تصاویر نگران کننده از سد دز
سیلاب ۱۶ آبانماه، در پی بارشهای سنگین ابتدای فصل بارندگی و پس از یک دوره طولانی خشکسالی، حجم قابلتوجهی از رسوبات حوضه آبریز «دز» را وارد مخزن این سد کرد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
بر اساس اعلام سازمان آب و برق خوزستان، این رخداد علاوه بر افزایش شدید کدورت آب، به اختلال در عملکرد برخی واحدهای نیروگاهی و کاهش ظرفیت تخلیه آب به پاییندست انجامیده است. حوضه آبریز دز طی سالهای اخیر، تحت تأثیر عواملی همچون تخریب مراتع، چرای مفرط دام، جادهسازیهای غیراصولی و ضعف مدیریت آبخیزداری، با فرسایش شدید خاک روبهرو بوده است. این شرایط، بهویژه پس از دورههای طولانی خشکی و با وقوع بارشهای شدید، انتقال حجم زیادی از خاک و رسوبات به رودخانه و مخزن سد را تشدید میکند. پیامدهای این رخداد تنها به مخزن و تأسیسات سد محدود نمانده و پاییندست رودخانه دز را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
کاهش ظرفیت خروجی سد و ورود آب گلآلود و سرشار از رسوبات به رودخانه، علاوه بر برهمزدن شرایط طبیعی جریان آب، زیستگاه آبزیان را نیز تهدید میکند. افزایش غلظت ذرات معلق و کدورت آب میتواند به آبشش ماهیان آسیب بزند، اکسیژنرسانی را کاهش دهد و شرایط زیستی آبزیان را مختل کند. همچنین تهنشینی رسوبات در بستر رودخانه، زیستگاه و منابع غذایی موجودات کفزی و محل تخمریزی برخی گونههای ماهی را تحت تأثیر قرار میدهد. تلف شدن آبزیان، در کنار افت کیفیت آب و افزایش کدورت منابع آب شرب روستاهای پاییندست، از جمله پیامدهای نگرانکننده این وضعیت است. این شرایط، سلامت اکوسیستم رودخانه و دسترسی جوامع محلی در شهرها و روستاهای پاییندست رودخانه دز به آب سالم را با مخاطره مواجه میکند.
سازمان آب و برق خوزستان اعلام کرده است که تیمهای فنی و عملیاتی با حضور در محل سد، بخشی از محدودیتهای عملکردی واحدهای نیروگاهی را برطرف کردهاند و اقدامات برای بازیابی ظرفیت خروجی سد ادامه دارد. با این حال، به دلیل حجم بالای رسوبات و تأثیر آن بر کیفیت آب، بهبود شرایط کیفی خروجی سد به زمان بیشتری نیاز دارد. سد دز، نخستین سد بزرگ برقآبی ایران، در فاصله سالهای ۱۳۳۸ تا ۱۳۴۱ توسط یک کنسرسیوم ایتالیایی بر روی رودخانه دز احداث شد. این سد با ارتفاع ۲۰۳ متر، ظرفیت مخزن حدود ۳.۳ میلیارد مترمکعب و نیروگاهی با ظرفیت ۵۲۰ مگاوات، علاوه بر تولید برق، تأمین آب کشاورزی حدود ۱۲۵ هزار هکتار از اراضی پاییندست و کنترل سیلاب را بر عهده دارد. تشدید رسوبگذاری در مخزن سد دز، بار دیگر ضرورت توجه به مدیریت حوضه آبریز، احیای پوشش گیاهی، حفاظت از مراتع و اجرای طرحهای اصولی آبخیزداری را برجسته میکند؛ چراکه مقابله با پیامدهای رسوبگذاری صرفاً با اقدامات فنی در بدنه سد امکانپذیر نیست و ریشه اصلی این بحران را باید در بالادست و نحوه مدیریت منابع طبیعی جستوجو کرد.


برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.