری کنید.