|

ناوالني پرچم‌دار مطالبات مردم روسيه

دکتر بهرام امیراحمدیان-كارشناس مسائل روسیه

این روزها فضای سیاسی روسیه بسیار ملتهب و بحرانی است. این فضا به‌بهانه مسمومیت رهبر مخالفان پوتین به نام آلکسی ناوالنی است که پس از مسمومیتی که دولت روسیه را به آن متهم می‌کنند، برای مداوا به آلمان برده شده و پس از بازگشت از آلمان در فرودگاه دستگیر و به زندان منتقل شده است. این ناوالنی کیست که چنین تحرکی را در بین ثبات روسی که به پوتین نسبت داده می‌شود، پدید آورده است. نام پوتین مترادف با ثبات بود. اکنون چه شده است که جامعه روسی از شرقی‌ترین نقطه در شرق دور در ولادی وستوک تا غربی‌ترین نقطه در سن‌پترزبورگ مردم به پا خواسته‌اند.

«ناوالنی متولد چهارم ژوئن 1976، رهبر مخالفان دولت روسیه، سیاست‌مدار، وکیل و فعال ضد‌فساد روسیه است. او با سازماندهی تظاهرات و کاندیداتوری برای حمایت از اصلاحات علیه فساد در روسیه، انتقاد از عملکرد ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و دولت وی به شهرت بین‌المللی رسید. وال‌استریت‌ژورنال از ناوالنی به‌عنوان «مردی که ولادیمیر پوتین از آن بیشتر می‌ترسد» توصیف شده است. رئیس‌جمهور پوتین از اشاره مستقیم به نام ناوالنی پرهیز می‌کند. ناوالنی یکی از اعضای شورای هماهنگی مخالفان روسیه بود. وی رهبر حزب روسیه آینده و بنیان‌گذار بنیاد مبارزه با فساد (FBK) است. گفته می‌شود که ناوالنی بیش از شش‌میلیون مشترک در یوتیوب و بیش از دو میلیون دنبال‌کننده در توییتر دارد. از‌طریق این کانال‌ها، او مطالبی را درمورد فساد در روسیه منتشر می‌کند، تظاهرات سیاسی ترتیب می‌دهد و مبارزات خود را تبلیغ می‌کند. او در یک مصاحبه رادیویی در سال 2011، حزب حاکم روسیه (روسیه واحد) را به فساد متهم کرده است. ناوالنی و FBK تحقیقاتی را منتشر کرده‌اند که جزئیات ادعای فساد توسط مقامات عالی‌رتبه روسیه را شرح می‌دهد. در مارس 2017، دیمیتری مدودف، نخست‌وزیر وقت و رئیس‌جمهور سابق روسیه را به فساد مالی، متهم کرده و تظاهرات گسترده در سراسر کشور به راه انداختند. در ژانویه 2021، پس از دستگیری ناوالنی و انتشار مستند کاخی برای پوتین که پوتین را به فساد متهم کرد، اعتراضات گسترده‌ای در سراسر کشور برگزار شد. ناوالنی چندین بار توسط پلیس دستگیر شده است» (برگرفته از ویکی‌پدیا انگلیسی). ناوالنی كسی است كه اكنون به‌عنوان یك فرد در حال مبارزه و اصلاح‌طلب شناخته می‌شود. شاید اولین‌بار نام او هنگامی شنیده شد كه به‌عنوان نامزد شورای شهر مسكو ثبت‌نام كرد. در آن زمان حضور و مواضع او چنان هیاهویی به راه انداخت كه سعی شد از صحنه سیاست حذف شود. این روزها با توجه به تغییرات و اصلاحاتی كه ولادیمیر پوتین در چند مورد در قانون اساسی انجام داده، در کنار برخی تغییراتی که به نفع مردم است، امتداد نامزدی ریاست‌جمهوری خود را نیز منظور داشته که مورد انتقاد فراوان جامعه روشنفكری روسیه قرار گرفته است. از سویی دیگر ایجاد فضای امنیتی-نظامی در روسیه، موجب نارضایتی مردم شده است. رقابت تسلیحاتی با ایالات متحده و ناتو و افزایش هزینه نظامی نیز موجب کاسته‌شدن از بودجه‌های عمومی برای ارائه خدمات دولتی شده است. این فعالیت‌ها هزینه‌های زیادی را به جامعه تحمیل كرده و می‌كند و ظاهرا آقای پوتین و دولت روسیه به‌دنبال ایجاد یك امپراتوری قاره‌ای در روسیه و احیای دوباره قدرتی مانند اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیسیتی است. روسیه با اتخاذ این روش خود را در شرایطی می‌بیند که دشمنانی در غرب علیه او به مخالفت برخاسته‌اند. در این شرایط روسیه امنیت خود را در چارچوب مرزهای اتحاد شوروی جست‌وجو می‌کند. ساختارهایی مانند تشکیل «جامعه کشورهای مستقل مشترک‌المنافع(CIS)»، مرکب از جمهوری‌های سابق اتحاد شوروی (منهای جمهوری‌های بالتیک) که بلافاصله پس از فروپاشی شوروی تأسیس شد، سازمان همکاری شانگهای (یا به‌زعم پوتین ناتوی شرق و در كنار آن علاقه به مشاركت‌دادن چین در ایفای این نقش که مورد قبول چین نیست)، «اتحادیه اقتصادی اوراسیا» (جایگزین با اتحادیه اروپا) و نظایر آن، همه نشان‌دهنده آن است که روسیه قصد دارد جهان را در برابر غرب به ساختاری چندقطبی بكشاند که خود بتواند یکی از قطب‌ها باشد. روسیه می‌داند که در مقابل اقتصاد چین كه دومین قدرت اقتصادی بعد از ایالات متحده است، نمی‌تواند به‌عنوان قدرت دوم ظهور کند؛ بنابراین خواستار جهانی چندقطبی است که بتواند در کنار ایالات متحده و چین، قدرت سومی را از آن خود کند و عطش سیری‌ناپذیر خودخواهی‌های دوایر قدرت را فرونشاند. به یاد داشته باشیم كه در دوران جنگ سرد، كشاندن اتحاد شوروی به مسابقه تسلیحاتی، یکی از مهم‌ترین عوامل فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بود. در این دوره كشورهای عضو ناتو و اتحادیه اروپا و آمریكا در یك‌سو قرار داشتند و شوروی (به‌طورکلی بلوک شرق) در سوی دیگر. درحالی‌كه هزینه‌های تسلیحاتی این مجموعه چندین برابر کل تولید ناخالص ملی شوروی بود. کشاندن اتحاد شوروی به مسابقه تسلیحاتی با غرب، یكی از دلایلی بود كه شوروی نتوانست در این مسابقه تسلیحاتی تاب بیاورد، مسائل اقتصادی بود، زیرا ناگزیر بود برای موازنه استراتژیک هزینه کند. اکنون روسیه به رهبری پوتین در طی دو دهه از ریاست‌جمهوری او، به یک کشور نظامی (هم از نظر تسلیحات استراتژیک و غیرمتعارف)‌ و هم هزینه‌های نظامی تبدیل شده و دوباره به یك مسابقه تسلیحاتی كشانده شده است. *بخش دوم این تحلیل درباره نقش ناوالنی در روسیه را امروز و دلایل پیروی مردم از او را فردا در همین صفحه می‌خوانیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.