|

ضرورت پنهان‌کاری در سرزمین خوبان

کورش جاهد: در گفت‌وگو با کاوه مسئول بخش موسیقی این شهرکتاب مسعود به رمز و راز بیشتری در رابطه با همسرش و ارتباط او با اشخاص مرتبط با این کتابفروشی ازجمله حامد پی می‌برد. ضمن اینکه کاوه هم به تدریج متوجه دلیل حضور مرموز این شخص کنجکاو در این محیط فرهنگی می‌شود و بعدا موضوع را به سپیده گزارش می‌دهد. این امر البته سبب مراجعه سپیده به محل کارِ مسعود به بهانه صرف نهار شده تا در همان‌جا سپیده به بیانِ ماجرای آشنایی گذشته‌اش با حامد و دیدارِ ظاهرا اتفاقی او شب گذشته در کتابفروشی بپردازد. هرچند واکنش ناخوشایند مسعود و کنجکاوی آزاردهنده‌اش در وارسی هرچه بیشتر کیفیت این آشنایی، دلیل روانی بسیاری از پنهان کاری‌های بین فردی، به‌ویژه میان زن و شوهرها را برایمان آشکار می‌کند. اینکه زن یا مردی به‌هردلیل به‌صورتِ شفاف و روراست به توصیفِ آشنایی‌اش با فردِ دیگری در گذشته یا زمان حال بپردازد، اما اینگونه با واکنش بدبینانه و ناخوشایند و چه‌بسا خشمگینانه طرف مقابل مواجه شود، ظاهرا دلیل منطقی برای پنهان‌کردن هرچه بیشترِ رازهای زندگی از همسر را فراهم می‌آورد. با این حال سپیده­­ به بیانِ بی‌کم‌وکاستِ این آشنایی و دلیل ناراحتی شبِ گذشته‌اش برای مسعود پرداخته، اما با وجود بیانِ روراست این ماجرا که به گذشته زندگی‌اش مربوط می‌شده، سپیده قادر به آرام‌کردن تلاطم ذهنی مسعود در این مورد نمی‌شود. نکته جالب اینکه مسعود آن‌طور که خودش به کاوه بیان کرده فارغ‌التحصیل رشته معماری است و پیش از آمدن سپیده به آنجا او را با کلاه ایمنی بر سر یکی از پروژه‌های ساختمان‌سازی شهر مشاهده می‌کنیم. این شیوه از ترسیم موقعیت شغلی مسعود را که با مسئله ساختمان‌سازی‌های جدید و بی‌هویت شهری مانند تهران سروکار دارد، در یک نگاه جامعه‌پژوهانه می‌توان در قیاس با خانه به نسبت قدیمی‌ساز و نوستالژیک ابتدا و انتهای فیلم قرار داد. به هر شکل شیوه معماری نقش مهم و مؤثری در سبک زندگی و چه بسا جهان‌بینی شخصیت‌های فیلم داشته که هم‌زمان یادآور مناسبات اخلاقی و اجتماعی این شهر از گذشته تا زمان حال است که به نظر یکی دیگر از مضامین مورد اشاره فیلم در رابطه با هویت اجتماعی افراد است. داخل دفترکار مسعود، چراغ مطالعه موجود در پس‌زمینه تصویر این زن و شوهر هنگام گفت‌وگو با یکدیگر به نوعی تداعی‌کننده صحنه‌های بازجویی زندان در فیلم‌های سینمایی است که با شیوه بدبینانه و کنجکاوانه مسعود در رابطه با اعترافات همسرش سپیده از همسانی جالب‌توجهی برخوردار است. باری نگرانی و کنجکاوی مسعود همچنان با وجود گفته‌های شفاف و روراست سپیده ادامه پیدا می‌کند، تا جایی که مسعود راهی محل کار حامد و همسرش در یک مؤسسه موسیقی می‌شود. پیش از رسیدن حامد به این مؤسسه، مسعود با مینو آشنا شده و خاطره آشنایی با هم‌کلاسی تازه درگذشته‌اش «مائده» و ماجرای مرگ این دختر پرشوروشر در خواب را تعریف می‌کند. نکته جالب اینکه مسعود در مواجهه با محیط کار زن و شوهری که واهمه حضور آنها در زندگی مشترک و از آن مهم‌تر ذهن همسرش سپیده را داشته، نه به بیان مشکل اصلی خود، بلکه ماجرای زندگی و مرگ دختری دیگر را بازگو می‌کند که به احتمال زیاد ذهن مسعود را اشغال کرده است. با رسیدن حامد به محل مؤسسه و در آغاز ورود به ساختمان آن، دوستشان کاوه که مسبب دیدار دوباره حامد با سپیده بوده، از حامد درخواست می‌کند تا به بهانه دودکردن سیگار حامد از رفتن به داخل ساختمان خودداری کند. چراکه ورود حامد به داخل مؤسسه در حالی که مسعود هم در آنجا حضور داشته به احتمال بسیار زیاد تولید دردسر خواهد کرد... اما حامد که به دلیل همان حضور چندوقته در اروپا از صراحت اخلاقی و روراستی خاص خود برخوردار است، تن به این پنهان‌کاری نداده و با وجود اصرار دوستش کاوه پله‌های مؤسسه موسیقی را یک به یک طی می‌کند تا صریح و بی‌پرده با واقعیت مواجه شود. دوربین در این صحنه مانند بسیاری دیگر از صحنه‌های فیلم به نشان اشاره به پیشینه شخصیت‌ها در اینجا هم به صورت تعقیبی Follow Shot پشت سر حامد به حرکت در می‌آید. هرچند با ظاهرشدن مسعود که در راه بازگشت از این مؤسسه در حال پایین‌آمدن از پله‌هاست، حرکت تعقیبی دوربین متوقف شده و از این به بعد همراه با مسعود تغییر جهت داده و تا اتومبیلش او را همراهی می‌کند. این شکل از تعویض سوژه و حرکت دوربین، قاعدتا تمرکز ماجرا و جریان فیلم را از موضوع حامد به سمت موضوع و عملکرد مسعود نشان می‌دهد. با این تفاوت که مسعود این بار ریشه مشکل ارتباطش با سپیده را نه در واکاوی گذشته و روابط همسرش، بلکه در شیوه برخورد و دلجویی او در زندگی مشترک جست‌وجو می‌کند. بدین منظور مسعود پیشنهاد خرید خانه‌ای مجزا از خواهرش را برای زندگی مشترک به سپیده می‌دهد. حال اینکه در ظاهر حس و حال و لحن گفتار مسعود شاید همچنان برای جلب احساس و دلگرمی سپیده کافی به نظر نمی‌رسد. اما در عوض آن‌طور که به نظر می‌رسد، ماجرای ناتمام ذهنی و عاطفی سپیده در رابطه با حامد که به تازگی دوباره زنده شده، همچنان اجازه حضور تمام و کمال این زن را در زندگی مشترکش با مسعود با وجود تظاهرش به خوشبختی با آن لبخندهای کم‌رنگ و اجباری نمی‌دهد. ادامه دارد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.