|

بحران‌هايي كه جشنواره را با خود برد

گیسو فغفوری: جشنواره‌های تئاتر و سینمای فجر امسال می‌توانست مهم‌ترین جشنواره دولت روحانی و كارنامه فرهنگ و هنر آن باشد؛ آینه تمام‌نمای رویكرد دولتی كه به پشتوانه هنرمندان و فرهیختگان توانست بر مسند ریاست اجرائی كشور قرار گیرد. نام‌های متعددی از هنرمندان در دو دوره انتخاب حسن روحانی به‌عنوان ریاست‌جمهوری قدم در راه گذاشتند و پشتیبانی كردند. هرچند، چرخ گردون سیاست چندان موافق رئیس‌جمهور نبود و او از سال 96 به بعد با بدبیاری‌ها و ناكامی‌های خواسته یا ناخواسته متعدد مسیر خود را از رأی‌دهندگانش جدا كرد. در‌این‌میان آن چیزی كه بر اهالی فرهنگ و هنر آشكار شد، بی‌اعتنایی او به هنر بود. حسن روحانی كه در دور اول، بازگشایی خانه سینما را یكی از وعده‌های انتخاباتی خود اعلام كرد و در نهایت توانست به این وعده عمل كند، در دور دوم چندان علاقه‌ای به هم‌گرایی با هنرمندان نشان نداد؛ هرچند چندین فعالیت مهم با همكاری وزارت فرهنگ و كار ممكن شد و آن بحث‌های صنفی نظیر شكل‌گیری انجمن‌ها و بحث بیمه آنان بود؛ اما یكی از دغدغه‌های هنرمندان یعنی مقابله با انحصارگرايي برخی از جریان‌ها حل‌نشده باقی ماند. شاید برخی كه به حداقل‌هایی راضی‌تر هستند، می‌گویند همین كه حاشیه‌های فراوانی بر سر سینماگران و اهالی هنر مانند دولت‌های قبل پیش نمی‌آید، خود می‌تواند نقطه مثبت كارنامه‌اش باشد، اما قطعا انتظاری كه از دولت حسن روحانی و وزیرش سیدعباس صالحی باید داشت، با دولت احمدی‌ن‍ژاد و صفارهرندی و حسینی و شمقدری متفاوت است. آن چیزی كه بر سر جشنواره فیلم و تئاتر فجر در این دو سال آمده است، برگرفته از حوادث بیرونی است؛ اما نكته‌ای كه نباید فراموش كرد، این است كه چگونه بحران‌های بیرونی را مدیریت كرد. آنچه سال گذشته رخ داد، غم عمیق مردم و هنرمندان بود كه بعد از فاجعه سقوط هواپیمای اوكراین و پنهان‌كردن آن در فضا جاری شد. بازتاب آن در تحریم و كنار‌كشیدن مسعود كیمیایی و جمع زیادی از اهالی تئاتر از جشنواره نمود پیدا كرد. استدلال كسانی كه به جشنواره نرفتند هم درست بود. در غم به این بزرگی نمی‌توان شاد بود، اما این نگرش از‌سوی برخی نهادها به گونه‌ای دیگر تعبیر شد و حتی چند نفر از اهالی تئاتر، حكم ممنوع‌الكاري گرفتند. هنوز هم حكم ممنوع‌الكاری اهالی تئاتر و سینما از‌سوی برخی نهادها برقرار است و كاری از مسئولان سینمایی برنمی‌آید. حالا امسال و پس از یك سال كرونایی، سؤال اصلی برای برگزار‌كنندگان جشنواره فیلم و تئاتر فجر، مسئله‌ای جزئی مانند چگونگی برگزاری آن است. اینكه آیا باید مردم حضور داشته باشند یا اینكه فقط داوران در سالن‌ها بتوانند فیلم‌ها را ببینند. درواقع مسائل اجرائی برگزاری جشنواره كه حتما تا چند روز آینده به صورت قطعی جوابش مشخص می‌شود، بر روند برگزاری آن، غلبه دارد. جشنواره‌های امسال‌، به روال معمول می‌توانست نمایانگر كارنامه دولت روحانی باشد و هم می‌توانست ارائه‌دهنده راه‌حل‌هایی برای هنر كرونا‌زده و دست‌اندركاران هنر باشد. اهالی هنر كه یا دچار بی‌كاری شده‌اند یا مدت طولانی بی‌كار و بیمار بوده‌اند و برخی از دوستان و بزرگان خود را از دست داده‌اند و فهرست‌ طولانی از هنرمندان از‌دست‌رفته و دچار مشكل شده، سبب شد كه حتی اهالی صنف تئاتر آن‌قدر به استیصال برسند كه به سراغ مجلس كنونی بروند كه نمایندگانش سیلی بر گوش مأمور راهور می‌زنند و ماشین شاسی‌بلند می‌خواهند و 250 میلیون وام برای استقرارشان در تهران كم است. در‌واقع كرونا و مسائل جانبی آن‌چنان تیشه به ریشه هنر زده است كه همه دچار بحران و ازهم‌پاشیدگی تصمیم‌گیری شده‌اند. در کنار این مسائل مبتلابه، باید به مسئله تحریم‌ها كه سبب كم‌پولی و كاهش بودجه ارگان‌های حامی هنر و فرهنگ شده، نیز پرداخت. این كاهش بودجه سبب شده است كمتر امكانات رفاهی مرسوم و همچنین حمایت‌هایی نظیر وام برای ساخت آثار در اختیار هنرمندان قرار گیرد. فشار برخی نهادها برای افزایش سانسور و ممیزی نمونه‌اش آثار سینماگرانی مانند مهدویان است. درنهایت باید باور داشت آن چیزی كه از جشنواره‌های تئاتر و سینمای امسال انتظار داشتیم، برآورده نمی‌شود، هم به دلیل كرونا و مسائلی كه پیش آورد و سبب شد تا مسائل سیاست‌گذاری مهم نظیر حل مسائلی مانند نظارت و ارزشیابی و مقابله با پول‌شویی و دخالت نهادهای غیر‌ ذی‌ربط به حاشیه برود و نمودی در این جشنواره نخواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.