درسهای کرونا برای رهبران جهان
در ژانویه 2021 مقالهای در مجمع جهانی اقتصاد که یکی از سازمانهای بزرگ اقتصادی در سوئیس است، منتشر شد. عنوان آن مقاله چنین بود: هفت درسی که رهبران دنیا پس از بحران کووید-19 باید بیاموزند. پاندمی فرصتی دوباره برای فکرکردن درباره مسیر آینده انسان را پیشرویمان قرار میدهد و میتواند ما را در تصمیمگیری بهتر کمک کند. اولین درسی که از بحران ناشی از کرونا باید بیاموزیم، این است که ما نیازمند تصمیمگیریهای مبتنی بر شواهد بیشتر هستیم. اینکه اداره دنیا بر پایه شواهد و واقعیات علمی باشد تا شایعات و افسانهها، امری بدیهی به نظر میرسد. تصمیماتی که مبنایی غیر از واقعیات دارند پیامدهای گسترده و پرهزینهای برای اقتصاد و جامعه دارند. مسئله مهم بعدی «درهمتنیدگی اقتصاد و سلامت» است. جمعیت سالم یکی از ستونهای حیاتی برای یک اقتصاد قوی است. درست همانگونه که متخصصان توسعه وجود تکتک افراد را سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای هر جامعه میدانند. هزینه پاندمی روی اقتصاد جهانی بهطور دقیق مشخص نیست، با این حال مشخص شده سلامت ضعیف افراد جامعه چیزی دو برابر آن هزینه را بر پیکره اقتصادی جامعه وارد میکند. در دنیای پساکرونا مسئله سلامت باید تغییر جایگاه دهد. باید نگاهمان به مسئله سلامت از هزینه به سرمایهگذاری تغییر کند. به این معنا که هزینهکردن برای سلامت در واقع نوعی سرمایهگذاری است. مسئله سوم که در دسته یکی از حیاتیترین موضوعات معاصر قرار میگیرد، همکاریهای بینالمللی است؛ از بهاشتراکگذاری دادههای مربوط به سلامت گرفته تا همکاریهای بینالمللی برای مقابله با چالشهای معاصر. موضوع بعدی این است که سلامت جهانی در گرو تشریک مسئولیت است. ویروسها مرز نمیشناسند. مشکلاتی نظیر مقابله با بحرانهای ناشی از دنیاگیری یا تغییرات اقلیمی راهحلهای جهانی را میطلبند. اکنون به استانداردهایی جهانی برای سیستمهای سلامت نیاز فوری داریم و هرگونه اقدام و بیعملی حتی در سطح محلی میتواند بر سلامت جهانی تأثیر غیرقابلجبرانی داشته باشد. مطلب بعدی اهمیت آموزش است. آموزش از بهترین انواع سرمایهگذاری برای آینده به شمار میرود. پاندمی نقاط ضعف سیستمهای آموزشی را در برخی از کشورها آشکار کرده است. نیاز فوری به استراتژیهای جدید آموزشی بیش از پیش حس میشود. کلاسهای مجازی گرچه کارکردهای مثبت فراوانی داشتهاند، اما برای افراد فقیر و آن دسته از کسانی که در مناطق فاقد زیرساختهای تکنولوژیکی زندگی میکنند، با ضرر و زیان و پیامدهایی منفی همراه بوده است. در واقع مسئله مهم «برابری آموزشی» است؛ یقینیافتن از اینکه هیچ کودکی از انقلاب فناوری جا نماند، بر عهده دولتهای دنیاست. علاوه بر آن برنامههای درسی باید شامل تفکر انتقادی باشند تا شهروندان آینده به اندازه کافی آمادگی تشخیص دروغ را از واقعیت داشته باشند و بتوانند دادهها را تفسیر کنند. ششمین مطلبی که باید در نظر داشت، نقش مؤثر رسانهها در آگاهیبخشیهای عمومی است. در کنار مداخلات بهداشت عمومی که از سوی دولتها صورت میگیرد، نباید از اهمیت آگاهیبخشی عمومی درباره چگونگی بهحداقلرساندن ویروس از مکانیسمهای اصلی جلوگیری از گسترش کووید-19 غافل شد. درمانهای جعلی، افسانهها و شایعات هزینههای زیادی را به بار آورده است و تا پیش از آن روزنامهنگاران چنین مسئولیتی را برعهده نداشتند. بنابراین باید با اطلاعات غلط مقابله کنیم؛ در این مدت سازمان ملل متحد، چهرههای معروف شبکههای اجتماعی را به انتشار اخبار درست تشویق کرده است. آخرین بحث به محیط زیست پاک و تغییرات اقلیمی مربوط میشود. نگرانیهای ناشی از این بحران نیازمند اقدامی جمعی است. اکنون زنگ خطر همکاری در جهان به صدا درآمده است. تجربه قرنطینه اخیر منجر به کاهش سطح آلودگی در برخی مناطق شده که خود نشاندهنده آسیب جدی انسان به زمین در این مدت بوده است. تغییرات اقلیمی یک موضوع مهم امنیت جهانی است و پاسخ به این مسئله باید پاسخی متناسب باشد. راهحل آن نیازمند بررسی استانداردهای جهانی و قوانین زیستمحیطی در سطوح بالاتر جهانی است. در عین حال به اعتقاد بسیاری از متخصصان به نظر میرسد برای پیداکردن راهحل آن فرصت چندانی نداریم. در پایان چنانچه بخواهیم وجه خوشبینانه بحران ناشی از پاندمی را در نظر بگیریم، باید بگوییم به نظر میرسد با وجود هزینههایی که کووید-19 به سیستمهای مختلف اعمال کرده است، مقاومت ما را بالا برده و اجازه میدهد راهحلهای خلاقانه و نوینی اتخاذ کنیم تا بلکه دنیا را به جای بهتری برای زندگی تبدیل کنیم. برای این منظور علاوه بر همکاریهای بینالمللی نقش مهم خود را نیز نباید فراموش کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.