ضرورت مقابله مسئولانه با کوويد-19
امیر کرمیان
1- بیماری کروناویروس 2019 (کووید-19) ناشی از عفونت کروناویروس جدید، سارسکووی-2 (SARSCoV2) که بهسرعت موجب فوریت پزشکی و بحران جهانی شده است، نخست در دسامبر 2019 پدیدار شد. در 11 مارس 2020 سازمان جهانی بهداشت آن را یک همهگیری جهانی اعلام کرد. طبق آمار این سازمان تا ششم آوریل 2020 در سطح جهان بیش از 1.2 میلیون مورد ابتلای تأییدشده کووید-19 و 67 هزار مورد مرگ در 209 کشور و قلمروهای آنها گزارش شد. در این مدت افراد، خانوادهها، نظامهای بهداشتی، سیستمهای غذایی و اقتصاد دنیا تحت فشار گسترده این همهگیری بوده است. زندگی بسیاری زیرورو شد و برای برخی کووید-19 بدون شک عامل تراژدی انسانی به حساب میآید.
2- کروناویروسها (CoVs) خانواده بزرگی از ویروسها هستند که برخی قبلا موجب بیماریهایی چون سندروم تنفسی خاورمیانه (مِرس) و سندروم حاد تنفسی شدید (سارس) شده بودند. نشانگان رایج کووید-19 شامل سرفه و تب بوده و بخشی از بیماران ممکن است تنگی نفس و علائم دیگری نشان دهند. در موارد شدیدتر، عفونت میتواند موجب ذاتالریه، سندروم زجر تنفسی حاد و نارسایی اندامها و مرگ شود. مدیریت بهتر عفونتهای انسانی کووید-19 به خصوصیات ویروس سارسکووی-2 شامل قابلیت انتقال، شدت عفونت حاصل و در دسترس بودن واکسنها و داروهای ضدویروسی برای کنترل کووید-19 بستگی خواهد داشت. اقدامات بهداشت عمومی مانند شستوشوی کامل دستها، رعایت نکات بهداشتی، فاصلهگذاری فیزیکی و جداسازی افراد در موارد لازم، مسلما در کاهش انتقال آن اهمیت دارد. جوامع بینالمللی علمی، پزشکی و بهداشت عمومی و بنگاههای دولتی فورا در این چالش درگیر شدند و چندین وبسایت معتبر و نشریات علمی و سایر منابع به این چالش پیوستند. در همین حال مقدار زیادی اطلاعات نادرست و اساطیری که مثل زبانههای آتش از رسانههای اجتماعی و سایر مجاری پخش شدند، موجب سردرگمی و به صراحت باید گفت که موجب زیان بسیار شدند. دبیر کل سازمان جهانی بهداشت هشدار داد که «ما فقط با همهگیری نمیجنگیم، بلکه با اطلاعاتزدگی نیز در حال جنگ هستیم». 3- ذکر این نکته ضروری است که پیشبینی بروز هر عفونت ویروسی مشکل است، هرچند استفاده از همهگیریشناسی محلی و منطقهای و مدلسازی ریاضی میتواند رخداد پدیدآمدن یا نوپدیدی بیماریهایی مانند کووید-19 را پیشبینی کند. نوترکیبی RNA، جهش و نوآرایی در کنار سایر عوامل، از جمله جهانیشدن، توسعه جمعیتهای انسانی، جنگلزدایی و تغییرات اکوسیستمها همسوترین نیروهای دخیل در پدیدآمدن بیماریهای عفونی ویروسها به شمار میروند. عفونت سارسکووی-2 تأثیر شدید بر اقتصاد و سلامت عمومی جهان دارد؛ بنابراین نیازمند پاسخ جمعی دولتها و جوامع است. با درنظرگرفتن شمار فزاینده ابتلا در سراسر جهان، سازمان جهانی بهداشت سارسکووی-2 را همهگیری جهانی (پاندمی) اعلام کرده است. فروریختن جهانی سیر و سیاحت و تجارت میتواند به کاهش میزان انتقال بیماری بینجامد. برای کاستن از خطر سارسکووی-2 اقدامات حفاظتی فردی باید در دستور کار باشد. برای پیشگیری از گسترش عفونت سارسکووی-2 چندین قدم اصلی، برای مثال تقویت برنامههای نظارت و آگاهیبخشی عمومی، باید برداشته شود. بهعلاوه اعتبار پژوهشهای کاربردی گسترده تأمین شود و تا درک مکانیسم مولکولی بیماری پیگیری شوند و برنامههای مؤثر پیشگیری و راهبردهای کنترل کووید-19 توسعه یابند. 