شرارت و اوباشگری؛ ناهنجاری رفتاری در حوزه امنیت شهری
سرگرد الهام ناصری، دکترای علوم تربیتی اداره برآورد معاونت اجتماعی پلیس تهران: اداره برآورد اجتماعی و افکارسنجی معاونت اجتماعی فرماندهی انتظامی تهران بزرگ، در پژوهشی درباره شرارت و اوباشگری به بررسی بهصورت توصیفی- تحلیلی با روش اسنادی و کتابخانهای و مصاحبه میدانی، پرداخته است. آمار پلیس پیشگیری و عملیات فرماندهی انتظامی تهران بزرگ میتواند تعیینکننده علل و عوامل پدیده شرارت و اوباشگری در شهر تهران در سالهای مورد بررسی باشد که در این تحقیق به تفصیل بیان شده است. در این پژوهش آمده است: شهرنشینی و صنعتیشدن جوامع، از سویی باعث افزایش رفاه آحاد جامعه و از سوی دیگر موجب پیچیدهترشدن ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهر و بروز ناامنی در شهرها بهویژه کلانشهر تهران شده است. پدیده اراذل و اوباش در جامعه از آن دسته آسیبهایی است که با ایجاد اخلال در روابط اجتماعی، فضایی آکنده از بغض، کینه و دشمنی را در میان افراد به وجود میآورد که این امر با زمینهسازی برای ایجاد رعب و وحشت و تنشهای بعدی، جامعه را از نظر مادی و معنوی متضرر میکند. کلانشهر تهران از گذشته تا به امروز پذیرای مهاجران بسیاری با قومیتها و فرهنگهای مختلفی بوده که این روند چالشی اساسی برای مسئولان و تأمینکنندگان نظم و امنیت به همراه داشته است. شرارت و اوباشگری علاوهبر ایجاد فضایی آکنده از خشم و نفرت و کدرکردن روابط انسانی، امنیت انسان را هم از جنبههای مختلف تهدید میکند و بهنوعی انسجام جامعه را با مشکل روبهرو میکند. اهمیت و ضرورت موضوع در این است که با توجه به مقایسه آمار جرائم در شهر تهران پدیده اراذلواوباش بهعنوان یکی از مهمترین معضلات اجتماعی در این شهر مطرح است. تاکنون طرحهای زیادی درباره مبارزه با اراذلواوباش به اجرا درآمده است که اجرای صحیح، قاطعانه، مستمر و دائمی آن موجب رضایت و احساس امنیت آحاد جامعه شده و اجرانشدن آن موجب جریشدن اراذلواوباش در تجاوز به حریم افراد و اشاعه بینظمی و بیقانونی در جامعه خواهد شد. شرارت و اوباشگری بهعنوان یکی از اولویتهای مهم در بحث آسیبهای اجتماعی در این کلانشهر مطرح و قابل بحث است که نیازمند تحقیق و کار عملی برای رفع آن است؛ بنابراین شواهد و مدارک تحقیق در این زمینه ضروری به نظر میرسد و با توجه به آنکه پدیده شرارت و اوباشگری از مسائلی است که معمولا ذهن و وقت مسئولان امنیتی و سیاسی شهر تهران را به خود مشغول کرده است، قطعا ریشهیابی این معضل و شناسایی مکانیسمهای پدیده اراذلواوباش و عوامل ایجادکننده آن زمینه لازم را برای برنامهریزی، تسهیل و کنترل آن فراهم میکند؛ بهطوریکه با شناخت عوامل مؤثر بر شرارت میتوان برای رفع مکانیسمهای این مسئله و حداقلکردن آن بسترهای لازم و مناسب را فراهم کرد. در این گزارش اجتماعی نظر کارشناسان اجتماعی و فرهنگی نیز آورده شده و نتایج بهدستآمده به شرح ذیل است: وجود اراذلواوباش در سطح جامعه علاوهبر یک معضل اجتماعی ناشی از برخی مسائل مرتبط بر جامعه است که ازجمله میتوان به این عوامل اشاره کرد: بیکاری، محیط خانواده و جامعه، کسب معروفیت در محل، نداشتن تحصیلات عالیه یا بیسوادی و مصرف مواد مخدر که همه این عوامل موجبات بیهدفی و بیانگیزگی در زندگی این افراد را فراهم میکند. اعمال بزهکارانه این گروه ازجمله تخریب و درگیری در تجمعات آنها در پارکها و قهوهخانهها و خانههای مجردی انجام میشود و بهعنوان یک معضل امنیتی و مخل نظم و امنیت پایدار، همواره مورد بحث و گفتوگوی آسیبشناسان اجتماعی و حافظان نظم و امنیت بوده است. براساس نظرات کارشناسان علتهای شیوع این نوع جرم در جامعه عبارتاند از: الف: عواملی است که موجب ناکامی فرد در جامعه میشود. این ناکامی میتواند در حوزه تحصیل، اشتغال، درآمد و اقتصاد باشد. ب: الگوگیری از رسانههای تصویری، ماهواره و شبکههای اجتماعی یکیدیگر از عوامل ایجاد خشونت (چاقوکشی) در بین افراد بهویژه در بین جوانان است. در این زمینه نهاد رسانه میتواند ازطریق برجستهکردن هنجارهای اجتماعی و تقویت احساسات مشترک میان شهروندان به ترمیم بپردازد و نوعی کنترل اجتماعی را بر عهده بگیرد. راهکارها - جمعآوری سلاح از کسانی که از ضوابط تعیینشده نگهداری سلاح پیروی نمیکنند. - حضور بهموقع پلیس در درگیریها و نزاعهای خیابانی - افزایش میزان کنترل رسمی و غیررسمی درباره جوانان و نوجوانان - حل مشکل بیکاری بهویژه در میان قشر جوان و تلاش برای ایجاد اشتغال پایدار - آموزش خانوادهها برای افزایش کنترل رفتار فرزندان بهویژه درباره دوستانی که با آنها معاشرت میکنند. - افزایش تدابیر پیشگیری از بزهکاری مانند: کاهش فرصتهای ارتکاب جرائم - ایفای نقش فعالتر رسانهها درباره آگاهسازی مردم در موضوع نزاعهای قومی و دوستانهای که اغلب بر سر مسائل جزئی رخ میدهد - تشکیل اتاق فکر و دعوت از روانشناسان، جامعهشناسان و... درباره کاهش وقوع پدیده شرارت. بنابراین با توجه به اینکه شرارت و اوباشگری یک ناهنجاری رفتاری در حوزه امنیت شهری است و بروز این ناهنجاریها به صورت مستقیم احساس امنیت را تحتالشعاع قرار میدهد، مبارزه با جرائمی مانند اراذلواوباش و چاقوکشی و کاهش آسیبهای اجتماعی در همه زمینهها نیاز به همکاری تمام ارگانهای دستاندرکار دارد و تنها یک حرکت جمعی میتواند در جلوگیری از بروز چنین جرائمی کارساز باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.