4- کتاب «بیماری کروناویروس 2019 (کووید-19): همهگیریشناسی، بیماریزایی، تشخیص و راههای درمان» از انتشارات اشپرینگر که با همکاری گروهی از استادان دانشگاه ترجمه شده است، بر چندین جنبه ویروس کرونا و بیماری ناشی از آن، کووید-19، میپردازد. کتاب شامل اطلاعاتی درباره بینشهای جاری درباره بیماری و همهگیریشناسی، ساختار ویروس، سازمانیابی ژنگان تکثیر و بیماریزایی، چرخه انتقال و پاسخ ایمنی میزبان طی آلودگی با ویروس است. فصلهای کتاب طیفی از موضوعات، از خصوصیات بالینی تا تشخیص افتراقی بالینی، تشخیص آزمایشگاهی و توسعه درمانها و نیز راهبردهای پیشگیری، ویروس در میان بچهها و سالمندان و سایر مسائل مرتبط را در بر میگیرد. کتاب با گنجاندن مجموعه کاملی از اطلاعات میتواند مورد توجه طیف گستردهای از خوانندگان باشد. 5- دانش فعلی و فهم کووید-19 پیوسته در حال گسترش است و با تلاشهای پژوهشی مستمر و نیز کسب تجربیات هرروزه تازه و گسترده میشود؛ بنابراین باید از منابع سازمان بهداشت جهانی و اصول راهنمای کشورها و همچنین مطالب روزآمد پزشکی به شکل مناسب استفاده کرد. اینک زمانی است که باید متخصصان تمام استعدادهای علوم مرتبط، شامل قلمروهای بیرون از ویروسشناسی و بیماریهای عفونی، به شکلی هماهنگ کار کنند. اینک در سطح جهان، جوامع علمی شامل انواع متخصصان بهداشت برای درک ویروسشناختی، همهگیریشناختی و نیز جنبههای بالینی کووید-19 دائم در حال پژوهش هستند تا شاید واکسنها و داروهای مؤثر را شناسایی کنند. از این نظر کتاب حاضر درک جامعی از کووید-19 و چالشهای همراه آن در درمان و حفظ نژاد انسان را فراهم میکند. کانون توجه کتاب، جنبههای ویروسشناختی مهم شامل همهگیریشناسی، ساختار، سازمانیابی ژنگان، تکثیر، بیماریزایی، پاسخ ایمنی میزبان و چرخه انتقال ویروس است. فصلهای گوناگون کتاب خصوصیات بالینی، تشخیص افتراقی بیماری کووید-19 در کودکان و سالمندان، تشخیص، توسعه راههای درمان و نیز راهبردهای پیشگیری از بیماری را در بر میگیرد. بهعلاوه کتاب بر پدیدآمدن و نوپدیدی سارسکووی-2 و عفونت کروناویروسهای کلاسیک تأکید دارد و دنیا را برای چالشهای دائم در برابر همهگیریهای جهانی فرامیخواند. کتاب علاوه بر آنکه برای دانشمندان، متخصصان بالینی و مراقبتهای بهداشتی، متخصصان پژوهش و توسعه و سیاستگذاران مورد مورد توجه خواهد بود، بهخاطر نثر روان و نگارش خوب برای عموم علاقهمندانِ بحث امروزه داغ کرونا نیز مفید و قابل استفاده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.